Net als pianist Jef Neve lopen jaarlijks ongeveer 450 Belgen malaria op tijdens een verblijf in een tropisch land. Dat is veel meer dan 10 jaar geleden. Hoe gevaarlijk is een besmetting? En hoe kan je die voorkomen?
Net als Jef Neve krijgen steeds meer Belgen malaria: hoe gevaarlijk is de ziekte? En hoe voorkom je een besmetting?
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
Wat is malaria?
Malaria is een tropische infectieziekte die wordt overgebracht door muggen van het geslacht anopheles. Die leven in (sub)tropische gebieden, vooral in Afrika, Azië en Zuid-Amerika.
Die muggen bijten enkel ’s avonds en ’s nacht. Omdat ze erg klein zijn en bijna niet zoemen, worden ze niet altijd opgemerkt.
Je kan enkel malaria krijgen als je gestoken wordt door een anophelesmug die drager is van een specifieke parasiet. Deze parasiet vermenigvuldigt zich vervolgens in je lichaam, eerst in je lever en nadien ook in je rode bloedcellen. Dat veroorzaakt hoge koorts, spierpijn, hoofdpijn en koude rillingen.
De symptomen ontstaan meestal 7 dagen tot een maand na de besmetting, maar kunnen ook maanden later pas de kop opsteken.
Hoeveel Belgen lopen de ziekte op?
Vorig jaar telde het Instituut voor Tropische Geneeskunde 449 besmettingen. Ze zijn het Belgisch zogenoemd referentielabo voor testen. Zij rapporteren zo goed als alle besmettingen, maar mogelijk ligt het cijfer nog iets hoger.
Bijna alle besmette Belgen verbleven in sub-Saharaans Afrika. "Dat is veel voor wat eigenlijk een perfect vermijdbare ziekte is", zegt Ula Maniewski van het Instituut voor Tropische Geneeskunde.
Het aantal besmettingen piekte de voorbije jaren boven de 500. Dat is veel meer dan bijvoorbeeld 10 jaar geleden.
"We hebben niet meteen een verklaring daarvoor. We zien wel dat mensen meer en meer gaan reizen. Een groot deel van de besmettingen zien we bij mensen die op bezoek gaan bij familie en zich misschien niet altijd bewust zijn van het gevaar", aldus Maniewski.
Hoe dodelijk is malaria?
Malaria is te genezen, maar als de ziekte niet behandeld wordt, kan ze dodelijk zijn. "Het is een verraderlijke ziekte", zegt Maniewski. "De eerste klachten zijn miniem en makkelijk te verwarren met ziektes die onschuldig zijn."
"Als je niet tijdig start met een behandeling, kan je in enkele dagen tijd op intensieve zorg terechtkomen. De parasiet blijft zich exponentieel vermenigvuldigen en dus gaan er steeds meer rode bloedcellen kapot. Na een tijdje worden zo alle organen aangetast."
Vorig jaar waren er wereldwijd zo’n 263 miljoen besmettingen met malaria. Bijna 600.000 mensen stierven aan de ziekte. Het merendeel van de malariadoden, zo'n 95 procent, valt in Afrika. Onder de slachtoffers zijn vooral jonge kinderen en zwangere vrouwen.
"Ook in België zien we helaas af en toe nog een malariadode", zegt Maniewski.
Hoe kan je vermijden dat je malaria oploopt?
Als je op vakantie trekt naar een (sub)tropische bestemming, check je op voorhand best of daar malaria voorkomt en hoe groot het risico er is om de ziekte op te lopen. Dat kan op Wanda , een applicatie van het Instituut voor Tropische Geneeskunde.
"Je neemt best een combinatie van maatregelen als je naar een risicogebied gaat", zegt Maniewski. "Sowieso moet je je heel goed beschermen tegen muggen. Maar bijvoorbeeld voor de meeste Afrikaanse landen, is het aanbevolen om preventief malariapillen te nemen."
"Er bestaan wel wat misvattingen rond malariapreventie. Mensen minimaliseren dat risico. Als je in een gebied bent geweest, en je voelt je koortsig, moet je je zo snel mogelijk laten testen. Op basis van symptomen is het niet mogelijk om een onderscheid te maken met de griep."
Kan je de ziekte ook oplopen in België?
Dat kan, maar is uitzonderlijk. De laatste jaren zijn in ons land enkele gevallen opgedoken van de zogenoemde luchthavenmalaria.
Daarbij geraken muggen via het vliegtuig – in bagage of bij goederentransport - vanuit een tropische bestemming in België. De meeste verdwaalde muggen kunnen hier niet lang overleven vanwege het veel minder warme weer.
Toch geraakten enkele niets vermoedende Belgen, meestal mensen die in de buurt van een luchthaven wonen, besmet door zo’n mug. Een koppel uit Kampenhout overleefde zo’n besmetting enkele jaren geleden niet.
"Hoewel het aantal gevallen beperkt is, kan luchthavenmalaria belangrijke gevolgen hebben voor de patiënt. Omdat de patiënt niet gereisd heeft, wordt de diagnose vaak laattijdig gesteld of gemist, wat kan leiden tot complicaties en soms zelfs de dood", waarschuwde Sciensano nog in zijn jaarverslag vorig jaar.
Ula Maniewski (Instituut voor Tropische Geneeskunde) benadrukt het belang van een snelle en correcte behandeling
