Van winnaar tot jurylid in de Koningin Elisabethwedstrijd piano: "Ik leef mee met elke deelnemer"

De Russische pianist Denis Kozhukhin - te herkennen aan zijn blonde paardenstaart - kaapte in 2010 de Eerste Prijs in de Koningin Elisabethwedstrijd weg. Nu is hij een gevierd solist, die met de grootste orkesten van de wereld optreedt. Het effect van de wedstrijd op zijn carrière is niet te onderschatten. 

Denis Kozhukhin maakt er zelf een grapje over op Klara: “Het beste gevolg was dat ik niet meer aan wedstrijden moest deelnemen. Ik haat ze! Componist Béla Bartók zei het al: wedstrijden zijn voor paarden. Dat is misschien overdreven, maar zoals mijn eigen leraar zei: wedstrijden zijn een noodzakelijk kwaad.”

Denis Kozhukhin is voor de eerste keer jurylid in zo’n belangrijke wedstrijd. “Heel bijzonder om naast mensen te zitten die al in de jury zaten, toen ik zelf gewonnen heb.” Kozhukhin is zich bewust van zijn rol:  “Nu ik aan de andere kant van de tafel zit, snap ik hoe belangrijk de cijfers, de plusjes en de minnen zijn.” Dat zit zo: de leden van de jury van de Koningin Elisabethwedstrijd geven elk apart punten. Die worden bij elkaar opgeteld, zonder overleg of deliberatie. 

Ook de Russische Anna Vinnitskaya beoordeelt deze week de 12 finalisten van de wedstrijd. Ze won zelf de Eerste Prijs in 2007. En ook zij heeft een vruchtbare carrière uitgebouwd, met bekroonde cd-opnames en concerten wereldwijd. Vinnitskaya voelt veel empathie met de pianisten: “Ik leef mee met elke deelnemer. Ik weet heel goed hoe zenuwachtig ze zijn.” Uiteraard luistert ze nu heel anders dan toen: “Toen destijds iets niets lukte, dacht ik: dit is het einde van de wereld. Nu besef ik dat dat maar kleinigheden zijn.”

Een ander jurylid is de Britse dame Imogen Cooper, een internationaal gerenommeerde soliste, tevens gespecialiseerd in kamermuziek, zoals liederen. Ze is intussen geridderd in het Verenigd Koninkrijk en ze heeft een eigen stichting om jonge muzikanten een duwtje in de rug te geven.

“Het is een enorme verantwoordelijkheid om in de jury van een grote wedstrijd te zetelen. Voor deze jonge deelnemers is dit 1 van de grootste platformen.  Sommigen zullen ons wel haten,” lacht Imogen Cooper. “Misschien denken ze dat wij daar enkel zitten om hen te beoordelen. Maar dat is niet zo, we zijn veel meer voor hen dan tegen hen. We willen echt dat ze doorstoten.” 

“Waardering, begrip, bewondering, medeleven”: dat zijn de waarden die Imogen Cooper hoog wil houden, tijdens die lange uren van intensief luisteren. Want het is niet van de poes: in de eerste ronde en de halve zijn het lange dagen van meer dan 6 uur, waarbij de ene pianist de andere snel opvolgt.

De opdracht is dus, volgens Denis Kozhukhin: “Je oren open houden, fris en ontvankelijk blijven”. Komt daar nog bij dat sommige stukken door veel kandidaten worden gekozen. Je hoort dus x aantal keer datzelfde 9e pianoconcerto van Mozart. “Je moet telkens vergeten wat de vorige kandidaat heeft gedaan; je moet zelfs vergeten dat je het stuk zelf zo goed kent,” zegt Denis Kozhukhin.

Ook voor de jury is de Koningin Elisabethwedstrijd een slopende marathon. “Moeilijk om het los te laten. Soms zijn we tot halftwaalf ’s avonds aan het luisteren. Als ik daarna op mijn hotelkamer kom, kijk en luister ik naar iets totaal anders, liefst zo onnozel mogelijk,” bekent Imogen Cooper.

Anna Vinnitskaya heeft hetzelfde gevoel: “Je hoofd zit bomvol muziek. De  eerste 2 uur na een wedstrijdavond kan ik niet slapen. ’s Nachts droom ik ervan.” Zo is dat, zegt Denis Kozhukhin: “Wij staan op en gaan slapen met muziek. Gewone mensen zullen ons wel freaks vinden, maar we zijn gelukkige freaks.”