Sint-Martinuskerk in Asse weer open na stabiliteitsproblemen met enkele zuilen

De Sint-Martinuskerk is sinds storm Eunice, op 18 februari 2022, het zorgenkind van Asse geworden. Tijdens die storm werd een groot paneel langs de noordzijde van de toren losgerukt. De kerk heeft nadien bijna 3 jaar in de stellingen gestaan en werd door de Assenaren omgedoopt tot de 'Eiffeltoren van Asse'. De toren is intussen volledig hersteld en de stellingen zijn weggehaald.

Maar toen de herstelwerken aan de toren in een laatste fase zaten, dook alweer een ander probleem op: de scheuren in de zuilen van het schip van de kerk bleken erger dan verwacht. Die scheuren waren zo'n 5 jaar geleden al ontdekt. Ze werden nu pas onderworpen aan een grondig onderzoek, omdat de kerk toch al grote renovatiewerken onderging.

De stabiliteit van de kerk kon niet langer gegarandeerd worden, dus besloot de gemeente om de Sint-Martinuskerk per direct te sluiten. Alle erediensten werden tijdelijk verplaatst naar andere kerken in Asse en zijn deelgemeenten. Een gespecialiseerde firma ontfermde zich intussen over de zuilen. 

Oorzaak van de instabiliteit aan de zuilen bleek 'kruip'. Dat is een fenomeen waarbij een materiaal dat gedurende een lange periode belast is met trek- of drukkracht blijvend vervormt. De firma heeft de zuilen nu verstevigd met houten balken en spankabels. Zo kunnen de zuilen niet verder uit elkaar vallen en kunnen er ook geen brokstukken naar beneden vallen.

"Als je de kerk binnenkomt, valt meteen op dat ze er wat anders uitziet", zegt schepen van Patrimonium Geert Heyvaert (Team Burgemeester). "De zuilen zijn duidelijk verstevigd."

De houten balken en spankabels zijn wel maar een tijdelijke oplossing voor de instabiele zuilen. "Een definitieve herstelling zal pas voor later zijn", zegt de schepen. "Dan zullen de zuilen geïnjecteerd worden om ze opnieuw te verstevigen. Maar daarvoor is eerst een nieuw renovatiedossier nodig."

De kerk blijft ook nog tot eind dit jaar in de stellingen staan, want er zijn nog steeds renovatiewerken aan de gang aan de buitenkant van het gebouw.

Niet alleen over de Sint-Martinuskerk, maar ook over alle andere kerken van Asse is de laatste tijd gedebatteerd binnen de gemeenteraad. Die heeft nu een nieuw kerkenbeleidsplan goedgekeurd, dat verschillende kerken in de toekomst een neven- of herbestemming zal geven. 

Een eerste kerkenbeleidsplan in 2017 leverde al een herbestemming van de kerk in Asbeek op. De Sint-Gaugericuskerk in Kobbegem kreeg een nevenbestemming. Met het nieuwe plan, dat de gemeenteraad nu heeft goedgekeurd, zullen ook de kerken in Bollebeek en Mollem een nevenbestemming toegewezen krijgen.

In Krokegem, Asbeek, Walfergem, Asse-Terheide en Bekkerzeel wacht de kerken en kapellen op termijn dan weer een herbestemming. Voor welke neven- en herbestemmingen de gemeente precies zal kiezen, is nog niet duidelijk. 

"We willen vooral meer mogelijkheden creëren in onze kerken", zegt schepen Heyvaert. "Het blijven natuurlijk beschermde monumenten, dus we kunnen niet zomaar doen wat we willen. Maar de meeste kerken worden niet meer genoeg gebruikt om de toenemende kosten te rechtvaardigen."

Over heel Vlaanderen maken steden en gemeenten dezelfde denkoefening over wat met de steeds legere kerken moet gebeuren. Neven- en herbestemmingen zijn nodig, omdat het voor zowel de lokale besturen als de kerkfabrieken te duur wordt om de gebouwen te blijven onderhouden.