Actrice Marijke Pinoy wint Ultima voor Algemene Culturele Verdienste, Publieksprijs gaat naar expo over Emile Claus

De Vlaamse Ultima voor Algemene Culturele Verdienste, gaat dit jaar naar multitalent Marijke Pinoy, afkomstig uit het West-Vlaamse dorp Geluwe bij Wervik. De Belgische artiest acteert, regisseert en maakt theaterprojecten in zowel Vlaanderen als Frankrijk. Tegelijk is ze ook docent aan het KASK in Gent, activist én moeder van 5 kinderen.

"Haar veelzijdigheid en maatschappelijke betrokkenheid maken haar een waardige winnaar", vinden de juryleden van de Ultimas.

Sinds de jaren 80 is Pinoy als actrice te zien in verschillende Vlaamse toneelstukken, films en series. Ook in Frankrijk is Marijke Pinoy geen onbekende. In 2005 zette ze met de voorstelling 'Yerma vraagt een toefeling' haar eerste stappen als regisseur.

In haar meest recente theatervoorstelling 'Foreverandevergem' vorige zomer kwamen de verschillende talenten van Pinoy samen in één productie. Met dit familieproject toonde ze 4 verschillende generaties op het podium, tijdens een memorabele voorstelling in eigen tuin. "Familie is een complex beestje", klonk het daar.

Andere voorstellingen waar de actrice de afgelopen jaren in meespeelde zijn 'Een Lola' van Compagnie Cecilia en 'Orestes in Mosul' in NTGent.

In februari vorig jaar, tijdens een opvoering van het Franse toneelstuk 'Ils nous ont oubliés' in Parijs, viel de actrice 1,5 meter diep en brak ze haar been. "Ik voelde mij wel ontdaan", zei ze in 'Culture club'. Toch brak haar motivatie niet mee: "Je moet de klik maken in je hoofd om te denken, oké, we gaan hier constructief mee om." 

Naast haar passie voor podiumkunsten, staat Pinoy ook graag voor de camera. Doorheen haar carrière acteerde ze in films als 'Ben X' (2007) en 'Belgica' (2016). Ook verscheen ze in verschillende televisieseries, waaronder 'In Vlaamse Velden' (2013).

Marijke Pinoy is ook achter de schermen van de Vlaamse cultuurwereld belangrijk. Ondertussen geeft ze al meer dan 15 jaar les aan het KASK in Gent. Haar studenten zien haar als hun 'oermoeder' en een mentor vol inspiratie, toewijding en doorzettingsvermogen.

Als activiste is Pinoy lid van Hart boven Hard, een burgerinitiatief dat strijdt voor een inclusieve, duurzame en rechtvaardige samenleving. Ze komt op voor de partij Groen en nam al actief deel aan Vlaamse, provinciale, federale en gemeenteraadsverkiezingen.

De jury van deze Ultima bekroont "niet alleen haar uitzonderlijke carrière, maar ook haar blijvende impact. Marijke Pinoy is een van de meest boeiende figuren in het Vlaamse cultuurveld". 

Volgens de jury vertegenwoordigt Pinoy"alles wat kunst zou moeten zijn: grensverleggend, verbindend en diep menselijk. Ze inspireert generaties, doorbreekt grenzen, bouwt bruggen en geeft kunst een diepere betekenis. Met haar talent, kracht en compassie belichaamt ze wat een cultuuricoon zou moeten zijn."

De expo 'Emile Claus, Prins van het luminisme' werd door het publiek bekroond en ontvangt de Ultima Publieksprijs. De tentoonstelling toonde meer dan 130 werken van de Belgische schilder Emile Claus. In 2024 was Claus 100 jaar overleden. 

De expo, die van september 2024 tot januari 2025 liep, bracht vooral de band tussen Claus en de Leiestreek in beeld. De regio inspireerde de helder verlichte landschappen in Claus' schilderijen, wat hem de titel 'Prins van het luminisme' opbracht. De expo lokte meer dan 120.000 bezoekers naar het Mudel in Deinze, een record voor het museum.

'Bart Peeters Deluxe 2024' en 'Tien Om Te Zien, De Musical' van Studio 100 werden door het publiek op de tweede en derde plaats gestemd.

Dit zijn alle Ultimas die deze avond werden uitgereikt, de meeste laureaten waren al eerder bekend: 

• Ultima voor Algemene Culturele Verdienste: Marijke Pinoy

• Ultima voor Amateurskunsten: Villa Voortman. Het ontmoetingscentrum voor mensen met een dubbeldiagnose in Gent bewijst volgens de jury "hoe amateurkunsten, cultuur en zorg samen kunnen werken" en hoe "de kracht van mensen, in hun kwetsbaarheid, alles kan overwinnen".

• Ultima Architectuur en Toegepaste Kunsten: Unfold. De innovatieve, Antwerpse designstudio Unfold "slaagt erin om met technische virtuositeit op een integere manier traditie, kwetsbaarheid en erfgoed te verbinden".

• Ultima Beeldende Kunsten: Pélagie Gbaguidi. De jury wil de Senegalese-Belgische kunstenares Pélagie Gbaguidi die "wijst op het belang van kunstenaars die opereren op het kruispunt van meerdere identiteiten en geschiedenissen", meer nationale erkenning geven.

• Ultima Circus: Lieke De Vry. Met haar sterk doorzettingsvermogen toont circusartieste en -docente Lieke De Vry volgens de jury aan "dat circus bruggen kan bouwen en veerkracht kan geven aan mensen in de meest moeilijke situaties".

• Ultima Digitale Kunst: Imal. In een tijdperk waarin de technologische ontwikkelingen alsmaar complexer worden, biedt kunstencentrum voor digitale cultuur en technologie iMAL "een noodzakelijke vrijplaats voor denken, creëren en transformeren".

• Ultima Film en Visuele Media: Tim Mielants. Regisseur en scenarioschrijver Tim Mielants "is een vakman en een van de sterkste vertegenwoordigers van de Vlaamse filmsector van dit moment".

• Ultima Letteren: Gaea Schoeters. Met haar veelzijdig talenten als schrijfster, scenarist, librettist en journalist beschrijven de juryleden Gaea Schoeters als "sterkhouder van de Vlaamse letteren, die haar talent ook op de meeste genereuze wijze ten dienste stelt van haar collega's".

• Ultima Muziek: Martijn Dendievel. De jury looft de Belgische dirigent Martijn Dendievels "aanzienlijke bijdrage" aan klassieke muziek. "Zijn muzikale interesse is breed, zijn lezing van zowel het grote repertoire als nieuwe muziek getuigt van intense diepgang".

• Ultima Podiumkunsten: Jan Steen. Als acteur, theatermaker en pedagoog valt Jan Steen bij de jury op door zijn "unieke benadering van acteren, waarbij hij de nadruk legt op de autonomie van de acteur en de interactie tussen lichaam, tekst en publiek".

• Ultima Roerend en Immaterieel Erfgoed: Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG) met het project Water & Land. Met hun project Water & Land vinden de juryleden dat het kenniscentrum voor het agrarisch erfgoed in Vlaanderen en Brussel toont "hoe cultureel erfgoed milieu- en klimaatbeheer en -beleid kan inspireren" op een maatschappelijk relevante manier. 

• Ultima Sociaal-cultureel Volwassenwerk: Kif Kif. De jury waardeert hoe Kif Kif, de Vlaamse non-profitorganisatie en interculturele beweging die strijdt tegen racisme en ongelijkheid, "met haar solidaire, laagdrempelige aanpak en oog voor nuance" een platform biedt "waar diverse kritische stemmen gehoord worden".