Onderzoek naar smartphonegebruik bij studenten: "Geen regels opleggen, wel handvaten om balans terug te vinden"

Vorige week pleitte een groep ouders en vooraanstaande experts er in een open brief voor om striktere regels op te leggen voor smartphonegebruik voor kinderen en jongeren. Ze vragen onder meer dat de leeftijdsgrens voor sociale media wordt opgetrokken van 13 naar 16 jaar.

Over dat voorstel is al veel inkt gevloeid, maar het initiatief van de Universiteit Antwerpen om het smartphonegebruik bij 18- tot 25-jarigen te onderzoeken staat hier los van, benadrukt professor Communicatiewetenschappen Karolien Poels.

"Dit onderzoek heeft een langere voorgeschiedenis. In 2023 hebben we een bevraging gedaan bij volwassenen tussen 18 en 65 jaar over hun smartphonegebruik. Daarin zagen we dat heel wat mensen zich daar niet comfortabel bij voelden en aangaven dat ze een of meerdere gewoontes wilden veranderen. Nu willen we dat diepgaander onderzoeken, in verschillende golven."

Ook jongeren tussen 18 en 25 jaar bleken in die bevraging minstens 1 iets aan hun smartphonegebruik te willen veranderen. In die leeftijdscategorie lag dat aantal zelfs op 99 procent. "Dat wil niet zeggen dat er grote problemen waren, ze willen vooral veranderen wat zij 'slechte gewoontes' noemen", zegt professor Poels. "'s Avonds laat in hun bed nog op hun smartphone bezig zijn, meteen naar hun toestel grijpen als ze wakker worden, lange tijd doelloos liggen scrollen, ...."  

De komende 10 maanden gaan de onderzoekers zich focussen op deze doelgroep. "We gaan studenten gedurende een langere tijd volgen", zegt Poels. "We gaan in 3 golven metingen doen. Hoe zit het met hun smartphonegebruik? Hoeveel tijd brengen ze erop door? Welke gewoontes hebben ze? Welke gewoontes willen ze veranderen? Hebben ze al pogingen ondernomen?"

"Door hen een lange tijd te blijven volgen, kunnen we zien of die pogingen om iets te veranderen succesvol waren. Hebben die dingen tot veranderingen geleid, en zo ja, hoe. Welke studenten hebben bijvoorbeeld mogelijk meer moeite om actief controle uit te oefenen? Zo kunnen we aanbevelingen doen om hen te helpen die controle terug te krijgen."

Het gaat niet over regels opleggen over wanneer ze wel en niet een smartphone mogen gebruiken, benadrukt Poels. "Dat lijkt me geen goede aanpak voor studenten. We vinden het belangrijk dat ze goede gewoontes aanleren waardoor ze minder moeite hebben om de balans te vinden."

Volgens de professor zijn de 18- tot 25-jarige studenten een interessante doelgroep. "Ze zijn volwassen, maar de controle van de ouders en de school valt weg. Ze vallen ook nog niet onder een werkgever. Zeker voor hen is het echt wel belangrijk. Ze zijn volwassen, ze moeten er zelf mee leren omgaan."

Poels wijst erop dat dit ook de eerste generatie is die opgegroeid is met smartphones en allerlei digitale platformen en op eigen benen staat. "We willen ook wel kijken of de afspraken in hun kindertijd of de leeftijd waarop ze hun eerste smartphone kregen, gelinkt is aan eventuele gedragingen."