Zuid-Koreanen kiezen nieuwe president: wie haalt het land uit de politieke impasse?

6 maanden geleden kwam Zuid-Korea terecht in een diepe politieke crisis. President Yoon Suk-yeol besloot toen om de noodtoestand uit te roepen en de militaire krijgswet in te voeren. Dat is een tijdelijke maatregel waarbij het leger extra bevoegdheden krijgt om de orde te handhaven in tijden van politieke onrust.

Naar eigen zeggen deed Yoon dat om de democratische orde te beschermen tegen de "pro-Noord-Koreaanse" oppositie die de regering probeerde te verlammen. Politieke tegenstanders beschuldigden Yoon ervan zijn eigen gezag te willen versterken en groeiende oppositie de kop in te drukken. 

Nauwelijks 6 uur later moest Yoon zijn beslissing alweer terugdraaien, onder druk van het parlement en straatprotesten. In de weken daarna werd Yoon door het parlement geschorst en opgepakt door de politie. In april werd Yoon vervolgens officieel afgezet.

Het Grondwettelijk Hof oordeelde dat Yoons actie ongrondwettelijk was en dat hij het vertrouwen van de bevolking had geschaad. Er werden nieuwe verkiezingen uitgeschreven die binnen de 60 dagen moesten plaatsvinden. 

In de 6 maanden na Yoons mislukte poging om de staat van beleg in te voeren, heeft Zuid-Korea 3 waarnemende presidenten gehad. Die turbulente periode heeft het vertrouwen in het presidentschap ernstig beschadigd. Het leidde de afgelopen maanden tot een brede discussie over de kwetsbaarheid van het Zuid-Koreaanse politieke systeem en de nood aan hervormingen. 

Er zijn 5 kandidaten, maar het duel draait vooral om 2 zwaargewichten. Lee Jae-myung, leider van de centrum-linkse Democratische Partij (DP), staat tegenover Kim Moon-soo, van de conservatieve People Power Party (PPP)

Lee geldt als favoriet. Hij verloor in 2022 nipt van Yoon en wil nu het roer omgooien. Lee groeide op in een sloppenwijk van de hoofdstad Seoul. Als tiener werkte hij een tijdje in een sweatshop. Zijn campagne focust op sociale gelijkheid, economische modernisering en het herstel van het vertrouwen in de democratie. Toch heerst er controverse rond de politieke carrière van Lee. Zo lopen er verschillende strafrechtelijke aanklachten tegen hem, onder meer voor overtredingen op de kieswet. 

Lee's grote uitdager, Kim Moon-soo, komt op voor de conservatieve People Power Party (PPP). Dat is dezelfde partij als die van Yoon. Kim zet nadrukkelijk in op veiligheid en is voorstander van een harde aanpak van Noord-Korea. Tegelijk worstelt hij ermee om zijn achterban te mobiliseren na de onrust onder het bewind van zijn ex-partijgenoot Yoon. 

De Zuid-Koreaanse samenleving wordt geconfronteerd met verschillende uitdagingen. Een belangrijk thema is de sputterende economie. Die groeit erg langzaam en jongeren hebben moeite om aan een baan te geraken. Daarnaast is er de lage vruchtbaarheidsgraad. Met slechts 0,75 geboortes per vrouw behoort die tot de laagste ter wereld. 

Ook klimaatverandering raakt het land zichtbaar: hittegolven, droogtes en overstromingen hebben de afgelopen jaren hun tol geëist. Lee Jae-myung zet zwaar in op groene innovatie en investeringen in nieuwe technologieën als motor voor duurzame groei.

Veiligheid en buitenlandse betrekkingen staan eveneens centraal. Zuid-Korea leeft al decennialang op gespannen voet met de buren uit Noord-Korea. De laatste jaren lijkt de agressieve toon van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un toe te nemen. Lee pleit voor een diplomatische aanpak om de gemoederen te bedaren, terwijl Kim harde taal spreekt en de militaire paraatheid wil opschroeven.

In zijn relatie met de Verenigde Staten is Lee voorstander van een pragmatische aanpak. Hij wil de alliantie met de VS behouden, zonder daarbij China of Rusland tegen zich in het harnas te jagen. Kim belooft op zijn beurt om als president meteen een topontmoeting te organiseren om het met Trump te hebben over de tarieven die hij oplegde. 

De crisis rond Yoon heeft het debat over de presidentiële macht opnieuw op scherp gezet. Zuid-Korea heeft traditioneel een systeem waarbij de president veel macht krijt: zo is hij niet alleen het staatshoofd, maar ook de leider van de regering. 

Lee Jae-myung pleit voor een grondwetsherziening om de macht van de president in te perken. Hij wil de termijn veranderen naar 2 maal 4 jaar, wat politieke continuïteit moet bevorderen zonder 1 persoon te veel macht te geven. Ook Kim is voorstander van zo'n plan, alleen wil hij de termijn beperken tot een periode van 3 jaar.

Lee pleit er ook voor om het parlement sterker maken. Hij wil dat de parlementaire controle beter werkt om een nieuwe crisis zoals met Yoon te vermijden. 

In Zuid-Korea zijn bijna 45 van de 52 miljoen inwoners stemgerechtigd. Het hoge aantal mensen dat vervroegd ging stemmen, voorspelt een grote opkomst. Het resultaat wordt vanavond of morgenochtend verwacht.