In Noorwegen migreert de grootste gekende haringpopulatie plots 800 kilometer minder ver naar het zuiden dan voorheen. Dat blijkt uit een nieuwe studie. Door overbevissing van oudere vissen, kennen de jongere vissen de vaste trekroute niet meer. Het verschijnsel heeft gevolgen voor het ecosysteem, bevestigt mariene bioloog Gudrun De Boeck (UAntwerpen).
Haringen in Noorwegen lijden aan collectief geheugenverlies: scholen migreren honderden kilometers minder ver omdat ze de weg niet (meer) kennen
Niet alleen mensen lijden aan geheugenverlies, ook haringen kunnen ermee te maken krijgen. Volgens een nieuwe studie lijdt de grootste gekende haringenpopulatie ter wereld in Noorwegen aan een collectieve vorm. Die conclusie trekken de onderzoekers uit het veranderde migratiepatroon van de vissen.
Net als andere diersoorten trekken haringen rond. "Ze bevinden zich in de zomer in het noorden om zich te voeden, omdat daar meer plankton en andere nutriënten in het water aanwezig zijn. Om te paaien trekken ze juist naar warmere gebieden in het zuiden, waar de eitjes zich beter kunnen ontwikkelen", legt mariene bioloog Gudrun De Boeck uit in 'Nieuwe feiten' op Radio 1.
Gegevens tonen aan dat de populatie in kwestie al sinds 1950 naar het zuiden van de Noorse westkust trekt om er te paaien. Dat doen de dieren langs vaste routes naar een vaste bestemming. Maar daar is nu verandering in gekomen.
Jong geleerd...
"De haringen migreren plots 800 kilometer minder ver. In plaats van 1.300 kilometer, trekken ze 'maar' 500 kilometer naar het zuiden", zegt De Boeck. Voordien trokken ze naar Møre, tegenwoordig houden de haringen al halt aan de Lofoten.
"De studie gaat ervan uit dat door overbevissing de oude en wijze dieren weggevallen zijn, en dat de jongere dieren daarom de weg niet meer terugvinden naar de zuidelijke plaatsen." Het jaar 2016, een succesjaar voor de haringen, speelt daar een sleutelrol in.
"Toen zijn er zijn plots veel jonge dieren bijgekomen. Die begonnen zich los van de oudere groep te gedragen, waardoor ze niet altijd meetrokken met die oudere dieren." Aangezien de oudere generatie weggevangen of op natuurlijke wijze afgevallen is, leerde de nieuwe groep nooit de weg naar het zuiden.
Beluister: mariene bioloog Gudrun De Boeck heeft het in 'Nieuwe feiten' over de verkorte trek van de Noorse haringen
De studie toont aan dat goed moet nagedacht worden over visquota. "In 2016 raakten landen het niet eens: er zijn veel kleine haringen, dus mogen we dan ook niet meer vissen? Daardoor is er net te veel gevist."
Vooral de oudere (en grotere) vissen moesten het bekopen. Die populatie zakte met 70 procent. "Men ging ervan uit dat er genoeg aangroei zou zijn van de jongere generatie, maar ze hielden er geen rekening mee dat de leeftijdsgroepen in verhouding moeten zijn."
Naar de schoolbanken
De studie toont ook dat de haringen van elkaar leren waar ze naartoe moeten trekken. Dat is niet voor elke diersoort het geval. "Bij veel soorten die migreren, spelen andere factoren een rol, zoals de temperatuur of voedselbeschikbaarheid. Bij zalmen spelen ook het magnetisch veld van de aarde en geursporen mee."
Het heeft niet alleen een effect op de haringen zelf: een paai van miljoenen haringen tegelijk zorgt voor veel voedsel in het water
Gudrun De Boeck, mariene bioloog (UAntwerpen)
"Dat is anders voor vissen die in scholen leven, zoals de haringen. Ze blijven samen in scholen en beslissen als groep waar ze heen gaan. Normaal zijn het de oudere vissen die dat kiezen."
Ecosysteemprobleem
Of die kortere trektocht permanent zijn, moet de tijd nog uitwijzen. "De onderzoekers verwachten dat er met de jaren misschien toch wel meer naar het zuiden gegaan zal worden." Toch heeft het gevolgen. "De kleine larven gaan het misschien minder goed overleven, omdat ze nog in kouder water zitten."
"Maar het heeft niet alleen een effect op de haringen zelf", weet De Boeck. "Een paai van miljoenen haringen tegelijk veroorzaakt veel voedsel in het water. Er worden veel eitjes tegelijk afgelegd, een laag van centimeters dik die aan de kusten ligt. Dat is een belangrijke voedselbron voor heel wat andere dieren."
Ook de papegaaiduikers, die vooral kleine haringen eten, zullen op hun honger moeten blijven zitten. De impact op het hele ecosysteem is dus niet min.
