De gevierde Keniaanse auteur en toneelschrijver Ngugi wa Thiong'o is op 87-jarige leeftijd overleden. Hij wordt beschouwd als een van de meest invloedrijke schrijvers van Oost-Afrika en werd meermaals genoemd als kanshebber op een Nobelprijs.
"Het is met een zwaar gemoed dat we het overlijden van onze vader, Ngugi wa Thiong'o, deze ochtend aankondigen", zo meldt de dochter van Thiong'o op sociale media. "Hij had een vol leven, en heeft goed gevochten."
Dat leven begon in 1938, wanneer de schrijver als James Ngugi werd geboren in het zuiden van Kenia, in wat toen nog een Britse kolonie was. Tijdens zijn jeugd is hij getuige van de onafhankelijkheidsstrijd, een ervaring die bepalend was voor zijn carrière als auteur en toneelschrijver. Hij neemt geregeld de Britse kolonisator op de korrel, net als de Keniaanse elites die genieten van bepaalde privileges uit de koloniale tijd.
Maatschappijkritiek
In 1977 schrijft hij het stuk 'Ngaahika Ndeenda', wat zo veel betekent als 'ik trouw wanneer ik dat wil'. Het stuk klaagt de ongelijkheid in de Keniaanse samenleving aan, en voor het acteerwerk schakelt Thiong'o boeren en werkmensen in. De overheid stuurt politie naar het theater, en Thiong'o verdwijnt voor een jaar achter de tralies.
In 1982 besluit Thiong'o om in ballingschap te gaan, wanneer hij ontdekt dat de Keniaanse president Daniel arap Moi plannen koestert om Thiong'o te arresteren en doden. Hij trekt onder meer naar de Verenigde Staten, waar hij professor Engels en literatuur wordt aan de Universiteit van California.
Toch beslist Thiong'o om niet meer te schrijven in het Engels, omdat dat hij naar eigen zeggen afscheid wil nemen van "de geïmporteerde taal van de voormalige kolonisator". Vanaf de jaren 80 schrijft Thiong'o vooral nog in zijn moedertaal, het Gikuyu.
Meer dan 20 jaar later, in 2004, keert hij terug naar Kenia. Niet toevallig is dat net wanneer het dictatorschap van Moi eindigt.
Schrijven op toiletpapier
De huidige president van Kenia, William Ruto, sprak zijn steun uit voor Thiong'o na zijn overlijden. "Steeds moedig heeft hij een onuitwisbare invloed gehad op hoe we denken over onze onafhankelijkheid, sociale rechtvaardigheid en het gebruik en misbruik van politieke en economische macht", liet Ruto optekenen op X.
Thiong'o's bekendste werken waren onder andere zijn debuutroman 'Weep not child' uit 1964, waarin de Mau Mau-opstand (die zich tegen de Britse koloniale overheersing richtte) werd beschreven, en 'Devil on the cross', dat hij in de gevangenis op toiletpapier schreef.
Thiong'o had al langer gezondheidsproblemen. Hij overleed in de Verenigde Staten.
