Bijna een derde van onze honingbijen heeft vorig jaar niet overleefd. Dat blijkt uit de jaarlijkse monitoring van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). De belangrijkste oorzaken van de hoge sterfte zijn de varroamijt en de Aziatische hoornaar. "Iedereen kan een steentje bijdragen om de bijen zoveel mogelijk in stand te houden", zegt Hélène Bonte van het FAVV.
Net vandaag – op Wereldbijendag – benadrukt het FAVV dat onze bijen in gevaar zijn. Drie keer per jaar bezoekt het agentschap verschillende Belgische imkers. 185 bijenstanden, ofwel 731 bijenkolonies, werden in de periode 2023-2024 gecontroleerd. Daarbij stelden ze vast dat 31,2 procent van de bijen vorig jaar niet overleefde.
Het sterftecijfer zit al enkele jaren in stijgende lijn. In de periode 2022-2023 verloren imkers gemiddeld 27,2 procent van hun bijen en in de periode daarvoor was dat 21,8 procent.
Varroamijt en Aziatische hoornaar als belangrijkste doodsoorzaken
De varroamijt blijft de belangrijkste doodsoorzaak. "Die parasiet gaat de bij letterlijk 'leegzuigen'", zegt Hélène Bonte, woordvoerster van het FAVV. "Er bestaan verschillende insecticiden om die te bestrijden, maar soms zien we dat de bijenkolonie volledig aangetast is. Dan moeten we die vernietigen."
Ook de Aziatische hoornaar vormt een probleem voor de bijen. "Een Aziatische hoornaar wacht voor de uitgang van de bijenkast tot de bijen uitvliegen. Op die manier gaat die de bijen opeten", zegt Bonte. Daarnaast nemen ze ook veel voeding van de bijen af.
De Aziatische hoornaar, een exotische wespensoort, is in ons land aan een opmars bezig. Dat merken de imkers dus ook. "Bij onze monitoring bevragen we de imkers. Die aanvallen van hoornaars horen we regelmatig terugkeren, meer dan enkele jaren geleden", zegt Bonte.
Het natte weer in het voorjaar van 2024 deed de bijen ten slotte ook geen goed. Bij nat en koud weer vliegen de bijen niet uit. En als er te weinig voedselvoorraad is, kunnen de bijen de kast niet onderhouden.
Minder haarden van Europese vuilbroed
Wel goed nieuws: er zijn vorig jaar minder haarden vastgesteld van de bijenziekte Europese vuilbroed. In 2024 waren er 13 uitbraken, terwijl dat het jaar daarvoor 20 waren.
Europese vuilbroed is een bijenziekte die veroorzaakt wordt door een bacterie en die vooral jonge larven ziek maakt. Bij die bacterieziekte grijpt het FAVV in door een beschermingszone van 3 kilometer rond de uitbraak in te stellen. Om snel te kunnen ingrijpen bij een uitbraak, moeten imkers geregistreerd zijn bij het FAVV.
Bijen een handje toesteken
Het stijgende sterftecijfer is ook voor ons niet goed, zegt Bonte. "Hoe minder bijen, hoe minder bestuiving. Dat heeft op lange termijn ook een effect op onze voeding."
Met enkele kleine inspanningen kan iedereen de bijen een handje toesteken. "Het belangrijkste is dat de bijen voldoende voeding hebben. Met de tips die we meegeven, kan iedereen een steentje bijdragen om de bijen zoveel mogelijk in stand te houden", zegt Bonte.
Tips om onze bijen te helpen
Kies voor een bloemenperk in plaats van een gemaaid gazon.
Plant honingdragende planten in je tuin of op je balkon, zoals Kornoelje.
Voorzie op warme dagen schaaltjes met water en kiezelsteentjes. Zo kunnen de bijen drinken zonder dat ze verdrinken.
