Israël viert vandaag Jeruzalemdag, de jaarlijkse herdenking van de verovering van Oost-Jeruzalem op Jordanië in 1967. Op het programma staat onder meer een mars doorheen de Oude Stad. Voor veel Israëli's is Jeruzalemdag een feest van hereniging, voor de Palestijnse gemeenschap geldt de feestdag als een provocatie.
Israël viert vandaag Jeruzalemdag: wat houdt deze omstreden feestdag precies in?
Oscar Lahousse
Gepubliceerd:
Centraal op Jeruzalemdag staat een mars die om 15 uur vertrekt aan de Grote Synagoge. Daarbij lopen duizenden jonge Israëlische nationalisten met vlaggen door de straten van Jeruzalem. Aan het einde trekken ze door de Oude Stad, tot aan de Klaagmuur.
Het traject loopt dwars door de moslimwijk. Dit deel van de route is erg omstreden. Vorig jaar leidde het tot felle confrontaties tussen radicale Joodse jongeren en Palestijnse bewoners. Dit jaar worden er opnieuw zo'n 10.000 deelnemers verwacht, onder wie ook groepen met extreemrechtse sympathieën.
"Van overwinning naar overwinning"
De slogan van de mars luidt dit jaar 'Van overwinning naar overwinning', een duidelijke verwijzing naar zowel de overwinning op Jordanië in 1967 als de huidige oorlog in Gaza. Voor veel Palestijnen in Jeruzalem is dit een extra reden tot woede. Zoals elk jaar zullen heel wat Palestijnen tijdens de mars hun woningen tijdelijk verlaten om confrontaties uit de weg te gaan.
De Israëlische politie zal vandaag in groten getale aanwezig zijn. Net zoals de veiligheidsdiensten, die sociale media de afgelopen dagen extra scherp in de gaten hielden. Al zou er voorlopig geen sprake zijn van concrete terreurdreiging. "Het zal er ook van afhangen of er net zoals vorig jaar extreemrechtse ministers zullen deelnemen aan de mars", zegt Midden-Oosten correspondent Ralph Dekkers in De Ochtend. Hun aanwezigheid geeft de mars een officieel karakter en werkt extra polariserend.
Feestdag of provocatie?
Jeruzalemdag is een nationale feestdag in Israël sinds 1998. Op 7 juni 1967 veroverde Israël Oost-Jeruzalem op Jordanië tijdens de Zesdaagse Oorlog. Sindsdien beschouwt het land Jeruzalem als zijn eeuwige en ondeelbare hoofdstad. De VN en de meeste andere landen erkennen de annexatie echter niet.
Voor veel seculiere Israëli's is de feestdag eerder een symbolisch moment, maar bij de religieus-nationalistische flank leeft de feestdag sterk. De optocht met vlaggen is uitgegroeid tot een vast ritueel met een uitgesproken politieke ondertoon.
Vandaag komt de regering-Netanyahu ook samen in het bezette Oost-Jeruzalem voor een kabinetsvergadering. "Die symbolische bijeenkomst wordt door veel Palestijnen als een extra provocatie gezien", volgens Ralph Dekkers.
De uiterst rechtse Israëlische minister van Nationale Veiligheid, Itamar Ben-Gvir, heeft vanochtend al de Tempelberg bezocht. "Ik bad voor de overwinning in de oorlog, voor de terugkeer van al onze gijzelaars en voor het succes van de nieuwe leider van Shin Bet, generaal-majoor David Zini", meldt Ben-Gvir op Telegram en X.
Kritiek en bemiddeling
Elk jaar klinkt er kritiek op de mars. Zeker als die door de Palestijnse wijken loopt. Mensenrechtenorganisaties wezen in het verleden op haatzaaiende slogans en geweldincidenten. Dat risico is dit jaar extra groot door de oorlog in Gaza die onverminderd voortgaat.
Toch proberen er ook enkele gematigde Joods-Arabische organisaties de gemoederen te bedaren en confrontaties te vermijden. Zij zullen aanwezig zijn in de stad om te bemiddelen waar nodig. Of dat zal volstaan om nieuwe uitbarstingen van geweld te voorkomen, is hoogst onzeker.
