"Ik moet de conclusies van Comité P niet afwachten om te zeggen dat de rechten van Fabian heel duidelijk geschonden zijn." De Franstalige kinderrechtencommissaris Solayman Laqdim haalt fors uit na de dodelijke politieachtervolging. Volgens hem is het geen alleenstaand geval: "Het past in een lange serie: Mehdi, Ouassim en Sabrina, Ibrahima, Mawda, Adil, de lijst is lang."
Kinderrechtencommissaris fors na dood Fabian (11): "Ik moet conclusies Comité P niet afwachten om te zeggen dat zijn rechten duidelijk geschonden zijn"
Hanne Decré
Gepubliceerd:
"Woedend, verontwaardigd en triest", zo voelt de Franstalige kinderrechtencommissaris Solayman Laqdim zich na de dood van de 11-jarige Fabian. "Om helemaal eerlijk te zijn, ik moet de conclusies van Comité P niet afwachten om te zeggen dat zijn rechten heel duidelijk geschonden zijn", vertelt hij bij RTBF. Hij ziet er ook geen alleenstaand geval in.
Solayman Laqdim: "Ik ben ongerust, dit past in een lange serie: Mehdi, Ouassim en Sabrina, Ibrahima, Mawda, Adil... de lijst is lang"
De meeste jongeren "zijn overtuigd dat het niet veel helpt" om de incidenten te melden en "spijtig genoeg geven de feiten hen niet helemaal ongelijk". Ze zijn nochtans niet tegen de politie, maar ze worden wel systematisch gestigmatiseerd, zegt Laqdim. "Wat ze vragen, is respect. Een politiecontrole moet proportioneel en vooral aangepast zijn: we behandelen minderjarigen niet zoals we volwassenen behandelen. Omdat het kinderen zijn, zijn ze kwetsbaar."
Over welke zaken heeft de kinderrechtencommissaris het?
Adil Charrot (19) kwam in april 2020 om het leven. De politie wilde hem en een vriend op hun scooters controleren, en Adil vluchtte weg. Bij de achtervolging botste hij op een politievoertuig, hij overleed ter plaatse aan zijn verwondingen. De raadkamer besliste om de vier agenten niet te vervolgen, maar de familie ging in beroep.
Ook Mehdi Bouda (17) kwam om het leven na een aanrijding door een combi, in augustus 2019. Ook hier besliste de raadkamer om de agenten buiten vervolging te stellen, ook hier ging de familie in beroep.
In 2017 kwam het jonge koppel Ouassim Toumi en Sabrina El Bakkali om het leven bij een politieachtervolging. Twee agenten werden in hoger beroep vrijgesproken en voor een derde agent besliste het Hof van Cassatie onlangs dat de zaak overgedaan moet worden.
Mawda Shawri (2) werd in de nacht van 16 op 17 mei 2018 doodgeschoten bij een politieachtervolging. De Iraaks-Koerdische kleuter zat in een busje, samen met een dertigtal andere transmigranten en vluchtelingen. De agent die haar doodschoot, is veroordeeld voor onvrijwillige doodslag.
Ibrahima Barrie (23) overleed op 9 januari 2021 aan een hartstilstand in het politiecommissariaat, nadat hij opgepakt was bij een politiecontrole. Uiteindelijk worden drie agenten veroordeeld, twee voor het niet verlenen van hulp aan een persoon in nood, een derde aan slagen en verwondingen.
Ook de Vlaamse kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens is geschokt door wat er gebeurd is. "Het had echt niet mogen gebeuren. Het is belangrijk om nu te onderzoeken hoe zoiets is kunnen gebeuren en waar het foutgelopen is." Zo fors als haar Franstalige collega wil zij het (nog) niet stellen. "We vrezen ook dat zijn rechten geschonden zijn, dat er grenzen overschreden zijn, maar het is belangrijk om nu te kijken wat het onderzoek zegt. Het doet alleszins enorm veel vragen rijzen."
Het is inderdaad geen alleenstaand geval, zegt ook zij: "Maar dit mag nooit gebeuren".
"Er dreigt een vertrouwensbreuk tussen politie en kinderen"
Volgens Laqdim dreigt een vertrouwensbreuk tussen politie en kinderen. "Als ik ouders in Brussel tegen hun kinderen hoor zeggen: "Wees voorzichtig, je moet oppassen voor de politie, dan denk ik dat de situatie ernstig is."
