"Gezocht: experten cybercrime en corruptie": jaarverslag van federaal parket legt nog maar eens pijnpunt van onderbemanning bloot

"De confrontatie met een permanent wijzigende geopolitieke toestand en criminaliteit" versus "een ononderbroken belangrijk tekort aan federale magistraten dat nog steeds niet volledig is weggewerkt": al in de inleiding van het jaarverslag wordt het duidelijk in welke spreidstand het federaal parket tegenwoordig moet staan. De uitdagingen zijn groot en het personeelstekort (helaas) ook. 

Het federaal parket voert intussen ook mee actie tegen de pensioenplannen van de regering. Zo heeft dat parket beslist om geen parlementaire vragen meer te beantwoorden, geen advies meer te geven of aan werkgroepen deel te nemen, en in bepaalde zaken uitstel te vragen tot na het gerechtelijk zomerverlof. Het parket benadrukt wel dat terreurzaken, assisenzaken, zedenzaken hierop een uitzondering vormen, net als dossiers waarin iemand aangehouden is of zittingen waarop vonnissen of arresten worden uitgesproken. 

Op dit moment is de capaciteit van de Cyber Unit "weggezakt" naar twee Nederlandstalige en een halftijds Franstalige parketjuriste. Een derde Nederlandstalige magistraat verkaste naar het Europees parket, de Franstalige magistraat moest zich heroriënteren naar andere materies. "Een acuut en onhoudbaar capaciteitstekort", noemt het federaal parket het in zijn jaarverslag. "Dit is het laagste niveau sedert de oprichting van de Cyber Unit in 2018", klinkt het. 

Er is bijvoorbeeld niemand gespecialiseerd in het darknet - nochtans niet onbelangrijk in onderzoeken naar georganiseerde drugshandel, wapenhandel, datalekken en ransomware. "Er dient capaciteit voor gecreëerd te worden."

En dat terwijl de online criminaliteit steeds groter en complexer wordt. Zo werden in 2024 de ICT-infrastructuren van onder meer de Staatsveiligheid, de FOD Buitenlandse Zaken, Defensie, de Federale Politie, Comité I, de NMBS en het Centrum van Cybersecurity aangevallen. 

Er konden ook enkele belangrijke successen geboekt worden, benadrukt het parket. Zo werd een Russisch koppel ontmaskerd dat tienduizenden computers zou hebben besmet met ransom-malware - gijzelsoftware. Het proces tegen het koppel is momenteel bezig, en het parket eist straffen van 10 en 13 jaar tegen de beklaagden. 

Ook enkele kopstukken van een criminele organisatie die verantwoordelijk is voor massieve phishingcampagnes in ons land en Nederland werden opgepakt, en het parket voert samen met Frankrijk een onderzoek naar Telegram. 

Het belang van de juiste profielen in Cybercrime wordt nog maar eens onderlijnd als we de resultaten van het SKY ECC-onderzoek bekijken. De kraak van het criminele cryptotelefoonnetwerk SKY ECC gebeurde al in 2021, maar tot vandaag blijven de onderzoekers er de vruchten van plukken in onderzoeken naar internationale drugshandel, wapenhandel, corruptie... "In ons land werden er vorig jaar nog 52 nieuwe onderzoeken geopend of gevoed met SKY-bewijselementen", klinkt het. De teller staat zo al op 643 onderzoeken - waarvan er 180 nog bezig zijn. 

Ook als het aankomt op corruptie en inmenging - lees: spionage - klinkt eenzelfde geluid. Voor deze onderzoeken zijn gespecialiseerde speurders nodig die gedurende het hele onderzoek kunnen werken op de materie.

En dat blijkt een probleem: "Het federaal parket stelt tot zijn spijt vast dat deze nood aan personele middelen een terugkerend probleem vormt dat de behandeling van deze prioritaire criminele fenomenen vertraagt."

"Het federaal parket stelt een toenemend gebruik vast van inmengingsmechanismen door buitenlandse mogendheden die de Belgische en/of Europese instellingen willen destabiliseren of invloed willen hebben op het democratisch proces."

Ze verwijzen daarbij expliciet naar Rusland - en het schandaal rond beïnvloeding via "Voice of Europe". Volgens het parket zijn er aanwijzingen dat er ongeoorloofde of clandestiene middelen gebruikt zouden zijn om Europese politici te beïnvloeden en dat er via "Voice of Europe" desinformatiecampagnes opgezet werden. 

Over de onderzoeken naar spionage is het parket nogal kort in het jaarverslag: "Lezers zullen de behoefte aan discretie met betrekking tot lopende gerechtelijke dossiers gemakkelijk begrijpen".

Ook terrorisme en internationale drugshandel blijven topprioriteiten voor het federaal parket. 

De terrorismecrisis die ons land tussen 2011 en 2019 kende, lijkt wat weggeëbd, maar het parket benadrukt dat het belangrijk is om "waakzaam" te blijven. Zo zijn er vorig jaar meer dossiers geopend over "extreemrechtse gedragingen" en is het "opvallend" dat verdachten in terreurzaken "steeds jonger" worden. In 2022 was er nog sprake van 16 minderjarige verdachten, in 2023 steeg dat al naar 24 en vorig jaar waren er maar liefst 55 minderjarige verdachten. 

De strijd tegen de internationale drugshandel is ook nog niet gestreden - en zal dat ook nooit zijn. "In deze dossiers streefde het federaal parket er steeds naar om nieuwe wegen in te slaan, zoals groeperingen in beeld te brengen die nog niet in beeld waren gebracht, importtechnieken bloot te leggen die voorheen over het hoofd werden gezien of in zijn vorderingen voor de rechtbank bijzondere nadruk te leggen op het aspect verbeurdverklaringen."

Het gaat telkens om grote zaken, die soms jaren aanslepen. Denk maar aan het monsterproces op de Justitia-site tegen Albanese bendes of het proces tegen drugscrimineel Flor Bressers dat in het najaar normaal gezien echt behandeld zal worden. 

Wie het federaal parket zegt, zegt ook de dossiers over "Operatie Kelk" en "Bende van Nijvel". Hoofdpijndossiers, dat is wel het minste wat je kan zeggen.

In de ene zaak is er beslist dat er geen proces komt, omdat de verdachten overleden zijn, al veroordeeld zijn of omdat de feiten verjaard zijn. Dat onderzoek naar "Operatie Kelk" duurde maar liefst 15 jaar. 

En ook het andere onderzoek is bezwaarlijk een groot succes te noemen. In juni vorig jaar liet het federaal parket weten dat het onderzoek naar de Bende van Nijvel officieel stopgezet zou worden. "Helaas hebben we de waarheid niet kunnen bovenhalen", zei federaal procureur Ann Fransen toen. 

Al is afgesloten toch nog met een korrel zout te nemen, want er is intussen al een extra spoor uitgezocht (dat niets opleverde) en een tweede spoor moet nog uitgezocht worden.