Minister Gennez over crisis in jeugdzorg: "Een ondoorzichtig kluwen waardoor 500 plaatsen leegstaan"

Het plaatstekort in de Vlaamse jeugdhulpvoorzieningen is geen nieuw knelpunt, maar een aantal schrijnende incidenten doen de discussie over de crisis opnieuw oplaaien. Zo was er onder meer het geval van het 11-jarige meisje dat door plaatsgebrek niet terechtkon in het jeugdzorgnetwerk, bijgevolg geplaatst werd in een ziekenhuis en nadien het slachtoffer werd van een verkrachting.

Dat dossier wordt opgevolgd door de Franse in plaats van Vlaamse Gemeenschap, maar desalniettemin gaf minister Gennez eerder deze week in het Vlaams Parlement toe "dat het een schande is dat ook een welvarende regio als Vlaanderen er al decennia niet in slaagt om de juiste hulp te voorzien voor kinderen en jongeren die hulp nodig hebben".

"Er schort iets aan het systeem", vult ze in De Afspraak op Vrijdag verder aan. "Ik stel vast dat er verschillende honderden plekken in de jeugdhulp vrij zijn, maar dat jeugdrechters niet weten waar ze kinderen kunnen plaatsen."

Er bestaat momenteel geen tool die zulke gegevens verzamelt, verklaart ze. "In plaats daarvan is het een ondoorzichtig kluwen waar een kat haar jongen niet in terugvindt. Het is nu aan de Vlaamse regering om zo’n tool te ontwikkelen die de capaciteit van de jeugdzorg monitort, én daarover transparant communiceert naar alle betrokken actoren."

Karel Verhoeven, hoofdredacteur van De Standaard die mee rond de tafel zit, noemt de huidige situatie in de jeugdzorg "een gat in onze beschaving". Noël Slangen, voorzitter van het Kinderarmoedefonds, wijst erop dat er een crisissituatie gaande is die snel actie vereist. "Af is beter dan perfect, zeggen we in de privésector. Je moet nu op een paar weken een systeem opzetten om die vrije plaatsen in kaart te brengen. Zo moeilijk kan dat toch niet zijn?"

Minister Gennez verzekert hen "dat ze er elke dag 200 procent aan werkt", maar wijst ook op de "complexiteit van vele gezinssituaties" en de "traagheid van de politiek". "We moeten ook eerlijk zijn: dit probleem is al tientallen jaren aan het groeien. We moeten daarvoor een gedeelde verantwoordelijkheid nemen. Bevindt er zich nu een kind in een gevaarlijke situatie, dan lijkt het alsof iedereen bevoegd is, maar niemand verantwoordelijk."

"Momenteel zijn er inderdaad 10 mensen bezig met 60 dossiers, in plaats van 1 persoon die zich op 6 of 7 dossiers zou moeten kunnen toewijden", reageert Slangen. En hij wijst op nog een ander obstakel: de huidige privacywetgeving. "Daardoor kunnen bijvoorbeeld politieagenten, die vaak heel goed zijn om problemen te detecteren, geen informatie doorgeven aan hulpverleners. Ook dat moeten we oplossen."

Een knelpunt dat eveneens in het Vlaams regeerakkoord is opgenomen, aldus Gennez. "Het klopt dat we aan het gedeeld beroepsgeheim moeten werken. We mogen kinderen niet aan hun lot overlaten."

De nieuwe Vlaamse regering wil op termijn 120 miljoen euro extra investeren in de sector. Minister Gennez belooft om nog voor de zomer met haar masterplan jeugdhulp te komen. 

Intussen neemt de druk op de minister toe en zwelt ook de kritiek aan, niet alleen van de oppositiepartijen die vinden dat de minister meer en sneller moet ingrijpen en "meer visie" moet tonen, maar ook van coalitiepartners CD&V en N-VA.

Zo wil CD&V-parlementslid Toon Vandeurzen dat de minister haast maakt met haar plan en in afwachting al een aantal ingrepen doet, zoals een verhoging van de capaciteit in de gemeenschapsinstellingen.

N-VA-parlementslid Eva Ryde wil meer inzetten op vereenvoudiging: "Hulpverleners en ouders moeten de weg vinden om zorg te dragen voor kinderen. Daarover mogen kritische vragen gesteld worden, maar er moet in de eerste plaats vertrouwen zijn in de sector van de jeugdhulp."