Met een controversieel verleden, een uitgesproken nationalistisch gedachtegoed en zonder enige politieke ervaring schopte Karol Nawrocki (42) het tot president in Polen. Een portret van de man die, gesteund door de rechts-conservatieve partij PiS, de komende jaren het gezicht van het land zal zijn.
Een omstreden verleden en een afkeer van Europese politiek: dit is Karol Nawrocki, de nieuwe Poolse president
Ann Willems
Gepubliceerd:
Waar gaat dit over?
In Polen heeft de rechts-conservatieve kandidaat Karol Nawrocki (42) de presidentsverkiezingen gewonnen.
Nawrocki wordt gesteund door het rechts-conservatieve PiS en deelt een conservatief, nationalistisch gedachtegoed met een eurosceptisch randje.
Tijdens de verkiezingscampagne kwamen verschillende schandalen over Nawrocki aan het licht, al ontkent hij alle beschuldigingen.
Historicus en nieuwkomer in de politiek
Karol Nawrocki is een nieuwkomer in de Poolse politiek en schopt het dus zonder ervaring meteen tot president. Hij is van opleiding historicus en promoveerde in 2013 aan de Universiteit van Gdańsk met een doctoraat over het anticommunistisch verzet in Polen. Hij heeft ook een Master of Business Administration (MBA) in strategie en projectmanagement.
De voorbije jaren werkte hij bij het Museum van de Tweede Wereldoorlog in Gdańsk en bij het Instituut voor Nationale Herdenking (INP) in Warschau, waar hij het tot hoofd van het centrum schopte.
Hij was de drijvende kracht achter een campagne om monumenten voor het Sovjetleger in Polen te verwijderen. “Dit zijn monumenten van schande. In 1945 brachten de Sovjets geen bevrijding, ze brachten een andere vorm van gevangenschap”, liet hij enkele jaren geleden optekenen. Het leverde hem volgens Poolse media een plek op de Russische opsporingslijst op.
Agenda van nationalisme, traditie en sociale zekerheid
Nawrocki is officieel een onafhankelijke kandidaat, maar hij wordt voluit gesteund door Recht en Rechtvaardigheid (PiS), de rechts-conservatieve partij die van 2015 tot 2023 de macht in handen had. Veel van zijn politieke overtuigingen liggen in dezelfde lijn.
Zo is hij uitgesproken tegen abortus, het homohuwelijk en de rechten van de LGBTI+-gemeenschap. Tijdens zijn campagne legde hij de nadruk op Pools nationalisme (“Polen op de eerste plaats”), christelijke waarden en nationale soevereiniteit – met onder meer verzet tegen het verwijderen van kruisen uit overheidsgebouwen.
Op economisch vlak trok hij de voorbije maanden de kaart van sociale zekerheid: hij beloofde onder meer dat de pensioenleeftijd niet zal worden verhoogd, dat hij wil investeren in sociale woningbouw en dat hij streeft naar grootschalige investeringen in Polen zelf. Hij spreekt zich duidelijk uit tegen de invoering van de euro als nationale munt.
In tegenstelling tot zijn tegenstander Rafal Trzaskowski, toont Nawrocki zich eurosceptisch – al ziet het er niet naar uit dat hij uit de EU zal stappen. Wel is hij tegen Europese initiatieven zoals het migratiepact en de Green Deal, en is hij een tegenstander van de toetreding van Oekraïne tot de EU en de NAVO.
Alle vertrouwen in de Verenigde Staten
Op het geopolitieke toneel richt Nawrocki zich duidelijk op de Verenigde Staten. Hij onderhoudt nauwe banden met de Amerikaanse president Donald Trump, die zich openlijk achter zijn kandidatuur schaarde. Nawrocki heeft bovendien meer vertrouwen in Amerikaanse dan in Europese bescherming tegen Russische agressie.
Tegelijk kijkt hij met meer argwaan naar de Europese grootmachten. Hij zou naar verwachting de samenwerking zoeken met andere rechtse leiders, zoals de Hongaarse premier Viktor Orbán, die hem tijdens de campagne al steunde.
Een verleden vol controverse
Tijdens de verkiezingsstrijd kwam Nawrocki onder vuur te liggen vanwege een aantal schandalen uit zijn verleden.
Zo was er heel wat te doen over een appartement dat hij van een oudere man kocht. Nawrocki zou het pand tegen een sterk verlaagde prijs hebben verkregen in ruil voor de belofte om voor de hulpbehoevende bejaarde te zorgen. De man werd later echter teruggevonden in een rusthuis. Bovendien beweerde Nawrocki in eerste instantie dat hij slechts 1 appartement bezat.
Daarnaast deed er een gerucht de ronde over zijn studentenbaan als bewaker in een luxehotel. Hij zou volgens Poolse onderzoeksjournalisten deel hebben uitgemaakt van een netwerk dat prostituees hielp om gasten te bereiken, waarbij de hotelbeveiliging werd omzeild. Zijn tegenstanders noemden hem daarom een “pooier”.
Nawrocki zelf ontkende zijn betrokkenheid bij misdrijven en noemde de beschuldigingen onderdeel van een smeercampagne. “Laster in de media hield Donald Trump niet tegen, en zal mij evenmin vernietigen”, klonk het.
Ook zijn verleden als voetbalhooligan werd opgerakeld. Nawrocki nam in 2009 deel aan een illegale, vooraf afgesproken vechtpartij tussen supportersgroepen. Hij bevestigde het verhaal en noemde het gevecht een “nobele en mannelijke strijd”.
De president als machofiguur
Tijdens zijn campagne zette Nawrocki wel vaker nadrukkelijk in op een krachtig en viriel imago. In promotiemateriaal was hij onder meer te zien op de schietbaan en in de boksring – een sport waarmee hij zijn fysieke kracht en klassieke mannelijkheid in de verf zette. Hij is naar eigen zeggen “een sterke president voor moeilijke tijden”.
Karol Nawrocki is 42 jaar oud en afkomstig uit de havenstad Gdańsk aan de Baltische Zee. Hij is getrouwd met Marta, een ambtenaar, en samen hebben ze 3 kinderen.
