Trump voert inreisverbod en -beperkingen in voor 19 landen: waarom net die landen?

"Het is de heilige taak van de president om ervoor te zorgen dat wie ons land betreedt, het Amerikaanse volk geen kwaad zal doen", staat te lezen op de website van het Witte Huis. En die taak neemt Donald Trump naar eigen zeggen heel serieus, door een nieuw inreisverbod in te voeren: "We zullen het reisverbod herinvoeren en de radicale islamitische terroristen uit ons land houden".

Vanaf 9 juni mogen inwoners van 12 landen de Verenigde Staten niet meer binnen: Afghanistan, Myanmar, Tsjaad, Congo-Brazzaville, Equatoriaal-Guinea, Eritrea, Haïti, Iran, Libië, Somalië, Soedan en Jemen. Voor 7 andere landen - Burundi, Cuba, Laos, Sierra Leone, Togo, Turkmenistan en Venezuela - gelden verregaande beperkingen. 

De vraag is echter: waarom heeft Trump specifiek die landen gekozen? Het Witte Huis haalt aan dat het terrorisme wil bestrijden en illegale migratie wil tegengaan. Officieus spelen echter ook geopolitieke motieven mee.

In zijn verklaring stelt het Witte Huis dat de burgers uit die landen een te groot gevaar vormen voor de algemene veiligheid. Ze krijgen geen toegang tot het land, om "de natie te beschermen tegen buitenlandse terroristen en andere bedreigingen voor de nationale veiligheid".

In sommige landen is terrorisme of staatsterrorisme inderdaad een groot probleem. In Afghanistan zijn de Taliban sinds 2021 opnieuw aan de macht. Die fundamentalistische moslims leiden het land met een ijzeren vuist en hebben de vrijheden van de burgers sterk ingeperkt.

Geregeld verschijnen nog berichten over bomaanslagen en andere terroristische activiteiten in het land. De Taliban staan in verschillende landen dan ook nog steeds op de lijst van terroristische organisaties. Miljoenen burgers zijn de afgelopen tientallen jaren al weggevlucht voor conflict en repressie. 

En ook in enkele Afrikaanse landen is er sprake van terroristische dreigingen. Onder meer in Somalië, Libië en Soedan zijn islamitische terreurgroepen te vinden. In Jemen zijn dan weer de Houthi-rebellen te vinden, die de laatste jaren geregeld containerschepen hebben aangevallen als antwoord op de oorlog tussen Israël en Hamas. De Amerikanen hebben al meerdere luchtaanvallen uitgevoerd op militaire doelwitten van de Houthi's.

Voor andere landen op de lijst houdt het terrorisme-argument minder steek. In Equatoriaal-Guinea is er weinig sprake van terroristische dreiging, staat ook te lezen op de website van het Center for Strategic and Defense Studies. Onze Dienst Buitenlandse Zaken geeft ook aan om voorzichtig te zijn in het land, maar spreekt vooral over kleine criminaliteit en vermeldt geen terrorisme. Hetzelfde geldt voor Congo-Brazzaville en Turkmenistan, die goed scoren in het rijtje van de Global Terrorism Index van 2025.

Daarnaast haalt Trump de recente aanslag in Boulder (Colorado) aan om zijn inreisverbod nu door te voeren. De verdachte van die aanslag was een Egyptenaar die de termijn van zijn visum had overschreden. Egypte staat echter niet op de lijst. 

En ook andere landen die hoog scoren op de Global Terrorism Index van 2025 zijn buiten schot gehouden. Denk daarbij aan Mali (waar onder meer Al Qaeda actief is) en Nigeria (met Boko Haram).

Een andere reden voor het inreisverbod is de illegale migratie vanuit die landen naar de Verenigde Staten. Volgens het Witte Huis blijven heel wat burgers uit die landen in Amerika wanneer de termijn van hun visum verloopt. Die mensen staan bekend als 'overstays'. Onder meer Tsjaad, Equatoriaal-Guinea en Congo-Brazzaville worden om die reden genoemd.

De regering-Trump baseert zich voor die argumentatie op het migratierapport dat het ministerie van Binnenlandse Veiligheid in 2023 uitbracht, met de cijfers van 'overstays' per land. Als we kijken naar de percentages van 'overstays' op het totaal van de uitgereikte visa voor zakelijke en toeristische doeleinden, zien we inderdaad enkele hoge cijfers. 21,98 procent bij Equatoriaal-Guinea, 19,76 procent bij Jemen en 34,77 procent bij Laos. 

De percentages liggen hoog, maar vertegenwoordigen (op enkele uitzonderingen na, zoals Haïti en Venezuela) vaak slechts een kleine groep mensen. Somalië haalt wel een percentage van 10,94 procent, maar dat komt neer op slechts 14 mensen die in het land blijven. Hetzelfde geldt voor Tsjaad: 49,54 procent blijft na de termijn van het visum in het land, wat neerkomt op 377 mensen.

De regering Trump lijkt dus vooral te focussen op de percentages en niet zozeer op het totale aantal migranten dat zonder papieren in de VS blijft. 'Overstays' uit onder meer Jamaica en Honduras waren veel talrijker (respectievelijk 12.268 en 10.337 mensen, of 5,25 en 4,08 procent van het totaal). Waarom wil Trump dan geen inreisverbod voor die landen?

Daarnaast is het aantal 'overstays' uit een aantal landen op de lijst verwaarloosbaar. Kijk naar Libië, met slechts 57 mensen (of 6,71 procent). Met de visa voor (uitwisselings)studenten meegerekend komt het totaal op 194 mensen die de termijn van hun visum overschreden.

Hoogstwaarschijnlijk zijn terrorismebestrijding en illegale migratie dus niet de enige redenen om die landen op de lijst te plaatsen. Geopolitieke motieven zullen de vorming van de lijst waarschijnlijk hebben beïnvloed.

Kijk naar de reden waarom wél Congo-Brazzaville (Republiek Congo) op de lijst staat, maar de Democratische Republiek Congo niet. Het oosten van dat land wordt al decennialang geteisterd door geweld en terroristische activiteiten. Onlangs waren er nog de berichten over de M23-rebellen die een deel van het oosten hebben ingenomen en het presidentschap van Félix Tshisekedi bedreigden. Daarnaast is het aantal 'overstays' uit de DRC niet klein. In 2023 waren dat in totaal 1.362 mensen, in vergelijking met 337 'overstays' vanuit Congo-Brazzaville, dat wel op de lijst staat.

De Democratische Republiek Congo is echter rijk aan grondstoffen als coltan, kobalt en goud. In het kader van de handelsoorlog met China - dat zelf heel wat zeldzame aardmetalen bezit - wil Trump à la Oekraïne een grondstoffendeal met Congo sluiten. Waarschijnlijk wil Trump dat niet in gevaar brengen met een inreisverbod.

Het inreisverbod voor inwoners van Libië is ook enigszins opvallend. Begin mei bracht het Britse persagentschap Reuters het verhaal dat de Verenigde Staten van plan waren om migranten zonder papieren naar Libië te deporteren. Het zou daarbij ook gaan over niet-Libiërs, wat betekent dat de regering Libië als een 'veilig derde land' zou beschouwen om mensen naar te deporteren. Uit het inreisverbod moet echter blijken dat Libië een gevaarlijk land is.  

De regering-Trump heeft al laten weten dat er later nog landen een inreisverbod kunnen krijgen. Het ziet er voorlopig naar uit dat de lijst enigszins doelgericht, maar in zekere mate ook vrij willekeurig is opgesteld.