"Keer terug naar je land, jij vuile makaak." Het is een zinnetje dat zangeres Charlotte Adigéry meermaals heeft moeten aanhoren in haar leven. Ze vertelt in 'Gloria mundi' hoe ze door haar huidskleur al van jongs af aan te maken krijgt met verschillende vormen van agressie en hoe muziek ervoor zorgt dat ze dat beter kan loslaten.
"Muziek maken is therapie": zangeres Charlotte Adigéry verwerkt verleden via muziek
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
"Ik kan dat niet uitleggen, maar als ik hier ben dan klopt het", vertelt zangeres Charlotte Adigéry aan Gloria Monserez wanneer ze in Martinique zijn. "Mijn lijf zegt 'hier moet je zijn'."
De 34-jarige Adigéry is dan wel geboren in Narbonne in Frankrijk, haar roots liggen vooral in Martinique en Guadeloupe. Haar moeder, die de opvoeding hoofdzakelijk voor haar rekening nam, is van Martinique en nam haar dochter vaak mee naar haar familie op het eiland.
Enige zwarte in Parijs
"Dat zijn echt de familiemomenten waar ik omringd word door mensen die op mij lijken en mijn trekjes hebben. Thuis, in Gent, zat ik bij Kerstmis alleen met mijn mama aan tafel." Ook dat vond ze gezellig, maar genieten van de muzikaliteit van haar grote familie, doet ze vooral in Martinique.
Hoewel er op het eiland veel liefde en familie was, beslist de moeder van Adigéry op haar 18e om naar Parijs te verhuizen. Uit noodzaak, want ze wilde studeren voor kapper en schoonheidsspecialist. "Om te studeren moest je naar de metropool trekken, in dit geval Frankrijk", vertelt haar mama.
Geen evidentie in die tijd. "Als ik rondkeek in de klas was ik de enige zwarte. Ik was de vreemde eend: niemand praatte met mij, was vriendelijk of antwoordde op mijn vragen. Ik heb toen veel gehuild omdat ik niet wist hoe ik het ooit zou klaarspelen."
Toch belandde ze vol doorzettingsvermogen samen met haar moeder in Gent. Daar is het voor Adigéry, net als voor haar moeder, niet altijd eenvoudig als gekleurd persoon in een witte maatschappij.
Bespuugd en behandeld als dier
Dat verwerken, doet Adigéry in haar muziek met teksten over vrouwenhaat en racisme. Zo ook in het nummer 'Blenda'. "'Go back to the country where you belong', zing ik daar. Een heel herkenbaar zinnetje. 'Keer terug naar je land, jij vuile makaak': dat heb ik vaak te horen gekregen."
Pas toen had ik het door: die banaan was voor mij omdat ik zwart was
Zangeres Charlotte Adigéry
Niet alleen verbaal had de zangeres het zwaar te verduren. "Ik ben ook een paar keer bespuugd geweest in mijn leven of heb al een slag gekregen in de bus omdat ik te luid was. Na een tijd begin je jezelf te zien als minderwaardig."
"Een keer in een tankstation had een vrachtwagenchauffeur een banaan in zijn handen. Terwijl hij die wilde geven aan mij zag ik hem glunderend kijken naar zijn collega. Pas toen had ik het door: die banaan was voor mij omdat ik zwart was." Het voorbeeld zorgt voor een oorverdovende stilte bij Monserez.
Charlotte Adigéry heeft zich meermaals minderwaardig gevoeld door opmerkingen
"Ik probeer het los te laten en dat lukt me ergens ook wel." Ze merkt dat muziek maken een soort therapie is. Haar muziek zit dan ook vol met humor en dubbele boodschappen, net om het racisme dragelijker te maken.
Postkolonialisme
Charlotte zingt in meerdere talen, ook in het Creools. Zo voelt ze zich dicht bij haar roots, ook al probeert ze daar nog haar weg in te vinden. "De tristesse van wat de mensen hier hebben meegemaakt, overstijgt mezelf en kan me echt overvallen."
Martinique
Martinique werd in de 17e eeuw een kolonie van Frankrijk. Afrikaanse slaven werden naar het eiland gebracht en er vervolgens verhandeld of ze moesten werken op de suikervelden. Een deel van de inheemse bevolking werd gedood.
Vandaag telt Martinique ongeveer 350.000 inwoners. Het eiland is nog steeds in de handen van Frankrijk. Het is een onderdeel van de Franse Antillen samen met Saint-Barth, Saint-Martin en Guadeloupe. Het is een eilandengroep in de Caraïbische Zee, zo'n 600 kilometer voor de kust van Zuid-Amerika.
"Ik zit echt met zware gevoelens", zegt Adigéry wanneer ze samen met Monserez meer uitleg heeft gehad over de geschiedenis van Martinique.
"Ik zit vol kwaadheid, vol ongeloof. Ook als ik naar mezelf kijk: ik ben echt een product van de onderdrukking. Ik heb een Frans paspoort, ik wil niet Frans zijn, ik ben niet Frans."
"Ik probeer daaruit te leren, uit alle verhalen. Zo leer ik mezelf beter kennen en kom ik meer te weten over mijn voorouders. Ik besef ook dat de droefheid die ik voel niet iets is wat ik alleen moet dragen, maar wat ik hier in Martinique deel met iedereen."
