Het aantal kinderen dat buiten speelt, is op 5 jaar tijd met 28 procent gedaald. Vooral meisjes vanaf 12 jaar spelen veel minder vaak buiten. Dat blijkt uit het nieuwe Buitenspeelonderzoek van Kind & Samenleving. "We moeten investeren in meer buitenspeelplekken en hangruimte", zegt Vlaams minister van Jeugd Melissa Depraetere (Vooruit).
"We testen vandaag de 'ijsjesnorm'", zegt Tine Bergiers, voorzitter van Goe Gespeeld!, een netwerkorganisatie die het recht op spelen voor kinderen en jongeren wil garanderen.
"De kinderen vertrekken en eten onderweg van hun ijsje. Wanneer ze op het speelterrein aankomen, noteren ze hoe groot dat ijsje nog is. Dat geeft een aanduiding hoe ver weg het speelterreintje ligt. Geen exacte wetenschap, maar een ludieke manier waarop kinderen en ouders zelf aan de alarmbel kunnen trekken als er in de buurt weinig of geen bereikbare plekjes zijn om te gaan spelen."
Buiten spelen minder populair
Voor het Buitenspeelonderzoek, in opdracht van het departement Jeugd van de Vlaamse overheid, werden in 24 wijken in totaal 4.626 kinderen geteld, waarvan er 3.200 aan het spelen waren. "Het buitenspelen staat onder druk", besluit de studie. "Het aantal kinderen dat buiten speelt, is op 5 jaar tijd met 28,3 procent gedaald. Dat is geen goede zaak voor hun welbevinden."
De studie werkte met een "speelindex", zegt Johan Meire, coördinator van het onderzoek bij Kind & Samenleving. "Dat is de verhouding van het aantal spelende kinderen dat we telden in de wijk tijdens 10 observatierondes tot het aantal kinderen dat er woont volgens demografische gegevens.
Op 16 jaar tijd is de speelindex gemiddeld meer dan gehalveerd. Als je kijkt naar een wijk waar 100 kinderen wonen, dan telden we daar in 2008 nog 75 buitenspelende kinderen, in 2019 nog 47, en in 2024 nog maar 34. Een lijnrechte daling."
Meisjes versus jongens
Een andere belangrijke vaststelling is dat oudere meisjes de grote afwezigen zijn. In nagenoeg elke wijk waren meisjes tussen 12 en 14 zeer weinig aanwezig in de publieke ruimte, stelt Meire.
"In totaal zagen we 38 procent meisjes tegenover 62 procent jongens. Maar dat genderonevenwicht wordt duidelijk groter naarmate kinderen ouder worden. Bij peuters en kleuters is de verhouding bijna gelijk, maar bij de groep jonge tieners tussen de 12 en 14 jaar stellen we vast dat meisjes daar nog maar 27 procent van de groep uitmaken."
Voetbal is de belangrijkste reden waarom jongens vaker buiten spelen dan meisjes
Het voetbalveld en basketbalterrein in de buurt blijven een groot aandeel hebben in de speelruimte. "En daar knelt het schoentje", zegt Meire.
"In het hele onderzoek telden we over alle wijken heen 88 procent jongens, en maar 12 procent meisjes op sportvoorzieningen. Dat is een gigantisch verschil, en er is ook geen vrouwelijke 'tegenhanger'."
"Jongens die groter worden, verplaatsen zich van het speelterrein in de buurt naar een sportveld of skatepark. Maar de meisjes, die op jonge leeftijd nog naast de jongens spelen, verdwijnen daarna massaal uit de publieke ruimte."
Meer buitenspeelplekken
In het Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan staat "ruimte om jong te zijn" vermeld als beleidsprioriteit, maar minister Depraetere wil extra investeren in buitenspeelplekken en een veilige leefomgeving voor kinderen en jongeren bieden.
Deze cijfers baren mij als minister grote zorgen
Melissa Depraetere, Vlaams minister van Jeugd (Vooruit)
"Tijdens corona hebben we nogmaals gezien hoe belangrijk het is dat kinderen buiten kunnen spelen. Het is niet alleen goed voor hun ontwikkeling, maar ook voor hun mentaal welzijn", zegt Depraetere.
"Dat het aantal kinderen dat buiten speelt de voorbije jaren zo enorm gedaald is, baart mij als minister grote zorgen. Daarom vind ik het belangrijk dat we deze legislatuur extra inzetten op het belang van buitenspelen. Zodat elk kind in de buurt kan ravotten."
