IJzer dreigt zonder zoet water te vallen door aanhoudende droogte: "Dramatisch voor IJzervallei"

Het is een ingenieus systeem, dat watermanager Walewein Muylle van De Vlaamse Waterweg constant monitort, achter zijn computer in Merelbeke. Met de historische droogte in West-en Oost-Vlaanderen - het is al sinds 1976 niet meer zo droog geweest zo vroeg op het jaar - heeft hij bijzonder stresserende werkdagen. "Dit is niet de normale situatie", zegt hij bezorgd. Hij beslist waar het overschot aan water van Leie en Bovenschelde naartoe wordt gestuurd. 

"Wij volgen hier de waterstanden op die binnenkomen in Vlaanderen. Het gaat hier over de Leie en de Schelde die in Gent toekomen. We geven van hieruit dan instructies naar onze collega's op het terrein, die de stuwen en sluizen bedienen, om het water te sturen. We hebben een 30 kubieke meter per seconde nodig in Gent om alle kanalen en rivieren te gaan voorzien van water." 

"We sturen het water van hieruit naar het kanaal Gent-Terneuzen, de Schelde naar Antwerpen, het afleidingskanaal van de Leie (Schipdonkkanaal) en het kanaal Gent-Oostende. Vanuit het kanaal Gent-Oostende leiden we het water nu in Plassendale speciaal af naar Nieuwpoort, naar de IJzer. Omdat de IJzer momenteel ons grootste probleem is. Daar was geen toevoer van zoet water meer." 

Die beweging van water van de Leie naar de IJzer, is wat gouverneur Carl Decaluwé van West-Vlaanderen het infuus noemt, waar de IJzer aan ligt. "Maar omdat het maar niet regent en het debiet van de Leie en de Bovenschelde ook is gezakt, kunnen we al niet meer permanent water doorsturen naar de IJzer."

"10 dagen geleden was het debiet van Leie en Bovenschelde nog 50 à 60 kubieke meter per seconde. Nu zijn we gezakt naar 30 kubieke meter per seconde en zelfs minder. Maar we hebben die 30 kubiek nodig om water te kunnen doorsturen naar de IJzer. Als we daar onder gaan, zoals nu het geval is, dan kunnen we tijdelijk helemaal niets meer doorsturen. 

Als het debiet verder zakt, dan dreigt het infuus volledig stil te vallen voor een lange tijd. Dat zou dramatisch zijn voor de IJzervallei. Het is moeilijk te voorspellen hoe ver we daar nog vanaf zitten. "Er worden wel wat buien voorspeld voor komend weekend, maar die zullen niet voldoende zijn om het waterpeil significant te doen stijgen", weet watermanager Walewein Muylle van De Vlaamse Waterweg nu al. "En er zou een droge zomer op komst zijn. Dan zullen we toch hardere maatregelen moeten nemen."

"Wat de bevaarbare waterlopen betreft, zullen we keuzes moeten maken voor de scheepvaart en de pleziervaart. Dat zou een beperking voor de diepgang kunnen zijn. En we zouden ook het gebruik van de sluizen kunnen gaan beperken: dat er geen sluis meer mag gebruikt worden om 1 pleziervaartbootje door te laten bijvoorbeeld." 

Voor de IJzer en de polders is er - naast het waterpeil - ook nog een groot probleem met de waterkwaliteit. Het zoete water wordt er op verschillende plekken al zout. Zo dicht bij zee is het grondwater zout. Als de laag zoet water daarboven kleiner wordt of zelfs verdwijnt, dan komt het zoute water boven en zit het in de waterlopen en in de bodem. Dat is een sterke verzilting, die verder zal oprukken als er helemaal geen water meer van de Leie naar de IJzer zou vloeien.

Zout water is niet bruikbaar voor de landbouw. Dieren mogen er niet van drinken en gewassen kunnen er niet mee beregend worden.