Overschakelen van aardgas naar warmtepomp is (momenteel) zelden rendabel: "Regering moet hiermee aan de slag"

De CREG heeft, op basis van de energieprijzen van het voorbije jaar, de kosten van verwarmen met een warmtepomp vergeleken met die van ketels die fossiele brandstoffen zoals aardgas gebruiken. Vlaamse gezinnen verwarmen meestal met aardgas. Als zij dat met een warmtepomp zouden doen, zou dat over het algemeen goedkoper zijn, leert de studie.

't Is te zeggen: dat geldt vooral voor huizen met vloerverwarming en met een gemiddelde tot goede isolatie. Bij huizen met gewone radiatoren en een lagere isolatie smelt het voordeel in de verbruikskosten weg als sneeuw voor de zon. 

En het plaatje keert al helemaal als de CREG ook de investeringskosten (zoals installatie, benodigd vermogen, ...) van een warmtepomp meerekent. Dan wordt het voor een Vlaams gezin bijzonder moeilijk om een warmtepomp rendabeler te maken dan een aardgasketel. 

Terzijde: verwarmen met een warmtepomp is in de meeste gevallen wel voordeliger voor wie overschakelt van een verwarming op stookolie of propaangas.

"Uit de studie blijkt dat een warmtepomp momenteel maar voor een heel beperkte groep de moeite kan zijn", legt Marten Ovaere uit, professor energie-economie aan de UGent. "Dat zijn de mensen die heel goed geïsoleerd hebben én die veel subsidies krijgen om een warmtepomp te installeren."

En dat is nu net de paradox, ziet Ovaere. "Die subsidies zijn gebaseerd op het inkomen: mensen in de laagste inkomensgroepen krijgen meer subsidies." Maar de kans dat zij een zeer goed geïsoleerde woning met vloerverwarming wonen, is doorgaans klein. De groep Vlamingen die echt iets wint met een warmtepomp is dus erg klein.

Ter illustratie: de basispremie in Vlaanderen voor bijvoorbeeld een geothermische warmtepomp voor de middelste en hoogste inkomens bedraagt 4.000 euro. Bij de laagste inkomens is dat 6.400 euro. 

Daar klopt iets niet, denkt Ovaere. "Ik denk dat overschakelen naar warmtepompen voor iedereen de moeite zou moeten kunnen zijn. Dat is momenteel niet geval."

Waarom blijft het zo moeilijk om een warmtepomp rendabel te krijgen? "Eerst en vooral is de verhouding tussen de elektriciteitsprijs en de gasprijs momenteel niet correct", legt Ovaere uit. "De elektriciteitsprijzen liggen drie keer zo hoog als de gasprijzen. Dat moet dus lager. Bovendien zijn warmtepompen nog een stuk duurder dan gasketels."

Toch wil hij nuanceren. "Een investering in een warmtepomp doe je niet voor 1 jaar, maar wel voor 15 of 20 jaar. En momenteel staat er wel wat te gebeuren, zodat een warmtepomp wel de moeite zou kunnen worden."

"Op Europees vlak zal in 2027 een nieuwe emissiehandelssysteem van start gaan. Geschat wordt nu dat daardoor in de eerste jaren de factuur om je huis met gas te verwarmen met 100 tot 150 euro per jaar zal stijgen. Dat zal alleen maar toenemen in de toekomst."

"Als er daarnaast een belastingsverschuiving komt die elektriciteitsprijzen doet dalen en gasprijzen doet stijgen, is het absoluut de moeite om over te schakelen. Maar mensen hebben wel zekerheid nodig."

Net dat toont deze studie aan, zegt Ovaere. "Dit is input voor beleidsmakers om die taxshift door te voeren. De groep voor wie een warmtepomp de moeite is, is te klein. Die groep moet dus groter worden. Liefst zou het voor iedereen - en liefst niet op het randje maar duidelijk - goedkoper moeten zijn om een warmtepomp te installeren en te gebruiken dan een verwarming op gas, propaan of mazout. Daar moet de regering nu mee aan de slag."

Dat vindt uiteraard ook Climafed, de Belgische sectorfederatie van klimaattechnologieën. "Deze scheve belastingstructuur moet en zal veranderen", aldus Patrick O van Climafed. "Een taxshift is nodig. Maar intussen moeten we blijven duidelijk maken: een warmtepomp blijft de verstandigste keuze op lange termijn. Wie vandaag nog kiest voor een gasketel, kijkt binnen 10 of 15 jaar achterom met spijt.