Spanje vraagt de Europese ministerraad Algemene Zaken vandaag (opnieuw) om het Catalaans, het Baskisch en het Galicisch als officiële EU-taal te erkennen. Het totale aantal zou daarmee stijgen van 24 tot 27. Het land heeft een diplomatiek offensief opgezet om het voorstel goedgekeurd te krijgen, maar niet iedereen kan dat smaken.
Krijgt EU 3 extra officiële talen? Spanje eist (opnieuw) erkenning Catalaans, Baskisch en Galicisch
Telt de EU binnenkort 27 officiële talen in plaats van 24 nu? Dat is alvast wat Spanje wil. Het land vraagt de Europese ministerraad Algemene Zaken vandaag voor de tweede keer in twee jaar om ook het Catalaans, het Baskisch en het Galicisch als officiële taal te erkennen. Een eerste keer mislukte dat. Dat Spanje het nu opnieuw probeert, heeft alles te maken met de politieke situatie in het land.
De regering van de socialistische premier Pedro Sanchez heeft een meerderheid in het parlement dankzij de steun van nationalistische partijen uit Catalonie, Baskenland en Galicië. De grootste daarvan is de partij Junts van Carles Puigdemont. Als voorwaarde voor hun steun, vragen ze dat de regering in Brussel zorgt voor de Europese erkenning van Catalaans, Baskisch en Galicisch. Diplomaten in Brussel vermoeden dat ze onlangs de druk op Sanchez hebben verhoogd, waarna Spanje opnieuw in actie is geschoten.
Catalaans spreken? Zeven weken op voorhand aanvragen
Spanje heeft al akkoorden met de EU-instellingen, waardoor Spaanse ministers bijvoorbeeld Catalaans kunnen spreken tijdens een Europese ministerraad. Ze moeten dat uiterlijk zeven weken vooraf aanvragen. Dan is er genoeg tijd om tolken te zoeken. In november vorig jaar maakte de Spaanse minister van Industrie Jordi Hereu voor het eerst gebruik van deze regeling.
Als Catalaans, Baskisch en Galicisch het statuut van officiële EU-taal zouden krijgen, dan zouden permanent tolken beschikbaar zijn op ministerraden en ook in het Europees Parlement. Alle wetteksten van de EU zouden dan ook vertaald moeten worden in de drie talen, in een juridisch bindende tekst.
Extra vertalers en tolken
Ook bij de Europese instellingen wordt meer en meer vertaaltechnologie gebruikt. Toch blijft (juridisch correct) vertalen en tolken nog voor een groot stuk mensenwerk. Nu kost dat per jaar 1 miljard euro voor 24 talen (of ongeveer 2 euro per EU-burger). Elke nieuwe taal erbij kost 44 miljoen euro per jaar.
Spanje zegt dat het bereid is om die extra kosten zelf te betalen, zodat andere EU-landen er niet aan hoeven mee te betalen. Een mooie belofte, maar wat wanneer er een nieuwe Spaanse regering aan de macht komt, geleid door de Partido Popular? Die moet niet weten van de Catalaanse eisen. Gaat de factuur dan toch bij de 26 andere lidstaten terechtkomen?
Spanje bedreigt Baltische staten
De Baltische staten Estland, Letland en Litouwen hebben een groot bezwaar tegen de erkenning van "minderheidstalen" zoals Catalaans, Baskisch en Galicisch. Ze vrezen dat dit ertoe kan leiden dat de Russischsprekende minderheid in hun land dit zal aangrijpen om ook de erkenning van Russisch te vragen als officiële EU-taal.
Volgens Spanje bestaat dit gevaar niet. De Spaanse grondwet erkent Catalaans, Baskisch en Galicisch als officiële talen (weliswaar niet voor heel Spanje, maar wel voor Catalonië, Baskenland en Galicië). Russisch heeft die status nergens in de Europese Unie.
Volgens de Financial Times hebben Spaanse diplomaten de druk op de Baltische staten wel erg fel opgevoerd. Spanje zou ermee gedreigd hebben geen militairen meer te leveren voor NAVO-operaties in de Baltische staten. Een EU-bron bevestigt in Brussel dat Spanje zulke dreigementen gebruikt om lidstaten te overtuigen.
