Het Kastanjebos in Herent als voorbeeld van hoe elke euro voor de natuur veelvoud oplevert: "Wordt nog te vaak over het hoofd gezien" 

Zaterdag is de Week van de Biodiversiteit afgetrapt. Voor die gelegenheid hebben natuurorganisaties aan de VITO en ULiège Gembloux gevraagd om de maatschappelijke baten te berekenen van investeringen in de natuur en biodiversiteit. 

Er zijn 3 cases uitgewerkt. Voor het Kastanjebos in Herent komen onderzoekers uit op een jaarlijks maatschappelijk rendement van 51 procent. Anders gezegd: na 100 jaar zal elke geïnvesteerde euro uiteindelijk 51 euro hebben opgeleverd. Misschien nog belangrijker is dat de terugverdientijd van het project amper 7 jaar bedraagt.

Voor het Kastanjebos zijn investeringskosten meegenomen ter waarde van ruim 52.000 euro tussen 2019 en 2024, voor onder meer herstel- en inrichtingswerken. Ook met beheer is rekening gehouden. 

Rekenoefeningen voor het Plateau des Tailles in de provincie Luxemburg en de Demerbroeken in de buurt van Diest komen ook op een positieve return uit. De Demerbroeken komen aan een maatschappelijk rendement van 8 procent per jaar en 18 miljoen euro baten over 100 jaar.

Ook het Plateau des Tailles, een hoogvlakte in het natuurpark van de 2 Ourthes, is onderzocht. Het bestaat uit bossen en veenmoerassen. Tussen 2006 en 2010 werden 600 hectare veen en 150 hectare loofbos hersteld. Het gebied klokt af op een rendement van gemiddeld 25 procent en heeft een terugverdientijd van 12 jaar. Ook hier luidt de conclusie: "Een positieve investering". 

Het rapport besluit dat groen-blauwe werken aan bos en nat gebied "vele diensten leveren aan de maatschappij en economie. Nog te vaak worden deze over het hoofd gezien." 

"Deze baten zijn niet altijd de harde cash flows die terugvloeien naar de partij die investeert, maar ze besparen wel uitgaven bij verschillende diensten van de overheid waardoor extra middelen vrijkomen binnen de overheidsbudgetten, of ze leveren baten voor private partijen zoals huiseigenaars en uitbaters van horecazaken." 

Maar hoe zit het dan precies in elkaar met die voordelen? We belden met Leo De Nocker, econoom bij VITO. Hij schetst eerst enkele algemene dingen.

"Bij investeringsprojecten geef je de eerste jaren geld uit aan werken, die je daarop de volgende jaren stapsgewijs terug kan verdienen. Daarom moet je alle kosten en baten over een lange termijn in kaart brengen", zegt hij. Daarbij wordt vaak over 100 jaar gekeken.

Nu zijn er voor de periode van 50 tot 100 jaar verder in de tijd nog onzekere factoren. "Daarom is de terugverdientijd een belangrijke indicator. Tegelijk moet je weten dat er voor deze studie voorzichtig is gerekend," zegt De Nocker. "Intussen worden de berekeningen steeds beter omdat de gebruikte datasets steeds beter worden." 

Een exact getal plakken op de totale terugverdienwaarde is niet altijd makkelijk, maar wat belangrijk is, is dat de parameters goed zitten en dat de terugverdientijd vrij snel valt, wat in deze Belgische voorbeelden het geval is, stipt De Nocker aan.

Voor het Kastanjebos is onder meer de koolstofopslag in kaart gebracht. Meer opslag betekent minder van het broeikasgas CO2, en dus zullen er minder centen moeten worden uitgegeven door de overheid om de uitstoot verder te beperken. 

Ook de economische waarde van diensten die ecosystemen ons leveren, is in kaart gebracht. Het gaat dan onder meer om het beter vasthouden van water bij droogte, of de bescherming tegen overstromingen bij felle regen. "Je kan die risico's gaan becijferen. Wat is de schade bij overstromingen? Een hoeveel herstelkosten kunnen vermeden worden?"

En er zijn de zogenoemde culturele diensten: meer toegankelijke en aantrekkelijke natuur zorgt voor meer recreatie en toerisme. Dat zorgt voor meer beweging en een betere gezondheid.

Een wandeling in het bos kan zowel fysieke als mentale voordelen opleveren. Dat leidt op termijn tot minder kosten in de gezondheidszorg, en ook de werkgevers hebben er baat bij omdat hun werknemers minder afwezig zullen zijn door ziekte, schetst De Nocker. Het zijn allemaal parameters die in min of meerdere mate in rekening worden gebracht. 

Als mensen er iets langer blijven dan enkel voor een losse wandeling, heeft de plaatselijke horeca er baat bij. Bij een meer groene omgeving stijgt de vastgoedwaarde van huizen. 

Dit zijn de parameters die VITO en ULiège meenamen in de berekening op een rij: 

• recreatie: kan de horeca een duwtje in de rug geven

• vastgoedwaarde: huizen in de buurt worden meer waard

• koolstofvastlegging: minder uitgaven nodig voor een beperking van broeikasgassen

• gezondheid: minder kosten in de gezondheidszorg, minder absenteïsme

• waterkwaliteit (en verwijdering van stikstof) 

• potentiële houtproductie (duurzaam beheer)

• waterinfiltratie en waterberging: minder schade bij droogtes en bij overstromingen (bij zware regen)

• luchtkwaliteit: het afvangen van fijnstof, ook hier een winst in de gezondheidszorg door betere lucht

Het WWF concludeert op basis van het rapport: "Natuurherstel is niet alleen noodzakelijk om een duurzame toekomst te verzekeren en voor ons algemeen welzijn te zorgen, maar het is ook een uitstekende investering, een economische opportuniteit".

"WWF, Natuurpunt en Natagora reiken de bevoegde overheden daarom de hand om samen een ambitieus natuurherstelplan te ontwikkelen en uit te voeren, zodat de Belgische bevolking gewapend is voor de toekomst", zegt Julie Vandenberghe, directrice beleid & business bij WWF.

Vandaag wordt het project in de Kastanjebossen voorgesteld aan de pers en is ook minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) uitgenodigd. Het WWF en Natuurpunt gaan de resultaten van de studie aan de minister voorleggen en er kort met hem over praten. Morgen vindt er nog een evenement plaats in het Vlaams Parlement met enkele lezingen over de studie.