Nederlandse arts werkte maand in ziekenhuis in Gaza: "Je moet beslissingen nemen die eigenlijk niemand hoort te nemen"

"Ik zie al bijna 2 jaar verschrikkelijke beelden op televisie. In het begin denk je: 'Dat is tijdelijk en zal snel stoppen'. Maar op een gegeven moment kon ik het niet meer aanzien. Ik nam contact op met verschillende organisaties en kreeg uiteindelijk reactie van PANZMA (Palestinian Australian New Zealand Medical Association)."

Zo nam Salih el Saddy onbetaald verlof bij zijn job in het ziekenhuis van de Nederlandse gemeente Alkmaar, om vervolgens richting Gaza te trekken. "Er mochten maandelijks maar 14 buitenlandse artsen de Gazastrook binnen. Op diezelfde dag moesten er evenveel artsen vertrekken. Soms worden er ook dokters aan de grens geweigerd."

El Saddy kwam in het Al Shifa-ziekenhuis in het noorden van de Gazastrook terecht. "We mochten het ziekenhuis niet verlaten omdat het buiten te gevaarlijk is", vertelt El Saddy. "Toch merkte ik al snel dat het buiten de ziekenhuismuren een hel op aarde was."

"Om de 2 of 3 uur waren er bombardementen, waarna de spoeddienst van het ziekenhuis volliep met massa's patiënten die ledematen misten en bebloed op de grond lagen", vertelt hij. "Ik heb de afgelopen maand heel veel mensen gezien die onder het puin vandaan gehaald werden of door explosies getroffen waren. Dat gaat om heel ernstige letsels."

Toen El Saddy naar Gaza vertrok nam hij zich voor om pragmatisch te werk te gaan. "Ik wilde niet te emotioneel zijn, mijn werk doen en het later allemaal verwerken. Maar je moet er beslissingen nemen die eigenlijk niemand hoort te nemen."

"Zo heeft het ziekenhuis maar 2 operatiekamers. Wanneer er na een bombardement een 5-tal mensen op de grond liggen te wachten op een operatie en er komt een kind binnen dat met spoed geopereerd moet worden, wie kies je dan? Dat is een moeilijke beslissing die je ter plekke moet nemen en je blijft achtervolgen."

"Gelukkig neem je die beslissing samen met een team. Iedereen moet erachter staan. Daarna is het belangrijk om er met elkaar over te praten en te uiten wat je meegemaakt hebt."

Wat het werk in het ziekenhuis nog moeilijker maakte, is dat er niet genoeg middelen waren om alle patiënten goed te kunnen helpen. Zo is er een tekort aan bedden en medicijnen.

"Voedingsmiddelen zijn al 2 maanden niet meer binnengekomen en het afgelopen anderhalf jaar kwamen ook medische hulpmiddelen maar mondjesmaat toe", legt El Saddy uit. "Het ziekenhuis bestond uit meerdere grote gebouwen, maar uit de gebouwen die inmiddels verwoest zijn, worden nog steeds medicijnen en medische hulpmiddelen gehaald."

"Dat er zo weinig beschikbaar was, maakt het werk heel moeilijk. Al doe je natuurlijk wat je kan", zegt hij. "Zo moesten we vaak de verkeerde schroeven of platen gebruiken om een breuk bij elkaar te houden. Dan hoop je maar dat het goed komt. Het is beter dan niets."

In de periode dat El Saddy in het ziekenhuis werkte, had hij niet veel te eten. "Ik mocht maar 3 kilo voedsel meenemen voor de hele maand. Dat is natuurlijk niet veel. Het mocht niet te zwaar zijn en moest toch veel voedingsstoffen hebben. Ik koos voor proteïnerepen, pindakaas, tonijn in afgesloten zakjes - want blikken zijn te zwaar - en snoep voor de kinderen."

"Als ik honger had, ging ik naar mijn kamer om eten te pakken, maar dan zag ik al die uitgehongerde patiënten en kinderen. Dat kon ik niet verkroppen, dus ik heb zo goed als al mijn eten weggegeven."

"Ik heb dan maar een maand lang honger geleden. Ik wist toch dat ik Gaza zou verlaten en weer normaal zou kunnen eten, terwijl de mensen daar dat niet kunnen."

"We kregen 1 kleine hoeveelheid rijst per dag van het ziekenhuis en daar moesten we het mee doen. Ik ben 7 kilo afgevallen en was constant moe, want ik kreeg natuurlijk niet voldoende calorieën."

Slapen deed de dokter maar 3 of 4 uur per dag. "Daarnaast ben je alleen maar aan het werk. Je wordt constant opgepiept en de spoedlijst blijft groeien. Je gaat dan door tot die lijst afgewerkt is in de vroege uurtjes, om 2 of 3 uur 's nachts. Dan probeer je een paar uur te slapen, totdat de volgende groep patiënten binnenkomt."

Er waren ook momenten waarop El Saddy zich onveilig voelde. "Zo zijn we in de 2e week geëvacueerd en naar een safehouse gebracht, waarvan het leger weet dat er buitenlandse artsen zitten. Daar hebben we 4 dagen in de koude gezeten. Er waren constant bombardementen rondom ons. Dat was angstaanjagend, maar ik ben een gelovig persoon en daar haalde ik een bepaalde rust uit."

Sinds afgelopen zaterdag is El Saddy weer in Nederland. Hij werd door een grote groep mensen ontvangen op de luchthaven van Schiphol, al blijven zijn ervaringen in Gaza door zijn hoofd spoken.

"In de eerste paar dagen na het landen was het moeilijk om er niet aan te denken. Nu zijn er af en toe moment waarop ik er niet aan denk. Er is dus wat verbetering en dat is maar goed ook."

"Ik zit wel nog steeds in hetzelfde ritme. Ik ben pas om 4 uur in slaap gevallen vannacht en ben om 7 uur weer opgestaan. Ik hoop dat ik daar over een paar dagen vanaf ben."

"Ik heb nog steeds elke dag contact mee met mijn collega's daar. Ze vertellen mij dat dat de situatie nog niet veranderd is. Het is heel moeilijk om te horen dat ik hier ben, maar dat zij nog steeds in dezelfde omstandigheden zitten."

"Nu ik terug in Nederland ben, heb ik het gevoel dat mijn taak nog niet voltooid is. Ik zie nog steeds dezelfde dingen op televisie en heb dus een grote drang om terug te keren."

"Maar ik vind het ook belangrijk om mensen duidelijk te maken dat je niet moet wegkijken, maar moet opkomen voor wat juist is. Wees de grootheid die je zelf wil zijn. Je hebt zelf de controle. Elke keer dat ik moe was of honger had, was dat mijn drijfveer om door te gaan."