Het doel is dat kinderen zich veilig voelen en niet bang zijn. Agenten zijn daar tot op vandaag te weinig op getraind
Caroline Vrijens - Vlaamse kinderrechtencommissaris
Het is belangrijk om in te zetten op die relatie, zegt Vrijens. "Soms leven er bij jongeren bepaalde ideeën, zijn ze bang of negatief tegenover agenten. Die relatie is dan vertroebeld door hun ervaringen of door wat hun ouders, of oudere broers of zussen meegemaakt hebben. Er bestaan vandaag al een aantal projecten, die ervoor zorgen dat jongeren en agenten elkaar beter begrijpen. "Het doel is dat kinderen zich veilig voelen en niet bang zijn. Agenten zijn daar tot op vandaag te weinig op getraind. Sommige doen het echt wel goed, maar het zou niet mogen afhangen van individuele agenten."
Sinds Laqdim in februari 2023 kinderrechtencommissaris werd, kreeg hij naar eigen zeggen "20 à 25 meldingen van politiegeweld tegen minderjarigen". Hij ziet daarin drie constanten. "Ten eerste, het zijn allemaal kinderen met buitenlandse roots. Ze komen ook niet zelf met een klacht, dikwijls zijn het ouders of omstanders, die soms de gebeurtenissen filmden. Ik zag hoe een kind van negen jaar tegen de grond werd gehouden met een knie in zijn nek. Bovendien werd geen van die jongeren vervolgd voor feiten die als strafbaar gekwalificeerd werden."
Ik zag hoe een kind van negen jaar tegen de grond werd gehouden met een knie in zijn nek
Solayman Laqdim - Franstalige kinderrechtencommissaris
"Het probleem van etnische profilering bestaat, en we moeten durven om dat aan de kaak te stellen", benadrukt hij.
Het probleem, zo schetst Vrijens, situeert zich vaker bij gewone interventieploegen. "In grote steden is er vaak een hele afdeling van de jeugdpolitie. Die zijn daar speciaal voor opgeleid en getraind, ze kennen de behoeftes en rechten van kinderen goed. Maar agenten in interventieploegen doen allerlei handelingen, denk aan arrestaties of huiszoekingen en komen daarbij soms ook in contact met kinderen en jongeren. En daar zijn ze volgens ons niet voldoende voor opgeleid."
Er gelden ook andere regels, benadrukt Laqdim. "Naakte fouilleringen zijn bijvoorbeeld verboden, en het is ook niet toegestaan om kinderen te boeien."
Agenten hebben het monopolie op legaal geweld, maar daardoor moeten ze een voorbeeld zijn
Solayman Laqdim - Franstalige kinderrechtencommissaris
"We mogen niet vergeten dat agenten geen functionarissen zijn zoals een ander. Ze hebben het monopolie op legaal geweld, maar daardoor moeten ze een voorbeeld zijn." Daarom richt hij zich ook tot de politiek: "Geef de agenten de middelen om hun taken naar behoren uit te voeren. En bouw een sterke kinderrechtenreflex in."
Dat laatste beaamt ook Vrijens. "We vragen al jaren om een kindertoets in politiewerk. Kinderen en jongeren zijn anders kwetsbaar, ze hebben op een andere manier informatie nodig, beleven dingen anders. We moeten ook kijken welke procedures er vandaag bestaan en die dan aanpassen." Ze denkt daarbij aan huiszoekingen of arrestaties. "Als er dan een kind aanwezig is, moet iedereen goed weten hoe je moet omgaan met kinderen of jongeren, of ze nu slachtoffer, getuige of dader zijn. Die kindtoets is er tot nu toe nog niet van gekomen, maar we horen dat er wel werk van gemaakt wordt."
De dood van de jonge Fabian heeft een grote symbolische betekenis voor het vertrouwen in onze instellingen
Solayman Laqdim - Franstalige kinderrechtencommissaris
"De dood van de jonge Fabian heeft een grote symbolische betekenis voor het vertrouwen in onze instellingen", besluit Laqdim.
Wat als je als kind of jongere zoiets meemaakt?
"Heel belangrijk: durf erover te praten, durf klacht in te dienen", benadrukt Vrijens. "Als die dingen onder de radar blijven, wordt er ook niet voldoende tegen opgetreden."
Waar moet je dan klacht indienen?
"In eerste instantie bij de Dienst Intern Toezicht van de politiezone waar het gebeurd is, daarnaast is er ook altijd Comité P en ook wij zijn er als kinderrechtencommissariaat. Wij hebben ook een klachtenlijn", benadrukt Vrijens.
Op de site van het kinderrechtencommissariaat kan je als jongere terecht, maar ook als ouder .
Regionaal nieuws uit Brussel en Vlaams-Brabant
Gepubliceerd:
