Het Vlaamse Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) heeft in 2024 140 hectare bos geteld dat zonder vergunning is gekapt. Dat is meer dan de 130 hectare van 2023 en ook drie keer meer dan de 45 hectare in 2020, blijkt uit cijfers die Vlaams Parlementslid Mieke Schauvliege (Groen) opvroeg bij Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V). Het kabinet-Brouns reageert dat de cijfers niet zozeer aangeven dat meer illegaal is ontbost, wel dat meer ingezet wordt op handhaving.
Van 45 hectare tot 140 hectare: Vlaanderen stelt in 5 jaar 3 keer meer illegale ontbossing vast
Belga
Gepubliceerd:
In 2020 stelde ANB nog vast dat 45 hectare bos zonder vergunning gekapt werd. In 2023 en 2024 was dat respectievelijk 130 en 140 hectare. De provincie Limburg kampt met de zwaarste problemen: bijna de helft van alle illegale ontbossingen in 2024 vond daar plaats.
Volgens Schauvliege is de illegale ontbossing in Vlaanderen zo "dramatisch" toegenomen. Ze spreekt van "hallucinante cijfers". Schauvliege dringt aan op een strenger optreden.
"Bij illegale ontbossing verplicht de natuurinspectie tot bosheraanplanting, maar de ecologische schade is vaak enorm omdat het jaren duurt voor een bos zijn oorspronkelijke waarde terugkrijgt. Een kind weet dat je met het aanplanten van jonge kleine boompjes niet op een-twee-drie een oud en waardevol bos herstelt", zegt ze.
Regularisatietraject
Bovendien kunnen ontbossers vaak ontsnappen aan de heraanplantplicht door achteraf een regularisatietraject op te starten, waarbij enkel boscompensatie vereist is. "De illegale kapper wordt de facto eigenlijk beloond, want dan mag die zijn betonnen bouwproject voortzetten en hoeft enkel elders in Vlaanderen nieuw bos aan te planten", zegt Schauvliege.
De sterke stijging staat volgens Schauvliege "in schril contrast met de Vlaamse ambitie voor bosuitbreiding". De huidige en vorige Vlaamse regering stelden zich tot doel om tegen 2030 10.000 hectare extra bos aan te planten. Sinds 2019 werd officieel 2.244 hectare gerealiseerd, waardoor Vlaanderen nog ver verwijderd blijft van die ambitie.
"Absolute prioriteit"
Het kabinet-Brouns reageert dat de cijfers in de eerste plaats een verscherpte handhaving weerspiegelen. "Illegale ontbossing is de laatste jaren een absolute prioriteit geworden binnen het handhavingsbeleid. Bij elke melding gaat de natuurinspectie systematisch ter plaatse voor een vaststelling", klinkt het. Bovendien zouden burgers steeds vaker melding maken van illegale ontbossing.
ANB-woordvoerder Jeroen Denaeghel noemt het "totaal onjuist" dat de illegale kapper beloond wordt, zoals Schauvliege zegt. "We doen er bij Natuur en Bos net alles aan om onze bossen te beschermen. Het beteugelen van illegale ontbossingen is bij natuurinspectie een topprioriteit. Het feit dat de bestuurlijke maatregelen de voorbije jaren toegenomen zijn, is daar net het bewijs van. We handhaven meer en de burger is ook waakzamer geworden en meldt ontbossingen sneller - vandaar de toename van het aantal inbreuken."
"Bij een illegale ontbossing wordt er bijna altijd een proces-verbaal opgesteld dat kan leiden tot een aanzienlijke boete. Daarna zijn er twee opties. Ofwel wordt het perceel heraangeplant zoals opgelegd in onze herstelmaatregel, ofwel verkrijgt de betrokkene alsnog een omgevingsvergunning voor ontbossing. In dat laatste geval is bovenop de eerdere sanctie, boscompensatie verschuldigd, net zoals bij een legale ontbossing. Illegale ontbossingen worden dus wel degelijk bestraft? ook wanneer ze achteraf geregulariseerd worden", zegt de woordvoerder ook.
Het kabinet-Brouns besluit dat het de ambitie van de Vlaamse regering blijft om te kiezen voor "bossen op de juiste plaats en met lokaal draagvlak". "Daarvoor slaan we dan handen in elkaar met de lokale besturen via lokale boskansenkaarten: die zullen in kaart brengen waar lokale besturen nog potentieel hebben om bossen te planten. Natuur is meer dan alleen bomen planten: het is ervoor zorgen dat meer mensen toegang hebben tot natuur en tot bossen. Daarvoor zijn draagvlak en samenwerking nodig. Daarnaast zorgen we er ook voor dat er in de toekomst minder vergunningen zullen nodig zijn om bos te realiseren."
