Online wordt twijfel gezaaid over de echtheid van een video over een menigte Palestijnen die in de rij staat bij een distributiecentrum in Rafah, Zuid-Gaza. Volgens sommigen zou de video met AI gecreëerd zijn. Maar voor het gebruik van AI in deze video is helemaal geen bewijs, toont analyse aan.
Geen bewijs voor gebruik van AI in virale video van hulpverdeling in Gaza
In het kort
Wat? Een nieuwe video - die om meerdere redenen controversieel is - over de hulpverdeling in Gaza is het middelpunt van een verhit internetdebat geworden: zijn de beelden met AI gemaakt of niet?
Maar? Er zijn geen bewijzen dat de beelden met behulp van AI tot stand kwamen. De geolocatie van de video en de analyse van enkele details, zoals de handschoenen en de schaduwen die in beeld komen, wijzen op echte beelden. Vaak worden we misleid met AI-beelden, maar hier is er sprake van het omgekeerde: echte beelden worden verdacht gemaakt door te beweren dat ze met AI zijn geproduceerd. Op die manier kan de technologie gebruikt worden om ongemakkelijke feiten te ontkennen.
De voedselbedeling in Rafah kwam in de schijnwerpers nadat er eerder chaos was uitgebroken. Een video van die bedeling is vorige week online verschenen en toont een man in camouflageprint en met een baseballpet.
Met zijn handen maakt hij een hart- en een "shaka"-gebaar (met uitgestoken duim en pink, red.) voor een grote menigte Palestijnen die langs rijen hekken verzameld zijn. We horen wind en het geschreeuw van de wachtende mensen; de man op de voorgrond lijkt "Isn’t that crazy? Look at that" te zeggen.
De video werd initieel gedeeld op X door een journaliste van het Amerikaanse mediabedrijf The Daily Wire. Volgens haar schreeuwen de mensen onder andere "Thank you, America". The Daily Wire bevestigt op de eigen website dat het de beelden kreeg van de Gazan Humanitarian Foundation (GHF), die de hulpverdeling mee op poten zette.
De video is om meerdere redenen controversieel. De beelden doen sommigen aan concentratiekampen denken; anderen struikelen dan weer over de opmerkingen dat Amerika bedankt zou worden . De controverse heeft ertoe geleid dat velen de echtheid ervan in vraag stellen.
"Dit is het eerste geval dat ik ben tegengekomen van een 'officiële journalist' die een nep-AI-video plaatst, waarschijnlijk opzettelijk”, klinkt het onder meer in een bericht dat intussen wel verwijderd is.
De specifieke video waarvan sprake gaat viraal en werd soms tot meer dan 1 miljoen keer bekeken. Maar zijn de beelden AI-gegenereerd of niet? Of er echt "Thank you, America" geroepen is, kunnen we niet achterhalen.
Locatie gekend
Artificiële intelligentie is intussen erg goed geworden in beelden te maken die 'lijken' gemaakt te zijn in bijvoorbeeld Gaza. Het landschap ziet er dan erg uit als de beelden die we kennen uit Gaza, maar bestaat niet echt en is een verzinsel van AI.
In deze video kunnen we met behulp van geolocatie aantonen dat de plek in de video wel degelijk bestaat.
Het distributiecentrum waar de hulp werd uitgedeeld ligt in de wijk Tal al-Sultan in Rafah. Dat kondigde de Arabischtalige woordvoerder van het Israëlische leger met een video op X aan . Ook op de website van het Israëlische leger vinden we beelden van het distributiecentrum terug.
Herkenningspunten in de video, zoals de lantaarnpaal (hieronder in de kleine witte rechthoek) of de ruïne (hieronder in de groene rechthoek), vinden we ook terug op andere beelden.
De twee wegen die schuin naar het centrum toeleiden zijn duidelijk te herkennen op Sentinel Hub-satellietbeelden van de wijk Tal al-Sultan, gemaakt op 29 mei. Satellietbeelden van dezelfde plek gemaakt op 9 mei maken duidelijk dat het centrum nog maar recent gebouwd is.
De heuvel waar de man met de pet op staat, de corridors van ijzeren hekken, lantaarnpalen en zelfs een ruïne op de achtergrond: allemaal komen ze op de verschillende beelden exact overeen met de video die rondgaat op sociale media. De video toont dan ook een bestaande plek en geen landschap gecreëerd door AI.
Andere details, zoals de handschoenen, wijzen op authentieke beelden
Het Amerikaanse medium NBC News nam contact op met de Gazan Humanitarian Foundation (GHF), dat mee noodhulp in de Gazastrook moet verstrekken.
De woordvoerder van de GHF bevestigde aan NBC News dat de video oorspronkelijk door hun team was verspreid. “Elke bewering dat onze documentatie nep is of door AI is gegenereerd, is onjuist en onverantwoordelijk”. De GHF kon niet zeggen wie de persoon in beeld was.
NBC News nam ook contact op met Hany Farid , professor aan de University of California (Berkeley), gespecialiseerd in de analyse van digitale beelden. “Ik zie geen duidelijke tekenen dat deze video door AI is gegenereerd”, luidt zijn antwoord.
"We zien een sterke continuïteit in de kenmerken terwijl de camera heen en weer beweegt, iets waar generatieve AI moeite mee heeft", aldus Farid.
Hij wijst daarbij op specifieke details zoals het scherpe "Ray Ban"-logo op de zijkant van de zonnebril van de persoon met de baseballpet, en de coherentie van de schaduwen.
Uit analyse van de beelden blijkt bovendien dat de persoon die de gebaren maakt, een paar Oakley S.I.-handschoenen draagt. Amerikaanse contractanten zijn in januari nog gezien met deze handschoenen in Gaza, blijkt onder andere uit de foto’s in dit nieuwsartikel .
De elementen waar het met AI-beelden vaak foutloopt - zoals niet-coherente schaduwen of onscherpe details - zijn hier niet aanwezig. Integendeel, bepaalde details zijn zelfs sterk aanwezig. Dat wijst op de authenticiteit van de beelden.
“Generatieve AI is een tweesnijdend zwaard,” zegt Farid bij NBC News. “Het kan schadelijke en valse inhoud creëren (...)", zegt hij. Maar tegelijk geeft hij ook aan dat het "kan worden gebruikt om ongemakkelijke of onhandige feiten te ontkennen".
Conclusie:
Sinds eind mei gaat op sociale media een video viraal met beelden van hulpverdeling in Gaza. Sommigen beweren dat de video met AI gemaakt werd, anderen zeggen dan weer dat de beelden authentiek zijn.
Geolocatie van de beelden is mogelijk: het gaat wel degelijk om een bestaand distributiecentrum in Rafah.
Andere details – zoals coherente schaduwen en correcte handschoenen – wijzen ook op het gebruik van authentieke beelden.
Er zijn geen bewijzen dat AI werd ingezet om de beelden te genereren.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
