Het Nederlandse bedrijf SpaceBorn United heeft als eerste een prototype van een miniatuurlaboratorium voor in-vitrofertilisatie (IVF) gelanceerd naar de ruimte. Een ruimtebaby is nog veraf, maar enkele belangrijke functies van het lab blijken wel naar behoren te functioneren. Het bedrijf maakt zich sterk dat het onderzoek ons heel wat kan bijleren over menselijke voortplanting in de ruimte, maar ook over IVF op aarde.
Komt voortplanting in de ruimte een stapje dichterbij? Mini-IVF-labo succesvol in baan om de aarde gebracht
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Wat is IVF? IVF is een afkorting van in-vitrofertilisatie, letterlijk "bevruchting in glas". Dat is een vruchtbaarheidsbehandeling waarbij de zaadcel en de eicel in een laboratorium bijeen worden gebracht. Het embryo dat daaruit ontstaat, wordt nadien ingebracht in de baarmoeder van de moeder. IVF kan een antwoord bieden wanneer natuurlijke bevruchting niet mogelijk blijkt.
Op 21 april stuurde SpaceBorn United een mini-IVF-laboratoriumpje de ruimte in met de Bandwagon-3-cargomissie van SpaceX. Het had nog geen menselijk of dierlijk biologisch materiaal aan boord, maar wel gistcellen.
Uit de eerste resultaten blijkt dat die cellen in leven bleven. Daaruit besluit SpaceBorn dat het laboratoriumpje zijn werk doet.
Het is een prototype van wat ooit ARTIS moet worden, een echt IVF-ruimtelaboratorium met innovaties die ook op aarde gebruikt zouden kunnen worden. SpaceBorn werkt daarvoor samen met onder andere het UZ Gent en enkele commerciële bedrijven.
ARTIS moet het mogelijk maken om ooit menselijke eicellen te bevruchten in de ruimte, en daar ook de eerste stappen door te maken van de ontwikkeling van een embryo.
Jaren werk
"Natuurlijk zijn we blij dat het gelukt is. We hebben hier jaren aan gewerkt", zegt Angelo Vermeulen, CTO bij SpaceBorn United.
"We hebben nog geen IVF-experimenten gedaan", legt hij uit. "We hebben het systeem getest. Werkt de life support? Kunnen we de micro-omgeving in de ruimte, met onder andere gecontroleerde luchtdruk, atmosfeer en temperatuur, voldoende controleren om iets in leven te houden?"
"We willen weten welke invloed de omstandigheden van de ruimte hebben op de ontwikkeling van een embryo. Momenteel zijn we vooral geïnteresseerd in de impact van de microzwaartekracht, de zwaartekracht die astronauten ervaren wanneer ze rondzweven in het internationaal ruimtestation ISS, en gedeeltelijke zwaartekracht zoals op de maan of op Mars."
"IVF maakt het mogelijk om nu al zinvol onderzoek te doen naar verschillende zwaartekrachtniveaus op een ethisch verantwoorde manier, wat nog niet mogelijk zou zijn met mensen."
Dat moet het ooit mogelijk maken voor de mens om zich op een veilige manier voort te planten in de ruimte. Maar waarom zou daar IVF voor nodig zijn? "Dat is nog afwachten. Dit kadert in het grotere geheel van onderzoek naar voortplanting in de ruimte. Het zou kunnen dat de conclusie wordt dat dat enkel via IVF kan, maar dat weten we nu nog niet."
Seks in de ruimte?
Vermeulen en zijn collega's belandden ooit in de Amerikaanse late-nightshow Jimmy Kimmel Live met een studie naar seks in de ruimte .
"Niet dat we daar een probleem mee hebben, iedereen doet wat hij of zij wil. Maar momenteel is bevruchting niet verantwoord. De microzwaartekracht en het stralingseffect zouden allerlei negatieve effecten kunnen hebben op de ontwikkeling van het embryo."
"Toch neemt het risico toe, nu ruimtetoerisme een hoge vlucht neemt. Misschien willen sommige van die toeristen wel een uniek kind creëren terwijl ze daar helemaal nog niet klaar voor zijn."
IVF automatiseren
Volgens SpaceBorn kan het minilab ook van pas komen voor IVF op aarde. De techniek wordt steeds populairder. Er zijn intussen al zo'n 10 miljoen baby's geboren uit IVF. In de VS zijn al 2 procent van alle pasgeborenen proefbuisbaby's.
"Als je biologische processen opzet in de ruimte, worden er fenomenen zichtbaar die dat op aarde niet zijn", legt Vermeulen uit. "Zo verwachten we dat we zullen kunnen bijleren over de ontwikkeling van embryo's en de biochemische stoffen die daarbij vrijkomen. Zo kan de IVF-technologie mogelijks verbeterd worden."
"Maar we gaan geen ruimtebaby's ontwikkelen. Dat is nog niet voor morgen, dat is nogal duidelijk. We werken met de blastocyste. Dat is het vroegste stadium van ontwikkeling, het blaasje dat zich innestelt in de baarmoeder. Bij muizen is dat na 4 dagen, bij de mens na 5 dagen."
ARTIS automatiseert het IVF-proces ook door de zaadcel en eicel met micropompen bij elkaar te brengen. "Daar is veel vraag naar. Nu gebeurt IVF vooral manueel, met druppeltjes in petrischaaltjes. Door de toenemende vraag is dat niet meer vol te houden."
Maar dat is allemaal nog veraf. De eerstvolgende stap is nu muizenembryo's naar de ruimte brengen. Daarmee zou een nieuw prototype van het microlab verder op punt gesteld kunnen worden. SpaceBorn hoopt daar begin volgend jaar mee van start te kunnen gaan.
