Ken jij iemand die 'flaket' en dus vaak op het laatste nippertje plannen afzegt? Dat is een 'katstuurder'. Of word je vooral geteisterd door nachtelijke toiletbezoeken? Spreek dan van 'kwelplasjes'. Tenminste, als het van taalliefhebber en comedian Wouter Deprez afhangt. Hij vult maandelijks het woordenboek aan met 'ontbreekwoorden': woorden die nog niet bestaan, maar wel een plek verdienen in onze taal.
'Katstuurder', voor die ene persoon die vaak last minute afzegt: deze woorden mogen volgens Wouter Deprez zo in het woordenboek
Elke woensdag gaan Wouter Deprez en Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx met de hulp van de luisteraars van 'Nieuwe feiten' op Radio 1 op zoek naar een ontbreekwoord. Je kan alle gevonden ontbreekwoorden hier terugvinden .
Zin om zelf je steentje bij te dragen? Je vindt de huidige opgave hier .
Katstuurder: voor die vriend(in) die vaak zijn kat stuurt
De definitie van 'katstuurder': Iemand die vaak op het laatste nippertje afzegt, Nederlands woord voor 'flaker'.
Wat Wouter met 'katstuurder' heeft: Er wordt steeds meer 'geflaket'. Vooral jongeren cancelen hun gemaakte afspraken zonder geldig excuus. Dat heeft volgens hedendaags historicus Henri Beunders te maken met het teveel aan impulsen waar de generatie mee te maken krijgt.
"Aan de ene kant ben ik blij dat de jonge generatie meer aandacht heeft voor mentale gezondheid en dat het taboe errond verdwijnt", reageert Wouter Deprez. "Aan de andere kant denk ik dat we te veel aandacht geven aan zaken die misschien toch niet zo belangrijk zijn. Je hebt nu misschien een moeilijk moment, maar als je even doorzet, kan je daar misschien wel doorbreken en toch je kat niet sturen."
Die ingesteldheid probeert hij ook aan zijn kinderen mee te geven. "Het kan snel keren. Soms heb je helemaal geen zin om ergens heen te gaan, maar eenmaal je er bent kan je wel blij zijn dat je bent gegaan. Daar ben ik tijdens hun opvoeding vaak op teruggekomen: ben je nu niet blij dat je toch bent gegaan?"
Zelf stuurt Wouter zelden zijn kat. "Er moet echt al iets ergs aan de hand zijn voor ik een afspraak afzeg. Ik ben daar nog een 'West-Vlaamse boer' in. Ook met 40 graden koorts zou ik nog gaan. Misschien dat ik af en toe beter eens een katstuurder zou zijn."
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "Dit woord voelt volstrekt logisch. Het is ook zo beeldend dat iedereen meteen snapt waar het over gaat."
Luister: Wouter Deprez en Ruud Hendrickx kiezen in 'Nieuwe feiten' voor 'katstuurder'
Kwelplas: de plas die je (overmoedig) denkt te kunnen ophouden als je in bed ligt
De definitie van 'kwelplas': De plas die je tevergeefs probeert op te houden wanneer je 's nachts wakker wordt.
Wat Wouter met 'kwelplas' heeft: Het avondlijk beroep van Wouter veroorzaakt heel wat kwelplasjes. "Mijn gezin vraagt terecht dat ik een normaal bioritme aanneem, maar mijn beroep houdt me tot laat wakker. Als ik net een show heb gespeeld, heb ik veel adrenaline. En voor een alcoholvrij pintje of twee moet je 's nachts boeten. Dan zit je met kwelplas."
Maar Wouter laat zich niet lang kwellen voor hij opstaat om te plassen. "Ik geef mij er direct aan over. Ik weet dat het hopeloos is."
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "Een 'kwel' verwijst niet alleen naar het grondwater dat opwelt, maar je wordt er ook door gekweld. Dat is heel mooi."
Zonnecologne: voor die lekkere geur van zonneschijn op je huid
De definitie van 'zonnecologne': De geur van je huid nadat je in de zon hebt gezeten.
Wat Wouter met 'zonnecologne' heeft: "Het woord doet me denken aan de zomers uit mijn eigen jeugd: ik rook toen zelf naar zonnecologne. Tegenwoordig ruik ik het minder. Misschien wordt het wel overstemd door zweetcologne", lacht hij.
Is die geur je net als Wouter al opgevallen? Er is ook een wetenschappelijke kant aan het verhaal. "Het heeft niets met zweet te maken, maar wel met het oxideren van vetmoleculen van je huid door UV-stralen", legt arts Marleen Finoulst uit. "Wanneer de vetzuren worden afgebroken, komen er aldehyden en ketonen vrij. Dat zijn moleculen die ook gebruikt worden in parfums. Onder andere Chanel no. 5 bevat aldehyden."
Maar dat wil niet zeggen dat je na een zonovergoten dag ook naar dat iconische parfum ruikt. "Het effect is heel discreet en de geur is voor iedereen verschillend. Bij sommigen is het sterker en bij de ene is het ook aangenamer dan bij de andere: het hangt allemaal af van de samenstelling van de vetfilm op je huid."
Luister: arts Marleen Finoulst legtje in 'Nieuwe feiten' de wetenschap achter 'zonnecologne' uit
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "Ik ben niet zo dol op samenstellingen, maar er was enorm veel enthousiasme voor dit woord. Het is mooi dat het woord 'cologne' erin verwerkt zit: dat wijst op een verfijnde geur."
Liftkramp: voor die gênante sfeer wanneer iemand bij je in de lift stapt
De definitie van 'liftkramp': De ongemakkelijke stilte die heerst wanneer je met een onbekende in de lift staat.
Wat Wouter met 'liftkramp' heeft: Zelf schiet Wouter niet snel in een liftkramp. "Ikzelf verkramp niet makkelijk in een eerste contact. Maar ik zie wel dat gênante situaties vaak voorkomen in een lift. Als iemand bij mij liftkramp heeft, probeer ik een gesprek aan te knopen om ze uit die liftkramp te krijgen. Ik stel mensen graag op hun gemak."
De gespreksonderwerpen schieten daarbij alle kanten uit. "Laatst had ik nog een gesprek met de technisch verantwoordelijke van het gebouw over hoe je beestjes in zou moeten bestrijden. Ik vind het fijn om het eens over iets helemaal anders te hebben. Ik verdwijn vaak in mijn eigen bezigheden, dus het is tof om het tegenovergestelde te proberen doen en bij de bezigheden van iemand anders stil te staan."
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "'Kramp' geeft heel goed het ongemak van het fenomeen weer. Je komt echt in een verkrampte situatie terecht."
