Dreigde Napoleon een kopje kleiner gemaakt te worden tijdens een staatsbezoek aan Antwerpen? Dat is het uitgangspunt van de 3e historische roman van Johan Op de Beeck. In het datinglandschap ligt love scamming op de loer. De Duitse Martina Hefter schreef er een bestseller over. Maurits de Bruijn is joods en activist: hoe kijkt hij naar de oorlog in Gaza? Met zijn vertaling van een experimenteel boek uit 1974 doet Guido van de Wiel aan taalacrobatie. En wat weet jij over Mathilde van Vlaanderen, die het in de 11e eeuw tot koningin van Engeland schopte? Dit zijn de 5 boeken die VRT NWS deze week tipt.
Een historische thriller over Napoleon, een bestseller over datingfraude en taalacrobatie: dit zijn de boeken van de week
Myriam Blieck
Gepubliceerd:
Johan Op de Beeck is nog niet uitverteld over de Franse keizer. Na zijn lijvige Bonaparte-biografie volgt nu een historische thriller die zich afspeelt in het Antwerpen van de 19e eeuw. Wat is feit en wat is fictie in 'De aanslag op Napoleon' (uitgeverij Horizon)?
Het verhaal speelt zich af in de nadagen van de Franse Revolutie. In 1810 is Napoleon op het hoogtepunt van zijn macht. Hij komt met zijn nieuwe echtgenote Marie Louise naar de havenstad Antwerpen, die strategisch heel belangrijk is voor het keizerrijk. De jonge adjunct-politiecommissaris Florent Bex komt een complot tegen de generaal op het spoor.
"Vrijwel alles is echt", vertelt Op de Beeck in De Afspraak. "De personages, de politietechnieken, het dagelijks leven in Antwerpen. En wat je niet weet, mag je verzinnen: dat heb ik gedaan. De research is eigenlijk dezelfde als voor een historisch werk, maar de plot is verzonnen."
Op de Beeck ziet parallellen met vandaag. De aanslag op Napoleon wordt beraamd in opdracht van The Alien Office - de toenmalige geheime Britse dienst - en de Franse royalisten. Zij zien met lede ogen aan hoe een egalitaire samenleving ontstaat die een bedreiging vormt voor de standenmaatschappij.
"Het gaat over maatschappijvisies die botsen, net zoals tussen het Westen en Rusland nu: het democratisch en autocratisch model zijn onverenigbaar en vormen een bedreiging voor elkaar."
"Een thriller schrijven? Ik doe dat gewoon graag", vertelt Johan Op de Beeck in De Afspraak
Martina Hefters autobiografisch geïnspireerde 'Hé goedemorgen, hoe gaat het?’ (uitgeverij Lebowski) werd in 2024 in Duitsland uitgeroepen tot beste boek. Centraal thema is love scamming, datingfraude waarbij mannen met een vals profiel eenzame vrouwen het hof maken, met als opzet geld af te troggelen.
Juno is freelance performancekunstenaar en zorgt daarnaast voor haar invalide man Jupiter. Tijdens nachtelijke chatsessies krijgt ze te maken met love scamming. Juno loopt niet in de val, maar draait de rollen om. Ze gaat zelf online met een verzonnen leven. De gesprekken laten haar toe te ontsnappen aan haar dagelijkse zorgen.
Het verhaal neemt een plotse wending wanneer de jonge Nigeriaan Benu (online roepnaam: Owen Wilson) en Juno elkaar ontmaskeren en er een soort vriendschap ontstaat.
"Algauw schakelen zij voor hun dagelijkse – of liever: nachtelijke – communicatie over op WhatsApp en videobellen. Maar wie is Benu echt? En hoe echt is zijn vriendschap? Gaat het hem al die tijd misschien toch alleen maar om haar (schaarse) geld?", duidt Christophe Vekeman op Klara.
Maurits de Bruijn probeert in 'Geweten. Over Israël en Palestina' (uitgeverij Das Mag) zijn joodse identiteit te verzoenen met zijn inzet voor de Palestijnse zaak. Hij is een unieke stem in een verhit debat. Zijn activisme wordt hem als nazaat van Holocaust-slachtoffers niet altijd in dank afgenomen.
De ouders en zusjes van De Bruijns moeder werden opgepakt tijdens een razzia in Amsterdam en stierven in het vernietigingskamp Sobibór. Zijn pasgeboren moeder kwam via een vluchtweg terecht in een gereformeerd gezin waar ze verder zou opgroeien. De Bruijn draagt dit trauma met zich mee.
