In een nieuw rapport is het Rekenhof streng voor het begrotingswerk van de federale regering. De zogenoemde terugverdieneffecten waar de regering op rekent zijn onvoldoende onderbouwd en overschat, staat te lezen in de analyse.
Rekenhof streng in nieuw rapport: regering-De Wever overschat terugverdieneffecten in begroting
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Om een deel van het gat in de begroting te dichten rekent de regering op zogenoemde terugverdieneffecten. Dat zijn onrechtstreekse inkomsten die volgen uit maatregelen die de regering treft.
Door het beperken van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd en andere ingrepen op de arbeidsmarkt rekent de regering tegen 2029 op 7,8 miljard euro aan terugverdieneffecten.
In het rapport stelt het Rekenhof dat "de raming van de terugverdieneffecten onvoldoende onderbouwd is en dat het risico zeer groot is dat deze in belangrijke mate overschat zijn." Daarmee bevestigt het de eerdere kritiek van experts: de regering rekent zich rijk.
Te optimistisch
Volgens het Rekenhof zijn de berekeningen te optimistisch. Zo verwacht de regering dat de maatregelen zullen zorgen voor een werkgelegenheidsgraad van 78 procent. Het Rekenhof zegt dat dat percentage niet steunt op een gedetailleerde berekening, maar "veeleer een niet onderbouwde doelstelling" is.
Het Rekenhof stipt aan dat de groei waar de regering op hoopt bijna dubbel zo hoog is als tijdens de regering-Michel, toen de economie het veel beter deed dan nu. Wil de regering haar doel halen dan moet de werkgelegenheid bijna even veel groeien de komende 5 jaar als de afgelopen 20 jaar.
Dubbel geteld
Zelfs als dat lukt, plaats het Rekenhof vraagtekens bij de miljarden die dat moet opleveren.
De regering overschat de opbrengst per extra tewerkgestelde, klinkt het. Het waarschuwt ook dat sommige terugverdieneffecten dubbel geteld worden. "Voor de degressiviteit en beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd is al een opbrengst van bijna 2 miljard euro in 2029 ingeschreven. Dit zijn opbrengsten die niet opnieuw als terugverdieneffecten kunnen worden gerekend bij de latere activatie van deze werklozen van wie de uitkering werd stopgezet", staat te lezen.
Fiscale inkomsten en militaire uitgaven
Het Rekenhof heeft ook kritiek op andere onderdelen van de begroting. Over de geschatte opbrengst van sommige fiscale inkomsten voor dit jaar – bijvoorbeeld de DBI-aftrek – uit het bijvoorbeeld twijfels. De regering overschat ook het bedrag dat ze zal besparen door de indexering van hoogste pensioen te verlagen.
Over hoe de regering de extra militaire uitgaven gaat financieren, blijft veel onduidelijk. Voor een deel rekent de coalitie daar op 'normering'. Dat wil zeggen dat uitgaven die normaal niet onder defensie vallen dat wel zullen worden omdat ze direct of indirect een militair doel dienen. Dat moet tegen 2029 zorgen dat 750 miljoen aan uitgaven bij de NAVO-norm gerekend mogen worden. Maar het Rekenhof geeft aan dat het "geen informatie bekomt over de precieze aard van de uitgaven en de berekeningswijze van deze normering."
Kabinet De Wever: "Altijd onzekere factoren"
In een reactie zegt het kabinet van premier Bart De Wever (N-VA) dat "in een begroting natuurlijk altijd onzekere factoren zitten."
"In geval van tegenvallers zal de regering tijdens begrotingscontroles bijstellen waar nodig, zoals dat altijd gebeurt", klinkt het vanuit de Wetstraat 16.
De begroting blijft een grote kopzorg voor De Wever. Hij voerde campagne met de belofte de Belgische overheidsfinanciën op orde te zetten. Eerder moest hij al toegeven dat de doelstelling om het tekort onder 3 procent te krijgen - de ambitie uit het regeerakkoord - moeilijk haalbaar zal zijn.
Oppositie: "Bart De Wever is een amateur"
De oppositiepartijen voelen zich door het rapport gesterkt in hun kritiek op de regering.
"Wat we 3 maanden geleden al zeiden, wordt nu zwart-op-wit bevestigd door het Rekenhof: de Arizona-begroting is gebouwd op drijfzand, de terugverdieneffecten zijn compleet onrealistisch", zegt Groen-fractieleider Stefaan Van Hecke.
"Bart De Wever blijkt niet de verantwoorde boekhouder als wie hij zich al die tijd heeft voorgedaan, maar een ware amateur. Het Rekenhof maakt zijn begroting met de grond gelijk."
Ook Open VLD-fractieleider Alexia Bertrand - in de vorige regering verantwoordelijk voor de begroting - is kritisch: "De begrotingsdoelstelling heeft Arizona al na 100 dagen laten vallen, maar nu blijkt zwart-op-wit dat hun cijfers gewoon niet kloppen. Bijzonder opmerkelijk en pijnlijk voor een eerste minister die heel zijn campagne rond geloofwaardigheid heeft gebouwd, maar nu voortgaat op nattevingerwerk."
"Het Rekenhof stelt vast, samen met ons, dat De Wever 'het rotten' niet stopt. Dit rapport is een regelrechte blamage voor de regering die de cijfers zogezegd op orde ging zetten", zegt Vlaams Belang-begrotingsspecialist Wouter Vermeersch. "De regering die van de cijfers op orde zetten een prioriteit ging maken, krijgt van het Rekenhof een nooit geziene bolwassing."
Volgens Sofie Merckx (PVDA) worden de sociale afbraakplannen van de regering elke dag groter. Ze verwijst daarbij naar bijkomende besparingen van 400 miljoen euro in de pensioenen en sociale zekerheid. "Onbegrijpelijk dat Vooruit en CD&V hiermee akkoord gaan. Deze besparing is bijna evenveel als de verwachte opbrengst van de meerwaardebelasting", laakt ze.
Volgens de PS is het rapport gewoon "dodelijk" voor de regering. "De conclusie is ondubbelzinnig: de begroting houdt geen steek. We hadden het al gezegd sinds het regeerakkoord en het Rekenhof bevestigt het. De regering kan zich niet meer verstoppen. Ze is gewoon gebuisd", aldus fractieleider Pierre-Yves Dermagne.
