Ongelijkheid daalt niet meer: 1 procent rijkste Belgen bezit evenveel als 75 procent armste

Iets zinnigs zeggen over het vermogen en de vermogensongelijkheid van de Belgen is niet altijd even evident, omdat veel van die cijfers gebaseerd zijn op schattingen die vertrekken vanuit vermogenenquêtes. Deelnemers onderschatten daarin doorgaans hun eigen vermogen en de allerrijksten zijn doorgaans niet happig om mee te doen. Iets als een vermogenskadaster bestaat er niet in ons land.

Het bracht onderzoeker en econoom Arthur Apostel ertoe eens een andere aanpak te proberen : hij nam de aangiften van de erfbelasting onder de loep. Daarvan bestaan er cijfers sinds 1935. De impact van schenkingen, die die belasting omzeilen, kan hij verrekenen.

Zijn cijfers leren ten eerste dat de vermogensongelijkheid sinds een dikke 20 jaar niet meer noemenswaardig daalt (noch stijgt trouwens). Die conclusie spreekt eerdere studies tegen, onder meer van de Nationale Bank zelf, die anderhalf jaar geleden nog sprak van een dalende lijn. Die daling was er overigens vorige eeuw wel degelijk: waar de 1 procent allerrijksten in de jaren 30 nog 40 procent van al het vermogen bezat, daalde dat naar zowat 20 procent tegen het einde van de 20e eeuw. 

Maar dat is sindsdien dus niet meer sterk veranderd. In 2022 bezat de 1 procent rijkste Belgen 22 procent van het totale vermogen, ongeveer evenveel als de 75 procent armste Belgen. De 10 procent rijkste mensen in ons land bezat meer dan de helft (56 procent) van het totale vermogen. 

Vlaanderen volgt die Belgische cijfers, terwijl de ongelijkheid in Brussel net groter lijkt en in Wallonië net beperkter. Mannen bezitten gemiddeld meer dan vrouwen, zeker op latere leeftijd. Mannen blijken oververtegenwoordigd te zijn in zowel de rijkste als in de armste groepen, vrouwen zijn vooral sterk aanwezig in de groep ertussenin.

Aan een verregaande internationale vergelijking waagt de paper zich niet, omdat de studies in andere landen vaak andere methoden en dus ook andere beperkingen hebben. Wel oppert Apostel dat je ruwweg kunt stellen dat het niveau van ongelijkheid in België vergelijkbaar is met dat in landen als Frankrijk, Nederland, Zweden, Spanje of Italië. 

Een onderzoek van een half jaar geleden van de KU Leuven doorprikte het lang heersende narratief al dat de ongelijkheid in ons land heel laag was in vergelijking met de ons omringende landen. Dat was toen voor alle duidelijkheid wel een studie naar de inkomensongelijkheid, niet naar het vermogen, maar ze nam voor het eerst wel die inkomsten uit vermogen mee in de vergelijking.

Op basis van die cijfers concludeerden academici toen al dat ongelijkheid niet alleen hoger is dan uit de klassieke enquêtes blijkt, ze verloopt ook minder stabiel dan we tot nog toe dachten.