Leven als kotstudent kan tot 17.000 euro per jaar kosten: zo hou je hoger onderwijs betaalbaar

Het Expertisecentrum voor Budget en Financieel Welzijn van de Thomas More-hogeschool berekent ieder jaar hoeveel het gemiddeld kost om een jaar lang te leven als student in het hoger onderwijs. "Voor het huidige academiejaar bedraagt de geschatte kost voor een kotstudent 17.100 euro, terwijl een pendelstudent gemiddeld 11.150 euro kwijt is", zegt Ilse Cornelis, onderzoeker bij het Expertisecentrum. "Die bedragen omvatten naast de dagelijkse kosten voor voeding, vervoer, kleding en ontspanning ook de strikte studiekosten, zoals het inschrijvingsgeld, boeken en cursussen en ICT-kosten. Ook de huur van een kot of het vervoer van en naar de campus nemen we mee in de berekening."

Het inschrijvingsgeld voor 1 volledig jaar van 60 studiepunten in een bachelor- of masteropleiding bedraagt komend academiejaar 2025-2026 in totaal 1.157 euro. Dat bedrag is vastgelegd door de Vlaamse overheid en geldt voor alle hogescholen en universiteiten in Vlaanderen. Het inschrijvingsgeld bestaat uit een vast bedrag aangevuld met een bedrag per opgenomen studiepunt. Hoewel dit een aanzienlijk bedrag is, ligt het een stuk lager dan in verschillende andere landen.

Als je vroegtijdig stopt met je studies krijg je je inschrijvingsgeld niet zomaar terug. De universiteit of hogeschool bepaalt zelf of je je geld al dan niet deels terugkrijgt. Alle info daarover vind je terug in het onderwijs- en examenreglement van de school.

Studenten, of ouders, die een beperkt inkomen hebben, kunnen rekenen op een studietoelage van de Vlaamse overheid. Vandaag heeft zo'n 25 procent van de studenten recht op die studietoelage. De tegemoetkoming helpt om kosten zoals het inschrijvingsgeld, vervoer en een kot te betalen en wordt 1 keer per jaar uitgekeerd. Hoe hoog de studietoelage is, hangt af van het inkomen van je gezin: hoe lager het inkomen, hoe hoger de toelage.

"Via de website van de Vlaamse overheid kan je nagaan of jij ook recht hebt op een studiebeurs. "Doe dat, want het kan echt de moeite zijn", raadt Kristel Verbeke van team 'WinWin' aan. "Als beursstudent betaal je ook een flink stuk minder inschrijvingsgeld. Voor het academiejaar 2025-2026 betaal je dan 136,50 euro in plaats van 1.157 euro. Als bijna-beursstudent betaal je 611 euro inschrijvingsgeld."

Voor wie geen recht heeft op een lager tarief voor het inschrijvingsgeld, zijn er vaak andere opties om de studiekosten betaalbaarder te maken. Voor die mogelijkheden informeer je best bij de dienst studentenvoorzieningen van je hogeschool of universiteit. "Hoewel zowat alle scholen initiatieven voorzien om je financieel te helpen met je studiekosten, moet je er vaak zelf naar op zoek of naar informeren", zegt Kristel Verbeke. "Zo is het bijvoorbeeld soms mogelijk om een afbetalingsplan aan te vragen. Op die manier kan je je inschrijvingsgeld in verschillende schijven betalen. Sommige scholen bieden ook renteloze kortetermijnleningen aan."

Uit een bevraging van Steunpunt Wonen blijkt dat zo'n 46 procent van de studenten in Vlaanderen op kot gaan om te studeren. Aan een kot hangt meestal een stevig prijskaartje vast. Voor een kamer met een eigen wastafel, gedeelde keuken en sanitair tel je in Leuven gemiddeld al snel tussen de 480 en 560 euro neer. In Gent moet je gemiddeld op 544 euro rekenen en in Brussel kost een standaardkot zo'n 420 euro.

Verschillende universiteiten en hogescholen hebben ook zelf een aanbod van koten die ze verhuren. Die prijzen liggen dan soms wat lager dan de privémarkt. Bijkomend verhuren verschillende scholen ook koten aan een verlaagde huurprijs aan mensen die het financieel moeilijker hebben. "Ieder jaar bieden wij 2.500 kamers aan met een huurprijs op maat. Daarbij wordt de huurprijs bepaald op basis van je inkomen. Die valt dan tussen de 242 euro en 483 euro. Hoe lager inkomen, hoe lager je huurprijs voor een kot", vertelt Ludo Clonen van de dienst studentenvoorzieningen van de KU Leuven.

Voor de zoektocht naar een kot heeft Kristel Verbeke enkele tips. "Vraag naar de vaste kosten die bovenop je huurprijs komen, zoals voor elektriciteit, water of internet. Zo kom je niet voor verrassingen te staan op het einde van de maand of het academiejaar. Het kan ook interessant zijn om bewust te kiezen voor een 10-maandencontract in de plaats van een 12-maandencontract, wanneer je die optie krijgt. Als je kind tijdens de zomer niet op kot zal zijn, heeft het geen zin dat je huurgeld betaalt."

Naast het inschrijvingsgeld en de kosten voor een kot zijn er nog een heleboel andere uitgaven die je best mee in rekening neemt. Denk bijvoorbeeld aan boeken en cursussen of kosten voor een schoolstage of een labojas. Ook de aankoop van een laptop kost je al snel een paar honderden euro's. "Overweeg om boeken tweedehands te kopen en een laptop aan een kleine prijs te huren via je school", tipt Kristel Verbeke. Ook de kosten voor openbaar vervoer kunnen oplopen. "Bekijk daarbij de tickets voor studenten aan een verminderd tarief of kijk uit naar een goedkope tweedehandsfiets als je in de stad woont."

Bovenop alle studiekosten heeft een student ook leefkosten. Dat zijn de kosten die elke jongere heeft, ook als die nog thuis woont of niet studeert. "Zo zijn er kosten voor eten en boodschappen, en heeft elke jongere ook recht op ontspanning. Het belangrijkste is dat je daarvoor een budgetplanning opmaakt en samen met je kind afspreekt wie wat betaalt. Zo kan je bijvoorbeeld wekelijks een vast bedrag leefgeld geven voor boodschappen en kan je kind extraatjes, zoals uitstapjes, zelf betalen met eigen centen die hij of zij met een studentenjob verdient."