In Istanbul, in Turkije, hebben delegaties van Rusland en Oekraïne een akkoord bereikt na een gesprek van nauwelijks een uur. Zo zullen beide landen een nieuwe gevangenenruil op poten zetten, goed voor zo'n 1.000 krijgsgevangenen langs elke kant. Het gaat om alle zieke militairen, maar ook zij die jonger zijn dan 25 jaar. Daarnaast zal elk kamp ook 6.000 lichamen van dode militairen teruggeven.
Rusland en Oekraïne zullen elk 6.000 lichamen overhandigen en zeker 1.000 krijgsgevangenen ruilen
Jarno Treuttens
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Een tweetal weken na de eerste gesprekken in Turkije, zijn opnieuw delegaties van Rusland en Oekraïne naar Istanbul getrokken.
Het lijkt wel een herhaling van de vorige onderhandelingen, want ook nu nemen de Oekraïense minister van Defensie Roestem Oemerov en de vertrouweling van de Russische president Poetin, Vladimir Medinsky, de leiding op zich. De Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan leidt de gesprekken in goede banen. "Deze gesprekken zullen tot resultaten leiden", zegt Fidan vol vertrouwen bij de aanvang van de onderhandelingen.
Gesprekken die uiteindelijk een uurtje hebben geduurd, heel wat korter dan de vorige. Een grote doorbraak is er dan ook - zoals verwacht - niet gekomen. De verwachtingen waren op voorhand al bijzonder laag voor deze tweede onderhandelingsronde in Turkije.
"Rusland is nog geen millimeter afgeweken van de verregaande eisen die het Kremlin stelt", zegt Ria Laenen in Terzake
Ruil van alle jonge en zieke krijgsgevangenen
Het is de Oekraïense president Volodymyr Zelensky die als eerste met het nieuws naar buiten komt dat er opnieuw een gevangenenruil wordt voorbereid tussen Oekraïne en Rusland. Hij heeft dat gedaan tijdens een persconferentie op een NAVO-bijeenkomst in Litouwen. In detail treedt hij niet.
De Oekraïense delegatieleider Oemerov geeft kort nadien meer uitleg. Zo zullen alle ernstig zieke krijgsgevangenen met elkaar worden uitgewisseld. Daarnaast ook alle krijgsgevangenen die jonger zijn dan 25 jaar. Over hoeveel krijgsgevangenen het in totaal gaat, is nog niet duidelijk, maar de Russische delegatieleider Medinsky spreekt over "minstens 1.000 langs onze kant".
Iets later op de avond bevestigt Zelensky dat het gaat "om 1.000 krijgsgevangenen langs elke kant. Mogelijk komt daar nog een extra groep bij van 200 gevangenen langs elke kant." De uitwisseling zou deze week plaatsvinden.
Elk 6.000 lichamen
Beide kampen hebben niet enkel levende krijgsgevangenen, ze hebben ook veel lichamen. En ook daar hebben beide landen een akkoord over gesloten. Ze zullen elk 6.000 lichamen (in totaal dus 12.000, red.) met elkaar uitwisselen. Volgens Medinsky zal die overhandiging "volgende week" plaatsvinden.
Om nog meer lijken op te halen, heeft Medinsky "een staakt-het-vuren van 2 à 3 dagen gesuggereerd op bepaalde locaties". Het is niet duidelijk of er daar een akkoord over is gevonden.
Verdere stappen richting vrede
De tweede onderhandelingsronde heeft dus zeker al iets opgeleverd, maar er hangen ook nog enkele zaken in de lucht.
Zo hebben beide landen een memorandum met elkaar uitgewisseld. Dat is een soort stappenplan met de verschillende voorwaarden die elke zijde heeft en zouden moeten ingewilligd worden als het tot een volledig staakt-het-vuren of zelfs vrede moet komen. Oekraïne heeft gezegd dat dat voorstel "de komende week zullen bekijken".
