In Brabant en Limburg wordt al gauw gezegd dat er ‘iets mooi’ op til is, terwijl het in correct Nederlands ‘iets moois’ is. De –‘s’ wordt in verschillende delen in Vlaanderen weggelaten. Het is een taalfout die je steeds vaker tegenkomt. Volgens dialectoloog Chris De Wulf (UA) komt dat omdat velen niet meer weten wáárom die –‘s’ taalkundig belangrijk is.”
Daarom komt er een -s bij in 'iets leuks' (en maak je een taalfout zonder)
Anneke Hermans
Gepubliceerd:
Elke woensdag gaat Peter Van de Veire in ‘Goeiemorgen morgen!’ (Radio2) samen met dialectoloog Chris De Wulf (UA) op zoek naar de eigenheid van onze taal. Meer weten? Vorige keer vertelde hij waarom Kempenaars een huis gebouwen en niet gebouwd hebben.
Bij ‘iets’ voegen we in het Nederlands een –‘s’ toe. Denk aan ‘iets leuks’, ‘iets moois’ of ‘iets beters’. In verschillende regio’s, waaronder vooral Antwerpen, Vlaams-Brabant en Limburg, wordt die –‘s’ weggelaten en krijg je ‘iets leuk’ of ‘iets mooi’.
Het is een taalfout die we steeds vaker horen. Het komt omdat we vergeten zijn waarom die –‘s’ er in de eerste plaats staat.
De –‘s’ hebben we nog overgehouden uit de tijd dat we nog naamvallen gebruikten. Die –‘s’ is een genitiefuitgang in het Nederlands. Een genitief heeft vaak de betekenis ‘van’. Bijvoorbeeld: ‘Dat is het boek van Charlotte’ wordt met de genitief ‘Charlottes boek’.
Precies hetzelfde gebeurt met ‘iets leuks’. Daarmee bedoelen we oorspronkelijk: dat is een ‘leuk deeltje van iets’. En ‘iets moois’, daarmee bedoelen we: dat is een ‘mooi deel van iets’. Maar omdat we niet meer weten dat ‘iets leuks’ of ‘iets moois’ verwijst naar een deel van iets, wordt de –‘s’ steeds vaker weggelaten in onze taal.
Liever luisteren dan lezen? Beluister het gesprek in Goeiemorgen morgen!
Kunnen we die –‘s’ dan beter niet volledig schrappen? Daar evolueren we vanzelf naartoe. Maar in de tussentijd leidt de twijfel over wel of geen –‘s’ tot nog meer chaos. Want door de ‘s’ soms wel en soms niet te schrappen, ontstaan er in bepaalde dialecten nog meer taalfouten. Zo zeggen sommigen niet langer ‘iets heel leuk’, maar ‘iets heels leuk’.
De Nederlanders doen ook iets bijzonders. Zij laten de –‘s’ bijna nooit weg, tenzij het woorden zijn die ze met Belgisch Nederlands associëren. Ze zeggen ‘iets leuks’ of ‘iets moois’, maar ook ‘iets speciaal’ of ‘iets interessant’. Omdat ‘speciaal’ en ‘interessant’ woorden zijn die ze aan het Vlaams linken. En Vlamingen laten de –‘s’ vaak weg.
Omgekeerd doen Vlamingen het trouwens ook. Bij woorden die Vlamingen met Nederlanders associëren voegen ze vaker de –‘s’ toe. Bijvoorbeeld: ‘iets boeiends’ of ‘iets bijzonders’.
Iets heel speciaal(s) dus.