België steunt Spanje
Spanje heeft op 9 mei het verzoek ingediend om de kwestie opnieuw op de agenda van de Europese ministerraad te zetten. Om drie talen toe te voegen, moet een Europese verordening (de allereerste trouwens uit de EU-geschiedenis) uit 1958 aangepast worden. Die is al verschillende keren aangepast. In 1958 had de EU vier officiële talen (Nederlands, Frans, Duits en Italiaans). Om de verordening aan te passen en Catalaans, Baskische en Galicisch toe te voegen, is unanimiteit nodig.
Naar verluidt wil Spanje nu een princiepsbeslissing, maar kan het ermee leven dat het nog jaren gaat duren eer de drie talen ook in de praktijk EU-taal zullen worden. Spanje verwijst naar het Iers. Ierland (al EU lid sinds 1973) diende pas in 2005 een verzoek in om Iers een officiële EU-taal te maken. Dat werd het in 2007, maar tegelijk werd vastgelegd dat slechts een beperkt aantal teksten naar het Iers vertaald moest worden, tot voldoende vertalers en tolken waren opgeleid. Pas sinds 2022 (15 jaar later dus) is Iers een volwaardige EU-taal.
De tegenstand tegen het voorstel zou minder fel zijn dan bij de eerste Spaanse poging. Maar het agressieve lobbywerk kan ook averechts werken, en ertoe leiden dat landen zich blijven verzetten. Mogelijk wordt dus beslist niet te beslissen en leidt de Spaanse regering gezichtsverlies. Volgens Spaanse media is oppositiepartij Partido Popular trouwens aan het proberen om lidstaten waar gelijkgezinde partijen in de regering zitten (die tot de Europese Volkspartij behoren) te overtuigen het voorstel te blokkeren.
Het wekt nog meer de indruk bij andere landen dat ze hier eigenlijk worden ingeschakeld in een Spaans binnenlands politiek probleem. Toch heeft Spanje de steun van een aantal landen, zoals Hongarije, Portugal en België. De vorige Vivaldi-regering steunde Spanje al, de huidige regering onder leiding van de Vlaams-nationalist Bart De Wever (N-VA) doet dat uiteraard ook.
In verscheidenheid verenigd
Het motto van de Europese Unie is "in verscheidenheid verenigd". De vele talen en het respect ervoor zijn een basisprincipe van de Europese Unie. Er zijn talen die door veel mensen gesproken worden en talen die door weinig mensen gesproken worden. Waarom zouden alleen Fransen of Duitsers het voorrecht hebben om Europese teksten in hun eigen taal te lezen en een Catalaan of een Bask niet? Er zijn negen miljoen EU-burgers die Catalaans spreken of begrijpen, een pak meer dan de 1,1 miljoen Esten die Ests spreken. En Ests is wél een officiële EU-taal.
Ondanks het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU is Engels wél een officiële EU-taal gebleven. Om Engels uit de lijst te halen, is ook unanimiteit nodig, iets wat Ierland of Malta nooit zouden goedkeuren. Intussen is Engels, nog meer dan vroeger, de voertaal geworden in Europese kringen. Politici, diplomaten, ambtenaren en parlementsleden vergaderen vaak in het Engels (of iets wat er op lijkt). Niet bij alle vergaderingen zijn nog tolken aanwezig, tenzij er expliciet om gevraagd wordt.
Nog meer talen op komst?
Er zijn nog meer regionale talen in Europa. Toch is Spanje tot nader order het enige land dat de erkenning ervan vraagt als officiële EU-taal. Luxemburg heeft zelfs nog nooit om de erkenning van het Luxemburgs als officiële EU-taal gevraagd, ook al is Luxemburgs zelfs geen regionale taal maar wel degelijk één van de officiële talen in Luxemburg.
Het Luxemburgse Europarlementslid Fernand Kartheiser begon in oktober vorig jaar in het Europees Parlement Luxemburgs te spreken in de plenaire vergadering, maar werd meteen onderbroken door de voorzitter, de tolk kon het ook niet vertalen. Kartheiser zei vervolgens in het Engels dat hij het ongehoord vond dat Luxemburgs gediscrimineerd wordt.
Kartheiser wordt wellicht binnenkort uit de conservatieve ECR-fractie (waar ook N-VA toe behoort) gegooid. Niet omdat hij Luxemburgs sprak, wel omdat hij, tegen de lijn van de fractie in, gisteren naar Rusland is gereisd voor gesprekken met Russische parlementsleden.
