Het Eurovisiesongfestival in Basel werd een bewogen editie, met opnieuw controverse over de deelname van Israël tegen de achtergrond van de oorlog in Gaza. Die spanning leidde tot allerlei foutieve claims op sociale media. Ook over België gingen er foute claims rond.
In het kort
De voorbije dagen gingen er verschillende foute beweringen rond op sociale media over het Eurovisiesongfestival in Basel. Sommige berichten op sociale media van mensen die beweren dat ze tientallen keren voor Israël gestemd hebben, zijn van vorig jaar. X blokkeerde ook een profiel met de naam van de Israëlische kandidate. Maar die blokkering was terecht, want het profiel was helemaal niet van haar. En In Spanje kregen meer dan een miljoen mensen te horen dat VRT de uitzending van het Songfestival onderbroken heeft toen Israël aan de beurt kwam. Maar dat klopt niet.
Kon er tientallen keren gestemd worden door één en dezelfde persoon?
De Spaanse openbare omroep en ook de politieke partijen Groen en Vooruit hebben opgeroepen tot een onderzoek naar eventuele manipulatie van de televoting door het brede publiek.
Een gedetailleerde uitleg over de werking van de stemprocedure lees je hier, maar de kern is dat iedereen met een telefoonnummer of creditcard in totaal 20 stemmen kan uitbrengen voor zijn of haar favoriete kandidaat. In de praktijk betekent dat dat mensen die over verschillende SIM-kaarten of creditcards beschikken ook een veelvoud aan stemmen kunnen uitbrengen.
Op sociale media ontstond ophef over tweets van enkele pro-Israëlische songfestivalfans die opschepten dat ze via televoting 60 tot wel 100 keer voor Israël hadden gestemd, met verschillende creditcards.
De profielen bestaan echt en de tweets zijn ook gearchiveerd . Maar belangrijker is dat de berichten niet gaan over de recentste editie van het Eurovisiesongfestival. Ze dateren van mei 2024, toen de toenmalige Israëlische kandidate Eden Golan ook bijzonder veel publieksstemmen binnenrijfde.
De berichten vormen geen bewijs dat de profielen in 2024 daadwerkelijk vaker dan 20 keer gestemd hebben. Maar alles wijst erop dat het wel degelijk mogelijk is om dat te doen.
Conclusie
De regels voor televoting bij het Eurovisiesongfestival stellen dat mensen tot 20 keer een stem mogen uitbrengen voor hun favoriete kandidaat. Omdat het stemmen gekoppeld is aan een telefoonnummer of aan een creditcard, is het theoretisch mogelijk om veel vaker dan 20 keer te stemmen voor je favoriete inzending.
Virale tweets van mensen die opscheppen dat ze tientallen keren voor Israël gestemd hebben, zijn wel degelijk echt. De berichten dateren echter van de vorige editie in 2024 en vormen geen bewijs dat de uitslag van de publieksstemming in 2025 aan dit fenomeen te wijten is.
Werd het X-profiel van Israëlische artieste Yuval Raphaël offline gehaald?
Vlaams Belang-kamerlid Sam van Rooy reageerde dit weekend verbolgen op het nieuws dat het profiel van de Israëlische zangeres Yuval Raphael offline zou zijn gehaald. Er werd gespeculeerd dat dat het gevolg was van het massaal rapporteren van het profiel door "slechte verliezers", uit onvrede met de goede score van Israël. Ook Eurovisie-blogs brachten de opschorting van het profiel als nieuws.
Er kwam op X een internationale campagne op gang om de opschorting weer op te heffen. Maar de beheerders lieten weten dat het bewuste profiel in werkelijkheid "niet gelieerd was aan de recente Eurovisie-deelnemer Yuval Raphael". Iemand had ter kwader trouw haar identiteit aangenomen, wat tegen de regels van X is. Van Rooy zette zijn bericht later recht .
Conclusie
Op X ontstond ophef over het opschorten van een profiel dat de naam droeg van de Israëlische zangeres Yuval Raphael.
X verduidelijkte later dat het profiel helemaal niet van Raphael was. Het werd vanwege van die valse identiteit offline gehaald.
Ook België duikt op in misinformatie over het songfestival
Op sociale media beweerden talrijke profielen, vooral uit Spanje en Italië , dat tijdens de finale van het Eurovisiesongfestival de uitzending op de Belgische televisie onderbroken werd door een zwart scherm met Israël-kritiek: "De Belgische televisie ging nog een stap verder en stopte de uitzendingen tijdens de deelname van Israël aan het Eurovisiesongfestival met deze boodschap. Daarmee sloot het zich aan bij de boycot van de zionistische genocide", stond te lezen in een tweet die meer dan 1,2 miljoen keer bekeken werd en tienduizenden likes en retweets verzamelde.
Het klopt dat met een pancarte-actie van de socialistische vakbond ACOD een uitzending van het Eurovisiesongfestival even onderbroken werd, maar dat gebeurde vorig jaar (in 2024) en bovendien niet tijdens het optreden van de Israëlische inzending.
Dit jaar was er geen dergelijke onderbreking en werd gekozen voor het enkele keren afspelen van de video 'Speak up for Palestine ' van Oxfam België, maar dan voor en na de uitzending van het festival.
Conclusie
Virale tweets van buitenlandse profielen beweren dat tijdens het Israëlische optreden de uitzending van het Eurovisiesongfestival op VRT 1 onderbroken werd voor een kritische boodschap over mensenrechtenschendingen door de staat Israël. Dat was niet zo.
De bewuste pancarte is echt, maar dateert niet van het recentste songfestival. Het gaat om een actie van vakbond ACOD uit mei 2024. De onderbreking gebeurde ook niet tijdens het Israëlische optreden. In 2025 was er geen onderbreking.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-dChecking Standards Network (EFCSN ).
