Vanaf volgend jaar zullen Belgische voedingsbedrijven geen reclame meer maken voor ongezonde voeding en dranken, voor jongeren onder de 16 jaar. Dat heeft de sector zelf afgesproken. Ook de reclameregels voor ongezonde voeding in en rond scholen worden verstrengd. Maar gezondheidsexperten hebben kritiek en waarschuwen dat de nieuwe regels geen effect zullen hebben.
Kritiek op strengere reclameregels voor ongezonde voeding onder 16 jaar:"Poging van industrie om echte regels te vermijden"
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
In het kort:
Belgische voedingsbedrijven hebben strengere regels afgesproken voor reclame voor ongezonde voeding en dranken gericht op kinderen en jongeren
Gezondheidsexperten bekritiseren de nieuwe regels, omdat ze te veel uitzonderingen bevatten.
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke waardeert de inspanningen, maar ondertekent de nieuwe regels niet.
Omdat er nog geen algemene wetgeving bestaat rond reclame voor ongezonde voeding en dranken, gericht op jongeren of kinderen, legt de sector zichzelf al sinds 2012 eigen regels op. Die worden vanaf 1 januari 2026 strenger.
Zo wordt de leeftijdsgrens voor reclame voor ongezonde voeding, gericht op kinderen en jongeren, opgetrokken van 13 naar 16 jaar. Het gaat dan over voeding en dranken die "niet voldoen aan specifieke nutritionele criteria". Begrijp: alles waar te veel suiker, zout en vet in zit.
Het gaat dan bijvoorbeeld over frisdranken, ijs, chips, chocolade, confituur en suikerproducten. Voor producten met zowel een laag suikergehalte, een laag vetgehalte als een laag zoutgehalte blijft de leeftijdsgrens op 13 jaar.
Reclame in en rond scholen
Ook de regels in en rond scholen worden strenger. Reclame voor ongezonde voeding en dranken was al verboden in lagere scholen. Het verbod wordt uitgebreid naar alle secundaire scholen. En de regels gelden vanaf volgend jaar ook binnen een straal van 150 meter rond scholen.
Met de strengere regels wil de voedingssector iets doen aan de ongezonde eetgewoonten van veel kinderen. "De voedingssector erkent het belang van een gezonde levensstijl en een evenwichtig voedingspatroon, zeker voor kinderen die nog niet met een kritische blik naar reclame kijken", zegt Bart Buysse, CEO van Fevia, de federatie van Belgische voedingsbedrijven.
Volgens de voedingssector zouden de nieuwe regels ervoor zorgen dat bijna een half miljoen jongeren extra geen reclame meer te zien krijgen voor ongezonde voeding.
Experten zijn kritisch
Maar gezondheidsinstituut Sciensano is daar helemaal niet van overtuigd. "De sector belooft al 20 jaar beterschap, maar de blootstelling aan ongezonde voedingsreclame blijft hoog", zegt voedingsexpert Stefanie Vandevijvere.
Voedingsexpert Stefanie Vandevijvere: "De sector blijft koekjes met veel suiker, snacks met veel zout toelaten"
In landen waar voedingsindustrie aan zelfregulering doet, stijgt de verkoop
Vlaams Instituut Gezond Leven
"We weten dat zelfregulering niet werkt. De enige reden waarom de voedingssector zelf met regels komt, is om te vermijden dat de overheid regels oplegt. Nochtans is dat wel wat de Hoge Gezondheidsraad en andere experten adviseren."
Ook het Vlaams Instituut Gezond Leven schaart zich achter de kritiek. "In landen waar de voedingsindustrie aan zelfregulering doet, stijgt de verkoop van ongezonde voeding zelfs", klinkt het.
Zo veel uitzonderingen op de regels dat het effect uiteindelijk maar heel klein zal zijn
Stefanie Vandevijvere, voedingsexpert Sciensano
"De leeftijd wordt zogezegd opgetrokken tot 16 jaar, maar dat geldt enkel voor reclame die gericht is naar een publiek dat voor minstens 30 procent bestaat uit kinderen en jongeren onder de 16", zegt Vandevijvere. "Maar de min-16-jarigen vormen zelfs geen 30 procent van de totale bevolking."
"De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert bovendien om de grens op 18 jaar te leggen."
Kleine lettertjes
Ook de criteria die bepalen welke producten als ongezond worden beschouwd, zijn te zwak volgens experten. "Bijvoorbeeld sommige koekjes of ontbijtgranen met veel suiker vallen daardoor niet onder de restricties, terwijl dat wel het geval zou zijn, mochten de criteria van de WHO of de Nutri-Score als basis dienen", zegt Vandevijvere.
En er zijn nog verschillende andere uitzonderingen. Zo telt reclame met mascottes of bekende figuren van voedingsbedrijven niet mee. Ook reclame voor merken mag nog als het ongezonde product zelf niet wordt afgebeeld.
"Er zijn zo veel kleine lettertjes en uitzonderingen dat de regels uiteindelijk maar heel weinig impact gaan hebben", zegt Vandevijvere.
Minister Vandenbroucke tekent niet
Federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) laat weten dat hij de inspanningen van de voedingssector waardeert, maar dat hij de nieuwe regels niet ondertekent.
"De belangrijke doelstellingen in de tekst zijn namelijk niet objectief toetsbaar, met als gevolg dat de realisatie ervan niet nauwkeurig kan worden gecontroleerd", klinkt het in een schriftelijke reactie.
Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) vindt de nieuwe regels wel een krachtig signaal. "Ik hoop dat dit andere sectoren aanzet om hun verantwoordelijkheid op gelijkaardige wijze op te nemen", zegt ze.
Wat denk jij over voedingsreclame?
Sciensano heeft recent nog de 'Grote Voedselkaart ' gelanceerd, een app om in kaart te brengen hoe het voedingsaanbod er in Vlaanderen en Brussel uitziet.
"We roepen burgers op om mee te doen en via de app door te geven waar je in jouw buurt voedsel kunt kopen of eten, welke voedingsproducten je kunt vinden, hoeveel die kosten enzovoort", zegt Stefanie Vandevijvere.
"We willen ook in kaart brengen welke voedingsreclame je zoal tegenkomt en wat je ervan vindt, zodat we kunnen zien wat de Vlaming en Brusselaar denkt over de reclame in zijn buurt."
