Ultrabewerkt voedsel eten, verhoogt het risico op chronische aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas. Actrice Daphne Paelinck stoort zich in de nieuwste aflevering van de Radio2-podcast 'Mens erger je niet' dan ook aan de overvloed aan ongezonde voeding. Huis- en sportarts Servaas Bingé legt in het consumentenprogramma 'WinWin' uit hoe je te weten kunt komen of voedsel al dan niet bewerkt is.
Zo kan je zien of voeding ultrabewerkt is: "Als ergens meer dan 5 ingrediënten inzitten, is het bewerkt"
Manar Rayyan
Gepubliceerd:
Xavier Taveirne en Chaima Saysay delen in de podcast 'Mens erger je niet' hun consumentenergernissen. Dat doen ze elke week samen met een bekende gast. Ze gaan op zoek naar verklaringen en oplossingen en da’s een 'WinWin'. Zelf je ergernis delen? Mail naar winwin@radio2.be.
Daphne Paelinck - bij het grote publiek bekend als Christine uit de tv-soap 'Thuis' - ergert zich in de podcast 'Mens erger je niet' aan ongezonde voeding. "Producten staan vol met de woorden "vegan", "proteïnerijk" of "rijk aan natuurlijke suikers". Daardoor lijkt het alsof die producten gezond zijn, terwijl ze bomvol suiker of additieven zitten", zegt de actrice in de podcast.
Dokter Servaas Bingé treedt de actrice bij. "De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft het onlangs nog eens duidelijk gemaakt : ultrabewerkt voedsel is - naast alcohol, tabak en fossiele brandstoffen - verantwoordelijk voor miljoenen doden per jaar. Het verhoogt het risico op chronische aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas. Jammer genoeg zijn we ons nog te vaak niet bewust van de gevolgen van ongezonde voeding."
Hoe kan je weten of een product al dan niet gezond is? Dokter Servaas Bingé geeft bij WinWin alvast 3 simpele tips om (ultra)bewerkt voedsel te vermijden.
Lees de kleine letters
Additieven zijn natuurlijke of chemische stoffen die aan voeding worden toegevoegd. Die additivieven staan verplicht vermeld op de verpakking van een product. Je herkent ze vaak aan de E-nummers. Maar waarom worden ze toegevoegd aan onze voeding? "Daar zijn verschillende redenen voor. Onder meer om de smaak te bewaren of te verbeteren, om de bewaarperiode te verlengen, of om de voeding er beter of verser te doen uitzien."
"Op een voedselverpakking zie je vaak boodschappen als "plantaardig", "bron van omega 3" of "rijk aan vitaminen" staan. "Daardoor lijkt al die voeding per definitie gezond te zijn, maar in werkelijkheid is dat vaak niet zo. De echte waarheid van voeding staat in de ingrediëntenlijst. Die worden vaak in het klein op de verpakking gedrukt."
De boodschap is dus: lees die ingrediëntenlijst. "Die geeft je een perfect overzicht van de ingrediënten die in het product verwerkt zitten. Ze staan ook in de volgorde van voorkomen. Het ingrediënt dat als eerste op de lijst staat, zal het meest aanwezig zijn in het product. Zie je op de tweede of de derde plaats het ingrediënt 'suiker' staan, dan weet je per definitie al dat het om een suikerrijk product gaat."
Kijk naar de ingrediëntenlijst
Niet alleen de inhoud van de ingrediëntenlijst is van belang als je wil weten wat je eet. "Ook de vermelding van het aantal ingrediënten op een verpakking is een goede graadmeter om te weten of je te maken hebt met ultrabewerkt voedsel of niet."
"Het is simpele truc: staan er meer dan 5 ingrediënten op de lijst, dan mag je ervan uitgaan dat het om ultrabewerkte voeding gaat. En dan weet je dat er te veel additieven in zitten."
Om te bepalen in welke mate voeding bewerkt is, maken wetenschappers vaak gebruik van de NOVA-classificatie . Dat is een systeem dat voedingsmiddelen indeelt in 4 categorieën: van natuurlijk of onbewerkt tot ultrabewerkt. De ultrabewerkte voedingsproducten (NOVA 4) zijn industrieel samengesteld en bevatten door de band 5 of meer verschillende ingrediënten.
Zoet, zout en vet
Waarom vinden we ultrabewerkt voedsel vaak zo lekker? "De voedingsindustrie weet exact hoe ons brein werkt. En daar spelen ze graag op in. Bewerkt voedsel wordt dan ook zo geproduceerd om ons nog meer te doen eten en om ons verslaafd te maken aan die voeding. In het vakjargon spreken we over het bliss point. Dat is het punt dat je bereikt op het moment dat je brein beslist om nog meer te willen eten. Je krijgt een dopaminekick die jou nog meer wil doen eten."
Dit proces speelt zich af in het beloningscentrum van ons brein. "Ons brein is namelijk verslaafd aan de ultieme combinatie van zoet, zout en vet. Voeg die 3 smaken samen, en je krijgt een enorme smaakexplosie in je mond. De voedingsindustrie zet dan ook hard in op het nodige onderzoek om net die verhouding tussen deze 3 smaken perfect te krijgen. Daardoor worden we continu verleid om ongezonde keuzes te maken. Dat is goed voor de economie, maar het maakt ons wel afhankelijk van bewerkte voeding."
Gelukkig is er ook goed nieuws. "Naast alle additieven die slecht zijn voor onze gezondheid, bestaan er ook additieven die onze gezondheid op een positieve manier kunnen beïnvloeden."
"Natuurlijke additieven zoals citroenzuur en vitamine C zijn daar een goed voorbeeld van. Vitamine C wordt vaak toegevoegd aan sinaasappelsap, het is een antioxidant die oxidatie van je voeding of drank tegengaat. Denk bijvoorbeeld aan je fruitsla. Als je daar sap aan toevoegt zal het fruit minder snel bruin kleuren. Gelukkig worden er ook vaak gezonde additieven toegevoegd aan onze voeding."