Memorandum gelekt: dit eist Rusland voor een wapenstilstand
Het Russisch memorandum dat de delegatie onder leiding van Vladimir Medinsky aan Oekraïne heeft overhandigd is gelekt door verschillende Russische staatsmedia. Dat document is een oplijsting van voorwaarden waarmee Oekraïne akkoord moet gaan om een wapenstilstand of een vredesakkoord te bereiken.
"Als dat klopt, dan gaat het om zeer verregaande eisen die aantonen dat Rusland niet bereid is tot compromis", zegt Oekraïne-expert Marijn Trio. We lijsten ze even op:
Rusland wil dat Oekraïne alle troepen uit Russisch grondgebied terugtrekt, inclusief uit de regio's Donetsk, Loehansk, Zjaporizja en Cherson. Dat zijn de vier regio's die Rusland sinds de invasie van 2022 grotendeels in handen heeft.
Rusland wil dat die vier regio's, samen met het schiereiland de Krim, dat ze in 2014 illegaal annexeerden, erkend worden als Russisch grondgebied.
Daarnaast wil Rusland dat alle bestaande economische sancties en restricties tussen Rusland en Oekraïne worden geschrapt.
Er moeten opnieuw economische banden worden gelegd met Rusland, waardoor de doorvoer van gas via pijplijnen in Oekraïne opnieuw mogelijk is.
Het document suggereert ook dat Oekraïne de status moet behouden van een niet-nucleaire staat, met een expliciet verbod voor het stationeren van zulke wapens op Oekraïens grondgebied.
Er staat ook een limiet in van het aantal soldaten en wapens dat Oekraïne mag hebben.
Er zouden nieuwe verkiezingen moeten komen voordat een vredesakkoord kan getekend worden. Rusland wil zo president Zelensky aan de kant schuiven.
Het Westen mag ook geen wapens meer leveren, net als het voorzien van inlichtingen, voordat er sprake kan zijn van een wapenstilstand.
Bovendien moet Oekraïne in de toekomst neutraal blijven en mogen er geen militaire activiteiten plaatsvinden op het grondgebied. Een Europese verdedigingsmacht wordt zo uitgesloten.
Om de belangrijke problemen op te lossen, moeten de leiders met elkaar spreken
Roestem Oemerov, de Oekraïense delegatieleider
Daarnaast zouden de beide partijen ook hebben gesproken over een mogelijke ontmoeting tussen de Oekraïense president Zelensky en de Russische president Poetin, al dan niet met de aanwezigheid van de Amerikaanse president Trump. "Om de belangrijke problemen op te lossen, moeten de leiders met elkaar spreken", aldus Oemerov.
Zo'n ontmoeting leek even in de steigers bij de vorige onderhandelingen in Turkije, maar Poetin stuurde toen een delegatie. Ook hier is het niet duidelijk of er nog verdere stappen rond genomen zullen worden.
Lijst met namen van gedeporteerde kinderen
Daarnaast meldt de Oekraïense delegatieleider Oemerov dat hij een lijst - via Turkije - aan Rusland heeft overhandigd met verschillende kindernamen op. Het gaat om kinderen die in het begin van de oorlog zijn ontvoerd en gedeporteerd naar Rusland.
Onwettelijk, en een misdaad waarvoor het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag een arrestatiebevel heeft uitgevaardigd tegen de Russische president Poetin. Een symbolische beslissing, want Rusland erkent het ICC niet.
Hoe dan ook ontkent Medinsky dat Rusland kinderen heeft gedeporteerd. Hij classificeert het eerder als "geëvacueerd" en "gered". De Russische vertrouweling van Poetin erkent wel dat hij zo'n lijst heeft gekregen "met 339 namen".
Veel gewicht hangt hij er niet aan want hij spreekt over "een show die Oekraïne opvoert met kinderontvoering als thema". Medinsky zegt wel dat hij de lijst zal "bestuderen".
Of en wanneer er een nieuwe onderhandelingsronde zou plaatsvinden, is nog niet duidelijk. Oekraïne zegt dat ze liefst "eind juni opnieuw samen komen om vooruitgang te boeken". Afwachten of Rusland daar gehoor aan zal geven.
