Muziekclips waarin sterren als Rihanna of Eminem de leider van Burkina Faso, Ibrahim Traoré, lijken te bezingen, gaan viraal. Het gaat evenwel niet om echte liedjes: de nummers zijn met AI gemaakt. Wie erachter zit, is voorlopig niet duidelijk.
Zingt Rihanna over leider Burkina Faso? Neen, deepfakes van bekende artiesten doen online de ronde
Ellen Debackere
Gepubliceerd:
Twee maal per week duikt de podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van onlinebedrog, desinformatie en misleiding. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
Wie de namen Rihanna en Burkina Faso op YouTube intikt, krijgt meteen tientallen suggesties.
In de nummers lijken we de stem van Rihanna te horen, maar het gaat helemaal niet om een nieuw nummer van Rihanna . Net als bij andere nummers over Ibrahim Traoré – de huidige juntaleider van Burkina Faso – die momenteel viraal gaan, is het geluid gemaakt met AI.
Andere artiesten van wie momenteel deepfakes over Traoré de ronde doen zijn onder anderen Beyoncé of Eminem . In hun liedjes lijken ze de juntaleider allemaal te promoten. Persagentschap AFP publiceerde recent nog een factcheck over een gelijkaardig AI-lied van R. Kelly.
Miljoenen views, tot buiten het Afrikaanse continent
“De nummers zijn hartstikke nep”, zegt Saskia Houttuin, NOS-correspondente in Afrika, in onze podcast 'Het uur van de waarheid'.
“Ze hebben allemaal gelijkaardige titels en lijken sterk op elkaar”, klinkt het. "Titels als 'God protect Ibrahim Traoré' komen bijvoorbeeld vaak voor."
Opvallend is dat de nummers niet enkel populair zijn in Burkina Faso zelf, maar wereldwijd worden gedeeld. “Sommige nummers hebben erg veel views”, aldus Houttuin. “En in de liedjes wordt hij bezongen als een held. We zien hoe kinderen hem toejuichen. Veel beelden zijn ook nep.”
Populariteit Traoré neemt een vlucht
Wie erachter zit, is volgens Houttuin voorlopig niet duidelijk. “Ze zijn wel duidelijk ontstaan in dezelfde periode waarin de hype rond Ibrahim Traoré erg sterk is. Niet enkel in Burkina Faso, maar ook daarbuiten, zelfs tot in de VS en Europa.”
“Zijn populariteit heeft de laatste tijd echt een vlucht genomen. Dat zien we niet enkel aan de AI-video’s, maar ook aan de vele TikToks , Snapchats, vlogs, podcasts of andere publicaties over Traoré.”
Traoré kwam in 2022 door een staatsgreep aan de macht en beloofde een einde te maken aan de jihadistische aanvallen in het land. Oud-kolonisator Frankrijk, die Burkina Faso eerder bijstond in de strijd tegen het jihadisme, moest op zijn bevel vertrekken.
Maar onder Traoré zijn grote delen van Burkina Faso vandaag nog steeds het toneel van bloedige aanslagen. Als reactie maakt het leger van Burkina Faso zelf ook steeds meer burgerslachtoffers. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch onthulde maandag dat in maart tenminste honderd burgers door regeringstroepen van Burkina Faso en geallieerde milities zijn gedood.
“Maar ondanks alles blijft hij – vooral in de grotere steden – erg populair”, aldus Houttuin. “Hij is 37 en is een symbool geworden voor de Afrikaanse jeugd. Iemand die klaar is met de bemoeienissen van het Westen en met name van Frankrijk en de VS. Hij verkoopt een verhaal dat aanslaat.”
Steun van Rusland
Wordt Traoré in dat verhaal gesteund door Rusland? Eerder werd immers al aangetoond dat Rusland de harten van inwoners van Afrika probeert te veroveren met anti-westerse propaganda.
“Of deze deepfakes van Russische makelij zijn, weten we niet zeker”, aldus Houttuin. “Wat we wel weten is dat Rusland de laatste jaren veel desinformatiecampagnes op het Afrikaanse continent heeft georganiseerd, ook in Burkina Faso.”
“Traoré was recent overigens nog in Moskou ter gelegenheid van de herdenking van de Sovjet-overwinning op nazi-Duitsland, 80 jaar geleden. Het bezoek leverde hem ook een gesprek op met president Poetin, waarin ze verklaarden de banden tussen hun landen verder te willen aanhalen.”
Die relatie is zichtbaar in het straatbeeld. “Op rotondes ter plekke zie je naast de vlag van Burkina Faso vaak ook de Russische vlag wapperen. Waar ze heel ontevreden waren over de Franse bemoeienis, hebben ze in Rusland een partner gevonden die staat voor een meer gelijkwaardige samenwerking. Er beweegt dus duidelijk wat.”
Het is niet de eerste keer dat AI-video's de ronde doen waarin steun wordt betuigd aan het regime van Traoré. In januari 2023 deden AI-gegenereerde video's online de ronde waarin werd opgeroepen tot steun aan de militaire junta van Burkina Faso en zijn leider Ibrahim Traoré. Het fenomeen ontstond slechts enkele dagen nadat de junta de Franse troepen had bevolen het land te verlaten.
