Elke dag wordt ons brein overspoeld met prikkels. En hoewel we graag geloven dat we kritisch kijken naar alle informatie die binnenkomt, is dat vaak niet zo. De EDUbox Kritisch denken: Jouw kompas voor heldere inzichten biedt leerlingen uit het secundair onderwijs concrete handvaten om hun denkproces aan te scherpen en met een kritische blik naar de wereld te kijken.
Kritisch denken is een essentiële vaardigheid die ons helpt om bewuster, zelfstandiger en weerbaarder in het leven te staan. Het betekent dat je leert stilstaan bij je eigen denkpatronen, afwegingen maakt en informatie niet zomaar voor waar aanneemt. En die reflex kan je trainen.
De EDUbox Kritisch denken: Jouw kompas voor heldere inzichten is een interactief lespakket voor het secundair onderwijs. Via tekst, video’s, denkoefeningen en een interactieve tool ontdekken jongeren wat kritisch denken precies inhoudt, hoe hun brein informatie verwerkt en met welke strategieën ze nieuwe informatie kritisch kunnen beoordelen.
Hoe is de EDUbox Kritisch denken opgebouwd?
De EDUbox Kritisch denken bestaat uit vijf delen, die leerlingen in twee à drie lesuren kunnen doorlopen. Elk deel bouwt verder op het vorige, zodat leerlingen stapsgewijs leren wat kritisch denken inhoudt én hoe ze het kunnen toepassen.
In het eerste deel maken de leerlingen kennis met de werking van het brein en het belang van kritisch denken. Aan de hand van vijf doordenkers testen ze hun eigen denkvermogen en ervaren ze hoe denkfouten kunnen ontstaan. Daarbij krijgen ze inzicht in twee denksystemen: fast thinking en slow thinking.
In het tweede deel introduceert onderzoeker Edward De Vooght in een video de vier lagen van kritisch denken, samen met de bijhorende valkuilen. Aan de hand van herkenbare voorbeelden van onder meer Bavo Mortier (Sporza) en Aurélie Boffé (VRT NWS) leren jongeren deze lagen en valkuilen herkennen en toepassen.
In het derde deel gaan de leerlingen vervolgens zelf aan de slag met de Kriticoach, een interactieve chat waarin ze hun verworven kennis toepassen op een artikel. Silas en de professor, twee fictieve personages, begeleiden hen in deze tool en stimuleren hun denkproces door hen te ondersteunen en uit te dagen.
In het vierde deel reflecteren de leerlingen individueel en in groep over hun eigen denkproces. Hoofdredacteur bij VRT NWS Luc Van Bakel licht bovendien toe hoe een nieuwsredactie informatie kritisch beoordeelt.
Het laatste deel bevat een reeks verdiepende links, zorgvuldig geselecteerd voor jongeren die meer willen weten over het thema.
Laat je inspireren door enkele fiches uit de EDUbox:
Kritisch denken in tijden van desinformatie
In een samenleving waarin sociale media en artificiële intelligentie steeds meer bepalen wat we zien en geloven, is kritisch denken belangrijker dan ooit. Polarisatie, nepnieuws en information overload maken het steeds moeilijker om waarheid van fictie te onderscheiden. De EDUbox Kritisch denken reikt jongeren concrete handvaten aan om bewuster om te gaan met informatie en hun denkprocessen actief in vraag te stellen.
Aan de slag met de EDUbox Kritisch denken
De EDUbox Kritisch denken is gratis beschikbaar in de catalogus van EDUbox als:
downloadbare pdf (voor zelfstandig groepswerk in de klas)
interactieve website (voor zelfstandig groepswerk in de klas)
interactieve videoles (voor individueel leerpad) met VRT NWS-journalist Ferre Windey
Deze EDUbox is voorzien van een handleiding voor leerkrachten boordevol extra informatie, praktische tips, onderwijsdoelen en suggesties voor differentiatie.
De EDUbox is eveneens in het Engels beschikbaar. Zo kunnen leerkrachten er ook mee aan de slag in de taalvakken.
Met de steun van sterke partners
De EDUbox Kritisch denken is het resultaat van een samenwerking tussen VRT , Arteveldehogeschool , Mediawijs , Odisee , Universiteit Antwerpen en De Checkers . Het lesmateriaal is verrijkt met de inzichten en expertise van specialisten uit diverse domeinen.
De EDUbox werd ontwikkeld in het kader van TITAN, een project dat tot doel heeft burgers weerbaarder te maken tegen desinformatie. Het project ontvangt financiering van het Horizon 2020 onderzoeks- en innovatieprogramma van de Europese Unie (subsidieovereenkomst nr. 101070658) en van UK Research and Innovation via de Horizon funding guarantee van de Britse overheid (subsidienummers 10040483 en 10055990).
Blijf op de hoogte
Een overzicht van alle bestaande EDUboxen vind je in onze catalogus . Op deze plek kan je alle EDUboxen downloaden of meteen gebruiken.
Zit je met vragen en wil je meer informatie? Mail ons op edubox@vrtnws.be.
Benieuwd wat EDUbox in de toekomst brengt? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief NWS voor het Onderwijs en volg VRT voor leerkrachten via Instagram en Facebook .