Elon Musk heeft het agentschap van Overheidsefficiëntie (DOGE) verlaten en bedankt Donald Trump voor de kans om "overheidsverspilling te reduceren". De oorspronkelijk beloofde besparing van 2.000 miljard dollar is evenwel meermaals scherp naar beneden bijgesteld. Wat heeft DOGE op 130 dagen dan wel bereikt?
Na 130 dagen bergt Elon Musk zijn kettingzaag op: wat heeft de besparingsmissie nu echt opgeleverd?
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Donald Trump creëerde het agentschap voor Overheidsefficiëntie DOGE met een presidentieel besluit en gaf het de opdracht om 'overtollig vet' in de federale uitgaven op te sporen en weg te snijden. Let wel: DOGE is geen officieel overheidsagentschap, want alleen het Congres kan dat oprichten.
Officieel is DOGE een adviesorgaan, al heeft het zich de laatste maanden verregaande toegang verschaft tot gegevens van de Amerikaanse overheid. Onder meer de loonlijsten van meer dan 276.000 federale ambtenaren behoren tot de informatie die DOGE mag inkijken.
Oorspronkelijk zouden Tesla-baas Elon Musk en Republikeins politicus Vivek Ramaswamy het agentschap leiden, maar al snel bleek dat de 2 alfamannetjes niet konden samenwerken. Na enkele botsingen en inhoudelijke meningsverschillen had Musk duidelijk gemaakt dat hij alleen verder wilde. Ramaswamy bereidt zich nu voor op de gouverneursrace voor de staat Ohio in 2026.
Na 130 dagen binnen de regering Trump - de wet verbiedt meer werkdagen voor iemand met het statuut 'speciaal federaal adviseur' - verlaat ook Musk het agentschap. Hij is alvast trots op zijn werk binnen DOGE, bleek uit een interview dat hij in april gaf bij het magazine TIME. "We hebben honderden miljarden dollars aan verspilling, fraude en misbruik gevonden", zei Musk. "Ik denk dat DOGE vanuit dat oogpunt een gigantisch succes is."
De vraag dringt zich dus op: wat heeft DOGE de laatste maanden bereikt? En is het succes even groot als Musk het voorstelt?
Sleutelmomenten van 'First Buddy' Elon Musk
Musk was tijdens de presidentsverkiezingen meermaals bij Trump op het podium te zien: de Tesla-baas doneerde meer dan 250 miljoen dollar aan de campagne van de Republikein.
Op inauguratiedag verbaast Musk vriend en vijand wanneer hij tijdens een speech zijn rechterarm in de lucht strekt: critici hebben het over een nazigroet, Musk spreekt over enthousiasme en beschuldigt tegenstanders van "vuile trucjes".
Musk belooft drastische besparingen met zijn DOGE: een optreden met een kettingzaag op de Republikeinse conventie CPAC moet duidelijk maken dat hij zal snijden in overheidskosten.
Tijdens Trumps eerste officieuze State of the Union kreeg Musk een staande ovatie van de Republikeinen.
Musk mocht ook deelnemen aan de kabinetvergaderingen van de regering-Trump II, maar daar maakte hij geen vrienden: verschillende media gaven aan dat Musk ministers agressief benaderde omdat ze te weinig inspanningen deden voor zijn agentschap.
Musk bemoeide zich ook met de internationale politiek: hij verscheen op een evenement van de extreemrechtse Duitse partij AfD en gaf aan dat de radicaal-rechtse Brit Nigel Farage niet sterk genoeg was om het Verenigd Koninkrijk te leiden.
Besparingen van 0,39 tot 3,3 miljard dollar
"Department of Government Efficiency, de mensen hebben gestemd voor ingrijpende hervorming", is de kernboodschap op de website. Daar zijn alle projecten, contracten en uitgaven te vinden die DOGE heeft geschrapt om geld te besparen.
De bedragen van de besparingen variëren enorm. Een van de grootste besparingen komt van het ministerie van Defensie, dat een contract van 1,49 miljard dollar met het bedrijf Accenture heeft opgezegd. Accenture biedt onder meer IT-diensten en softwarebescherming aan.
Bij het ministerie van Binnenlandse Zaken is dan weer een contract van 3,3 miljard dollar stopgezet. Dat heeft impact op een federale waakhond die klachten behandelt over de manier waarop de overheid omgaat met niet-begeleide migrantenkinderen.
Andere besparingen zijn een stuk kleiner. Verschillende nieuwsabonnementen van federale overheidsdiensten zijn opgezegd, zoals een abonnement van 50 dollar op het magazine Forbes bij het federale adviesorgaan voor kleine bedrijven en ondernemers. De kleinste besparing is er een van 8,39 dollar bij het Amerikaans agentschap voor Internationale Ontwikkeling (USAID).
In totaal zou al 175 miljard dollar zijn bespaard. Dat komt neer op 1.086,96 dollar aan belastinggeld per Amerikaan.
Gecijferde borstklopperij
Het bedrag dat DOGE naar eigen zeggen heeft bespaard, staat in scherp contrast met wat initieel was beloofd. Musk had aan de begindagen van zijn DOGE-droom gezegd dat hij mogelijk tot 2.000 miljard dollar (of 2 biljoen dollar, red.) aan overheidsuitgaven zou kunnen besparen. Dat kwam neer op bijna een derde van het totale overheidsbudget, dat vorig jaar op 6.750 miljard dollar lag.
Dat bedrag werd al snel naar beneden gehaald: ook 1.000 miljard dollar zou een mooie besparingsoperatie inhouden. Maar toen ook dat onhaalbaar bleek, daalde het doel midden april tot 150 miljard dollar. Dat doel zou nu dus wel gehaald zijn.
Toch stellen analisten zich vragen bij de borstklopperij van DOGE. Bij verschillende mededelingen op de website staat wel een bedrag dat is uitgespaard, maar zijn er geen details "vanwege legale beperkingen". De factcheckredactie van de Britse openbare omroep BBC constateerde ook dat slechts de helft van de besparingen een link had naar een officieel document of een ander bewijsstuk.
Soms maakt het agentschap ook fouten in de besparingen. Zo had het eerst aangegeven dat een geschrapt immigratiecontract 8 miljard dollar had bespaard, terwijl de werkelijke kosten van dat contract 8 miljoen dollar was.
Bovendien wordt vaak een overschatting gemaakt van het bespaarde bedrag. Wanneer een contract wordt gesloten - bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van een vaccin - gebruikt de overheid een raming van de kosten die over meerdere jaren kunnen lopen.
DOGE zou daarbij meermaals naar de maximale prijs van de raming hebben gekeken: als DOGE het maximumcijfer telt, kan dat de verwachte uitgaven over een aantal jaren vertegenwoordigen, in plaats van een directe besparing op de jaarlijkse uitgaven van het land.
Zo is ook bij de hoogst gedocumenteerde besparing van DOGE - de 3,3 miljard dollar bij het ministerie van Binnenlandse Zaken - een sterke verbloeming van de resultaten neergeschreven. "De echte, documenteerbare besparing door vroegtijdige beëindiging van dat contract bedroeg ongeveer 153 miljoen dollar", klinkt het bij BBC.
DOGE heeft dus nog heel wat werk te verrichten voor het aan zijn vooropgestelde doel komt. Musk blijft alvast geloven in zijn agentschap. "De missie van DOGE zal enkel sterker worden in de toekomst", schrijft Musk op X.
