Vliegtuigbouwer Boeing en het Amerikaanse ministerie van Justitie hebben een akkoord bereikt om de strafrechtelijke aanklachten over 2 dodelijke ongelukken met 737 MAX 8-toestellen te laten vallen. Boeing zal een bedrag van 1,1 miljard dollar betalen, 445 miljoen dollar dient als schadevergoeding voor de nabestaanden van de slachtoffers.
Vliegtuigbouwer Boeing en Amerikaanse overheid bereiken akkoord over dodelijke ongelukken met 737 MAX 8
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
In 2019 moest de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing alle 737 MAX-toestellen aan de grond houden na 2 dodelijke ongelukken in minder dan een half jaar tijd. Daarbij stierven in totaal 346 mensen.
De 737 MAX 8 was een nieuw type passagierstoestel dat nog maar net in gebruik genomen was, een echt paradepaardje. Maar onderzoek wees uit dat er al voor de dodelijke ongelukken besturingsincidenten gemeld waren. Later bleek dat er structurele problemen waren én dat Boeing daarvan op de hoogte was.
Wat is er precies gebeurd?
Op 29 oktober 2018 stort een nagelnieuwe Boeing 737 MAX 8 van de Indonesische luchtvaartmaatschappij Lion Air in zee. Het toestel was enkele minuten eerder opgestegen op de internationale luchthaven van Jakarta. De 181 passagiers en 8 bemanningsleden komen allemaal om.
Op 10 maart 2019 crasht een Boeing 737 MAX 8 van de Ethiopische luchtvaartmaatschappij Ethiopian Airlines kort na het vertrek op de luchthaven van Addis Abeba. Alle 149 passagiers en de 8 bemanningsleden komen om. Ook dit toestel was splinternieuw.
Alle 737 MAX-toestellen blijven bijna 2 jaar aan de grond. Pas eind december 2020 wordt opnieuw een commerciële vlucht met een 737 MAX uitgevoerd, in Brazilië.
Cruciale informatie niet meegedeeld
Boeing werd aangeklaagd omdat het de Federal Aviation Administration (FAA), de Amerikaanse luchtvaartautoriteit, had misleid. De FAA moet toestellen controleren en goedkeuren voor ze in gebruik mogen worden genomen. Boeing had de FAA echter niet ingelicht over nieuwe technologische snufjes die het vliegtuig tijdens de vlucht ondersteunen.
Een daarvan was een nieuw softwaresysteem dat verhindert dat de neus van het vliegtuig naar beneden geduwd wordt, waardoor het uit de lucht kan vallen. Bij de ongelukken in 2018 en 2019 bleken de sensoren die informatie doorgeven aan dat softwaresysteem, echter foute informatie door te geven.
Als het softwaresysteem foute informatie krijgt, kan het een vliegtuig net wél in een duikvlucht naar beneden sturen, in plaats van dat te verhinderen. De piloten kunnen daar niet op ingrijpen. Die informatie had de FAA niet, en dus ook niet de luchtvaartmaatschappijen en de piloten. Zij waren niet opgeleid over de werking van die software en hoe ze die moesten gebruiken.
Voorwaarden van eerste akkoord niet nageleefd
Eind januari 2021, net voor het einde van de eerste ambtstermijn van president Donald Trump, had Boeing al een akkoord gesloten met de Amerikaanse overheid. Het ministerie van Justitie stemde ermee in om Boeing niet te vervolgen als het 2,5 miljard dollar zou betalen, inclusief 243,6 miljoen dollar voor de nabestaanden van de slachtoffers.
Boeing verplichtte zich er ook toe om in de komende 3 jaar programma's voor fraudebestrijding en ethiek op te zetten en te verbeteren. Maar vorig jaar oordeelde het Amerikaanse gerecht dat Boeing daar veel te weinig voor deed.
Het gerecht oordeelde daarop om het eerste akkoord aan te vechten, er dreigde dus een nieuw proces voor Boeing over de dodelijke ongelukken in 2018 en 2019. Dat zou eind juni van start gaan. Door het nieuwe akkoord is dat proces nu afgewend.
In het nieuwe akkoord geeft Boeing toe dat er sprake is van een "samenzwering om een onderzoek van de FAA te belemmeren en tegen te houden". Het moet meer dan 1,1 miljard dollar aan boetes betalen, waarbij ook een bedrag van 445 miljoen dollar voor de nabestaanden.
Kritiek van nabestaanden
De families van veel slachtoffers hebben lang aangedrongen op een openbaar proces en vervolging van voormalige Boeing-functionarissen. Ze verzetten zich tegen pogingen om de strafzaak te seponeren.
Het Amerikaanse ministerie van Justitie verklaarde dat het gisteren contact had opgenomen met de families van de slachtoffers. Volgens Justitie steunden velen het nieuwe akkoord of maakten ze er geen bezwaar tegen. Na de bekendmaking van het akkoord uitten sommige nabestaanden hun verontwaardiging.
"De boodschap die met deze actie aan bedrijven in het hele land wordt gegeven, is: maak je geen zorgen over het veilig maken van je producten voor je klanten", zei Javier de Luis in een verklaring. Hij verloor zijn zus bij de crash in Ethiopië. "Zelfs als je ze doodt, betaal dan gewoon een kleine boete en ga verder."