De Europese Unie gaat haar Associatieakkoord met Israël onder de loep nemen. Dat heeft EU-buitenlandchef Kaja Kallas aangekondigd na afloop van een bijeenkomst met de ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel. De EU wil onderzoeken of Israël zich aan het internationaal recht houdt in Gaza. Israël reageert fel op de mededeling van Kallas.
EU gaat associatieverdrag met Israël bekijken en onderzoeken of internationaal recht wordt nageleefd in Gaza
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Verschillende landen voeren de druk op Israël op, nu de situatie in Gaza steeds erbarmelijker wordt. Ook de Europese Unie onderneemt nu een stap.
Ze gaat onderzoeken of Israël de mensenrechten naleeft in Gaza. Dat is een voorwaarde die is opgenomen in het Associatieverdrag met de Europese Unie. Artikel 2 van dat verdrag verplicht zowel de Europese Unie als Israël om de mensenrechten te respecteren.
Associatieverdrag met Israël?
Het Europees Associatieverdrag, dat sinds 2000 van kracht is, is een formele overeenkomst tussen de Europese Unie en een niet-EU-land, in dit geval Israël.
Het Associatieverdrag regelt de handelsrelaties, maar bijvoorbeeld ook de culturele en academische samenwerking tussen de EU en Israël.
Sinds de lancering van nieuwe Israëlische aanvallen op Gaza en de maandenlange blokkade van humanitaire hulp worden de relaties met Israël en Israëlische bedrijven en onderzoeksinstellingen meer en meer in vraag gesteld.
In ons land roepen universiteiten en middenveldorganisaties al langer op om het Associatieverdrag met Israël op te schorten. Mensenrechtenorganisaties en ook verschillende wetenschappers zeggen dat Israël zich schuldig maakt aan schendingen van het internationaal humanitair recht of zelfs genocide.
Voorstel van Nederlandse minister
Het was de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp die voorstelde om het Associatieverdrag onder de loep te nemen en te onderzoeken of Israël zich nog wel houdt aan de afspraken.
Volgens Veldkamp gaan de blokkades van hulpgoederen richting Gaza die Israël hanteert in tegen het internationaal recht.
Dat Nederland – tot nu toe een trouwe bondgenoot van Israël - zo uitgesproken kiest voor een veel hardere toon, is opvallend.
Eerste stap naar opschorting Associatieverdrag?
Een ruime meerderheid van de Europese ministers van Buitenlandse Zaken heeft zich achter het voorstel van Veldkamp geschaard. Dat was enigszins verrassend, want voor de start van de bijeenkomst had nog maar een tiental lidstaten dat gedaan.
Kaja Kallas, de hoge buitenlandvertegenwoordiger van de EU, kondigde na afloop van de bijeenkomst dan ook aan dat het Associatieverdrag met Israël inderdaad onder de loep zal worden gehouden.
"We gaan deze oefening uitvoeren en ondertussen is het aan Israël om de humanitaire hulp te deblokkeren", zei Kallas, die de situatie in Gaza "rampzalig" noemde.
Het onderzoek kan een eerste stap zijn naar een opschorting van het Associatieverdrag. Een timing voor de afronding van het onderzoek gaf Kallas niet.
Sancties komen er voorlopig niet, want Hongarije lag dwars
Ook de Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) kreeg van de regering het mandaat om het voorstel van zijn Nederlandse collega te steunen.
"België is steeds een verdediger van het internationale recht en het humanitaire recht geweest. Dat is mijn kompas. We moeten consistent blijven tegenover Rusland, maar ook in het Midden-Oosten", zei Prévot in de marge van de bijeenkomst.
Vorige week had Prévot in de Ochtend op Radio 1 aangekondigd dat hij tijdens de bijeenkomst ook zou pleiten voor sancties, en daarbij zelfs het voortouw wou nemen.
"Maar die sancties zijn er niet gekomen", zegt Leen De Witte, die de Europese Unie op de voet volgt voor VRT NWS. "Niet alle lidstaten waren het daarmee eens."
26 van de 27 lidstaten gingen akkoord met sancties tegen gewelddadige Israëlische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever, maar Hongarije blokkeerde de beslissing.
Bekijk: Leen De Witte geeft een stand van zaken bij de EU-bijeenkomst in Brussel
Israël reageert fel
Israël zelf reageert fel op de aankondiging van Kallas. "Externe druk zal Israël niet van zijn pad doen afwijken om zijn bestaan en veiligheid te verdedigen", meldt het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken.
De aankondiging van Kallas weerspiegelt volgens Israël dat Europa "de complexe realiteit waarmee Israël wordt geconfronteerd niet begrijpt". Volgens het ministerie "moedigt het zelfs Hamas aan om bij hun standpunten te blijven".
