Extremisten misbruiken videogames om propaganda te verspreiden: "Concentratiekampen in Minecraft"

Extremisten en terroristen misbruiken videogames en personages uit videogames om propaganda te verspreiden. Volgens onderzoek van Olivier Cauberghs, expert extremisme en terrorisme bij AI-bedrijf Textgain, uit zich dit op verschillende manieren.

“Er worden bijvoorbeeld spelletjes nagemaakt gebaseerd op The Sims waarbij je een soldaat bent in nazi-Duitsland. In plaats van dat je een huishouden runt, ben je baas van een concentratiekamp." Op de afbeelding hieronder worden gevangenen in het spel naar de "dodenput" gestuurd.

“Er zijn ook andere versies die meer dienen om jongeren te beïnvloeden en een bepaald idee naar voren te schuiven, zoals een rechtse influencer die een linkse betoger moet neerschieten.” Op de afbeelding hieronder wordt een spel gemaakt waarin jij de dader bent van een aanslag, in dit voorbeeld gaat het om de aanslag op een moskee in Christchurch in 2019 in Nieuw-Zeeland. 

Jongeren vinden dit soort games natuurlijk niet zomaar. Volgens Cauberghs worden dit soort spellen vooral in besloten Telegramgroepen gedeeld. Wat hij vaker ziet, is dat bepaalde populaire games worden aangepast zoals bijvoorbeeld Grand Theft Auto.

“Bij dat soort spelletjes kun je op legale wijze zelf aanpassingen maken. Je kan bijvoorbeeld het T-shirt van je favoriete band integreren, maar in uitzonderlijke gevallen kan er ook een vlag van IS in gestoken worden en worden er echt ideologische aanpassingen gedaan.”

En deze aangepaste versies van populaire games zijn te vinden op online gamingplatformen zoals Steam. "Er circuleren op die platformen zo'n 10.000 versies van Grand Theft waarvan een 100-tal extreme versies." 

Ook in populaire spelletjes zoals Minecraft en Roblox, waarbij je ook veel aspecten van het spel zelf kan maken, worden concentratiekampen gemaakt of zie je hekkens met hakenkruisen. 

Cauberghs maakt wel de kanttekening dat jongeren op zoek zijn naar hun eigen identiteit en daardoor soms heel provocerend kunnen zijn. “We mogen zeker niet alle extremistische uitingen toeschrijven aan IS. Net zoals het taalgebruik dat we in games horen, dat soms net voorbij de grens van het aanvaardbare gaat. Dit kan soms heel provocatief zijn, maar dit gebeurt vaak in de spanning van het moment." 

Deze uitingen van extremisme komen veel minder voor bij sportspellen zoals FIFA. “Bij dat soort spelletjes wordt er wel eens gescholden naar elkaar of naar de scheidsrechter, maar we zien in gewelddadige spelletjes toch veel meer toxiciteit." En daarom worden die games ook misbruikt volgens Cauberghs omdat extremisten weten dat daar het doelpubliek zit dat ontvankelijk kan zijn voor hun boodschap.  

Dit wil volgens Cauberghs niet zeggen dat het niet meer veilig is voor je kind om te gamen. "Het is niet zo dat alle spelletjes vol staan met extremistische boodschappen, maar het gebeurt wel meer en meer. Niet op het niveau dat alle ouders hun kinderen nu moeten verbieden om te gamen, het blijft nog steeds beheersbaar. Maar ouders en beleidsmakers moeten zich er wel bewust van zijn. En als je het negeert, dan ga je pas de gevolgen zien als het veel te laat is." 

Hij raadt daarom de ouders van jonge kinderen aan om de kinderen in de woonkamer te laten gamen en betrokken te zijn bij de spelletjes ze spelen. "Je kan op die manier in het oog houden hoeveel tijd ze spenderen, met wie ze spelen en welke spelletjes het zijn. Alleen op die manier kan je sneller ingrijpen." 

Ook op sociale media worden personages uit de gamingwereld gebruikt om propaganda te verspreiden. "Bij een onthoofdingsvideo wordt het personage dat de onthoofding uitvoert een personage uit een game, bijvoorbeeld Super Mario", vertelt Cauberghs. 

"Het grote gevaar daarin is natuurlijk de ontmenselijking en het gebruik van humor in propaganda waardoor het herkenbaar dreigt te worden en het ook aanvaardbaarder wordt om extremistische inhoud zelf te gaan verspreiden."