Na doodgestoken man in Antwerpen: wanneer en hoe grijp je best in bij agressie op straat? 

"Een omstander die ingrijpt bij een straatruzie en daardoor zelf sterft, zoals nu in Antwerpen, dat is zeer uitzonderlijk", benadrukt Marie Rosenkrantz Lindegaard, professor sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. "Zelfs in steden als Kaapstad waar veel wapens zijn, hebben we dit niet gezien."

Lindegaard onderzocht de afgelopen jaren duizenden incidenten op straat waarbij omstanders ingrijpen bij een ruzie, een gevecht of andere incidenten." In 1 op de 6 gevallen zal een omstander zelf slachtoffer worden. Maar dan hebben we het eerder over een duwtje of een klein gevolg."

Zwaar geweld zou volgens de onderzoekers zo goed als alleen voorkomen wanneer de omstander en de dader elkaar al op voorhand kennen.

Er is nog geruststellend nieuws. Want in tegenstelling tot wat veel mensen denken, grijpen omstanders wel degelijk in. "Dat zien we in alle steden die we onderzocht hebben: Amsterdam, Kaapstad, Kopenhagen en Lancaster. Het is een mythe dat je er op straat alleen voor staat. Bij 9 op de 10 incidenten zullen omstanders tussenbeide komen én dat leidt tot een de-escalatie van de ruzie of het incident."

"Mijn advies aan slachtoffers is dan ook: zoek contact met andere mensen in de publieke ruimte. Geef aan dat je in nood bent. Er is altijd wel iemand die je zal helpen", aldus Lindegaard.

De sociologe raadt mensen aan om samen in te grijpen. "Doe het niet alleen, dat is risicovol. In ons onderzoek zien we meestal groepen van 3 of 4 mensen die samen handelen. Dat helpt. In een stad of op straat ben je meestal nooit alleen, je kan ook iemand in een auto tegenhouden om je te helpen."

Volgens de sociologe reageren mensen van nature heel gepast. "Meestal begint het met verbale afleiding, als dat niet werkt gaan mensen tussen de partijen instaan, pas daarna komen ze fysiek tussen."

Uit het onderzoek blijkt ook dat mensen op straat minder snel tussenbeide komen wanneer een man en een vrouw in een ruzie verwikkeld zijn. "We gaan ervan uit dat ze elkaar kennen, een relatie hebben, of dat er een ruimere context is."

Daardoor ligt de drempel hoger voor omstanders om actie te ondernemen. "Pas bij echt fysiek geweld tussen een man en vrouw zullen passanten ingrijpen", aldus Lindegaard.

"Hou zeker ook rekening met je eigen veiligheid", zegt Wouter Bruyns van de Antwerpse politie. "Maak een inschatting van de situatie. Iemand helpen kan ook op andere manieren dan fysiek ingrijpen. Je kan ook beslissen om meteen de hulpdiensten te bellen, verbaal contact te maken of de zaak te filmen. Ook dat kan helpen om een dader op andere gedachten te brengen."

"Ga zeker niet zelf ingrijpen als je ziet dat iemand wapens heeft", zegt ook Lindegaard. "Zij zijn de grote onbekende in dit verhaal. Mijn hypothese is dat hun aanwezigheid de drempel verhoogt om in te grijpen. Al kan je ervan uit gaan dat de meeste mensen geen messen of andere wapens op zak hebben."