In 'Ook mijn Holocaust' dat hij 5 jaar geleden schreef, gaat hij dieper in op de intergenerationele overdracht van trauma en zijn joodse identiteit. Volgens De Bruijn is de Holocaust niet los te weken van de stichting van de Israëlische staat en van de oorlog die nu woedt in Gaza.
"We mochten 7 oktober niet in een historisch kader plaatsen", vertelt hij op Radio 1. "Het geluid was: dit was een terroristische aanslag, die isoleren we, die keuren we af – ik ook - zonder rekenschap over wat er aan vooraf is gegaan."
De aanslag van 7 oktober zorgt voor een nieuw collectief trauma dat zwaar gepolitiseerd wordt en het zionistisch narratief voedt. Volgens De Bruijn kan je tegelijk Hamas afkeuren en het recht van de Palestijnen op een onafhankelijke staat goedkeuren.
Als activist wil hij dat er een einde komt aan de bezetting en dat er rechtvaardigheid komt voor de Palestijnen. De Bruijn merkt dat ook Nederlandse Joden zich niet durven uitspreken.
"Belangrijk is dat we die angst kwijtraken waarmee dit discours geïnfecteerd is geraakt. Dat mensen het gevoel hebben dat ze hun eigen visie erop mogen loslaten, zoals op elk maatschappelijk thema."
Guido van de Wiel heeft 'Alphabetical Africa' van Walter Abish vertaald. Een taalkundig huzarenstukje want het eerste hoofdstuk van deze roman over kolonisatie bestaat enkel uit woorden die beginnen met de letter A. Hoofdstuk na hoofdstuk komen de andere letters van het alfabet erbij. Na 26 delen gaat de teller weer af van Z naar A.
Van de Wiel bleef trouw aan de strenge vorm én de betekenis van de roman uit 1974. "Ik wilde een vertaling maken, geen bewerking", vertelt hij op Radio 1 waar hij het opmerkelijke concept toelicht.
'Alfabetisch Afrika' (uitgeverij Van Oorschot) is een tweetalige uitgave geworden met op de linkerpagina de originele Engels-Amerikaanse tekst en rechts de Nederlandse, "zodat je als lezer kan zien: hoe heeft hij dat gedaan?"
Het was voor Van de Wiele een uitdaging om sommige woorden de passende vertaling te geven: ants werd aardmieren en airplane werd Air France-toestel. Toen hij ermee begon, zat AI (artificiële intelligentie) nog in de beginfase. In een later stadium heeft hij AI vooral ingeschakeld om synoniemen te vinden.
Hoe leesbaar is het boek nog? "De plotlijnen schieten alle kanten uit: Abis was meer een kunstenaar dan een romancier. Klassieke storytelling komt er niet aan te pas, het hoort bij het postmodernistisch paradigma waar hij toebehoorde met een soms gekke, ridicule tekst als resultaat."
Volgens Van de Wiel zijn alleen de eerste 2 hoofdstukken lastig om te lezen, "daarna wordt het een heel leuk boek."
Een historisch meisje uit Brugge is bekender in het Verenigd Koninkrijk dan bij ons. Met 'Mathilde van Vlaanderen. Koningin van Engeland: de grootste Vlaming ooit?' (uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts) halen Fernand Dacquin en Marijke Verbeke haar uit de vergetelheid.
Mathilde, dochter van graaf Boudewijn V, komt pas na haar huwelijk met Willem van Normandië enigszins in de belangstelling. In de 11e eeuw wordt er heel weinig over vrouwen geschreven en Mathilde staat in de schaduw van haar belangrijke man.
"Zij was nochtans de drijvende kracht achter hem, maar zij is helaas door de kroniekschrijvers van die tijd niet zo uit de verf gekomen. In Frankrijk, England en ver daarbuiten werd Mathilde wel bestudeerd", vertelt Verbeke op Radio 1.
Door haar huwelijk wordt Mathilde hertogin van Normandië en later ook koningin van Engeland, wanneer haar man het koninkrijk verovert bij de Slag bij Hastings. In 1066 wordt ze met de nodige luister gekroond en ze krijgt evenveel macht toegekend als haar echtgenoot.
"Zij wordt meeregerende koningin en geen koningin-gemalin", licht Verbeke toe. De macht die ze krijgt, zal ze ook gebruiken.
"Mathilde maakt een aantal keren de oversteek en verblijft gedurende langere tijd in Engeland. Ze laat zich in met alle gesprekken, zowel op politiek als religieus vlak", vertelt Verbeke. In het Verenigd Koninkrijk zijn ze Mathilde niet vergeten. Binnenkort verschijnt ze als belangrijk personage in de nieuwe BBC-reeks 'King and Conqueror', over Willem de Veroveraar.
