Wat bezielt brandstichters, zoals die van de grote heidebrand in het Nationaal Park Hoge Kempen vorige week? Slechts in een klein aantal gevallen gaat het om mensen met de aandoening pyromanie, stelt forensisch psychiater Rudy Verelst (UZ Leuven). "De meeste branden worden aangestoken om andere redenen."
Wat bezielt brandstichters? "Pyromanie is heel zeldzaam, meestal spelen andere motieven"
“Pyromanie is uiterst zeldzaam”, benadrukt Verelst in het Radio 1-programma ‘De wereld van Sofie’. “De meeste gevallen van brandstichting gebeuren voor andere redenen of motieven.”
En dat is ook zichtbaar in de cijfers. “Ongeveer 1 procent van de bevolking zou geïnteresseerd zijn in brandstichting en er een zekere fascinatie voor hebben. Daarvan is er nog een véél kleiner percentage dat daadwerkelijk aan pyromanie lijdt.”
Wat is pyromanie?
Men spreekt pas van pyromanie als het gaat om een psychiatrische aandoening. “Het is eigenlijk een impulsbeheersingsstoornis”, legt Verelst uit. “Het gaat om het stichten van vuur om spanning die is opgebouwd te ontladen. Het draait niet om het toebrengen van schade aan anderen.” Bovendien moet het gedrag zich herhalen, en dus niet om een eenmalig incident gaan.
“Het is een combinatie van fascinatie voor vuur en het ervaren van spanning, voorbereiding en ontlading. Dit gebeurt vaak omdat iemand niet over andere copingmechanismen beschikt.”
Worden mensen geboren met pyromanie? “Neen, momenteel zijn er nog geen biologische markers aangetroffen die wijzen op pyromanie.” Pyromanie treedt op door conditionering. “In moeilijke situaties, vaak in combinatie met middelengebruik, gebruiken mensen de brandstichting als een uitlaatklep. Het gevoel van ontlading dat erbij komt kijken, zorgt ervoor dat mensen dit gedrag herhalen. Men gaat zichzelf eigenlijk op die manier conditioneren.”
Beluister: forensisch psychiater Rudy Verelst over pyromanie
“De comorbiditeit bij pyromanie is hoog, wat betekent dat het vaak gepaard gaat met andere problematieken zoals middelenmisbruik, stressproblemen en soms ook persoonlijkheidsstoornissen.”
De behandeling van deze psychiatrische aandoening bestaat uit een combinatie van psychotherapie en medicatie. “Het doel is om de betrokkene beter inzicht te geven in wat aanleiding geeft tot die stresssituaties én om die spanning op een gezonde manier te leren ontladen.”
Brandstichting
In veel gevallen van brandstichting lijdt de schuldige niet aan pyromanie, maar heerst er eerder een soort normvervaging. “Ze steken bewust de brand aan met de bedoeling om anderen schade toe te brengen”, legt Verelst uit. “Brandstichters weten vaak heel goed wat ze doen en welke gevolgen dat heeft, wat dus niet het geval is bij pyromanie.”
Is een fascinatie voor vuur, zoals bij jonge kinderen, dan zorgwekkend? “Zo’n interesse is compleet normaal. En is op jonge leeftijd zelfs gezond, want het hoort bij een normale ontwikkeling. Als die nieuwsgierigheid helemaal ontbreekt, kan dat wijzen op een afwijking in de persoonlijkheidsontwikkeling.”
Kinderen groeien normaal gezien vanzelf uit die fascinatie. In slechts enkele gevallen zal een persoon op latere leeftijd een brand bewust aansteken.
