Het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie hebben een nieuw akkoord gesloten over veiligheid en defensie. Dat is een van de resultaten van de eerste Brits-Europese top sinds de Brexit, 5 jaar geleden. Die 'harde Brexit' wordt ook wat zachter, met een verlenging van het visserijakkoord en de versoepeling van een aantal regels over voeding en paspoortcontroles.
Harde Brexit wordt ietsje zachter: VK en EU sluiten akkoorden over defensie, visserij en douane
Freek Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Sinds de sociaaldemocratische premier Keir Starmer aan de macht is, zoekt het Verenigd Koninkrijk voorzichtig meer toenadering tot de Europese Unie. De Britten stapten begin 2020 uit de EU, de zogenoemde Brexit. Die vond plaats onder verschillende Conservatieve premiers en heeft aan beide kanten van het Kanaal diepe wonden geslagen.
Voor een goed begrip: Starmer en zijn Labourpartij zijn er niet op uit om het VK weer bij de EU te laten aansluiten, maar willen wel een "reset" van de relaties, een heropstart zeg maar. De internationale ontwikkelingen nopen daar ook toe. Het beleid dat de Amerikaanse president Donald Trump voert, doet de Britse regering inzien dat het VK er baat bij heeft om nauwer samen te werken met de EU.
De voorbije weken uitte die nauwere samenwerking zich al in de bijeenkomsten van de zogeheten 'coalitie van bereidwilligen', waarin het VK, zowat alle EU-lidstaten en een aantal niet-Europese landen een gezamenlijk beleid omtrent de oorlog in Oekraïne proberen uit te stippelen. Die bijeenkomsten vonden afwisselend in Parijs en Londen plaats.
Nu uit zich dat ook in een nieuw akkoord over veiligheid en defensie. Aan Britse kant houdt dat in dat de Britse defensie-industrie mee zal kunnen profiteren van de verhoogde defensie-uitgaven in de EU en dus mee zal kunnen dingen naar opdrachten. Volgens de Britse regering zal dat duizenden banen opleveren.
Maar ook voor de EU levert nauwere samenwerking met een militaire macht als het VK voordelen op. De EU en het VK zullen voortaan om het halfjaar samenkomen om over defensie en buitenlands beleid te overleggen.
Visserijakkoord tot 2038
Ook over de visserij, een zeer symbolisch dossier dat samen met migratie mee aan de basis lag van de Brexit, is er een akkoord. De huidige regels, die in juni 2026 zouden aflopen, worden verlengd tot 2038. Dat betekent dat vissers aan beide kanten toegang blijven krijgen tot elkaars wateren. Zo'n nieuw akkoord is onder meer belangrijk voor de Belgische vissers.
De verlenging wordt vooral als een Britse toegift beschouwd. In ruil worden de regels voor de uitvoer van voeding en planten wat versoepeld, wat ook de Britse exporteerders van vis ten goede zou moeten komen. De Britse regering hoopt dat de binnenlandse kritiek over het visserijakkoord daarmee verstomt.
De Britse premier Keir Starmer noemt het akkoord "enorm belangrijk" voor de Britse vissers. Vissersgemeenschappen gaan nu makkelijker kunnen verkopen in de EU, maakt hij zich sterk. Elk jaar opnieuw onderhandelen over een visserijakkoord heeft geen zin, zegt hij. "Dat brengt voor niemand stabiliteit."
Naast defensie, visserij en voeding zijn er ook nieuwe afspraken gemaakt over paspoortcontroles. Britse toeristen zullen meer elektronische paspoortcontroles mogen gebruiken, wat tijdwinst oplevert en mogelijk een positief effect zal hebben op de wachtrijen op veel luchthavens.
De EU en het VK hebben ook een politiek akkoord over het vrij verkeer van jongeren. Britse en Europese jongeren tussen 18 en 35 jaar zullen binnen afzienbare tijd weer makkelijker op elkaars grondgebied kunnen werken en reizen. Het aantal zou wel beperkt zijn. Exacte cijfers zijn er nog niet, de details van het akkoord moeten nog worden uitgewerkt. Er is ook sprake van dat het VK zich opnieuw bij Erasmus zou aansluiten, al wordt daar nog over onderhandeld.
De EU en het VK sloten ook een investeringsakkoord voor hernieuwbare energie op de Noordzee en gaan ook op justitievlak nauwer samenwerken, via Europol.
Elk jaar een top
Aan deze top zijn maandenlange onderhandelingen voorafgegaan. Op de persconferentie waren dan ook alleen maar blije gezichten te zien.
"Dit is meer dan woorden op papier, dit zijn gedeelde verbintenissen", zegt Europees Raadsvoorzitter António Costa. "We zijn buren, bondgenoten, partners en vrienden." Costa zegt ook dat er voortaan elk jaar een Brits-Europese top zal plaatsvinden.
Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft het over een "historisch moment". "We slaan de bladzijde om, dit is een nieuw hoofdstuk in onze relatie."
Ook de Britse premier Starmer heeft het over een "nieuw tijdperk" in de relaties tussen het VK en de EU. Hij noemt de deal een win-winsituatie en een "mijlpaal".
Ivan Olivier in Londen: "Er staat een heel nieuwe relatie in de stelling tussen het VK en de EU"
"Top van de overgave"
De Britse oppositie is minder te spreken over deze top. De Conservatieven, die het Brexitreferendum hebben georganiseerd en de Brexit daarna hebben gerealiseerd, noemen de gesprekken in Londen de "top van de overgave". "We gaan weer regels van Brussel overnemen", klaagt de nieuwe partijleider Kemi Badenoch aan.
Reform UK, de partij van 'opperbrexiteer' Nigel Farage, had het eerder vandaag over een "grote Britse uitverkoop" en "het einde van onze visserij-industrie".
Ook de vissersbonden zijn niet mals en hebben het over een "volledige overgave aan de EU". Exportbedrijven van vis slaan echter een andere toon aan. Een belangenvereniging van exporteerders van Schotse zalm noemt het akkoord een "doorbraak". Schotse zalm is het belangrijkste voedingsexportproduct van het VK.
