Aan de kust van België en Nederland is een mediterrane spinnensoort ontdekt die daar nog nooit eerder was waargenomen. Het gaat om de spin Enoplognatha mandibularis, meldt Natuurpunt. De spin heeft nog geen officiële Nederlandse naam, maar het zou zoiets kunnen zijn als 'mediterrane tandkaakspin'. "Dit toont aan hoe snel de natuur verandert", zegt Jorg Lambrechts van Natuurpunt.
Mediterrane spin met tandkaken duikt voor het eerst op aan kust van België en Nederland
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De spin behoort tot het geslacht van de tandkaken (Enoplognatha) en de familie van de kogelspinnen (Theridiidae). Het verspreidingsgebied van deze soort concentreert zich voornamelijk rond de Middellandse Zee, Noord-Afrika, Turkije en verder tot in Centraal-Azië.
De ontdekkingen in België gebeurden dankzij gericht wetenschappelijk onderzoek en monitoringsprogramma's in drie West-Vlaamse natuurgebieden van het Agentschap voor Natuur en Bos: het Zwin (Knokke-Heist), de Westhoek (De Panne) en Ter Yde (Koksijde). In Nederland gebeurde dat aan de Nederlandse kant van het Zwin.
De ontdekking gebeurde al in 2022 en 2023, maar wordt nu bekendgemaakt omdat het nieuws is gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift 'Journal of the Belgian Arachnological Society' .
"Dit toont hoe snel de natuur verandert"
Dat deze soort nu tegelijk voor het eerst in twee landen is gevonden, laat volgens Natuurpunt zien hoe snel de natuur verandert. "Zuidelijke soorten breiden hun leefgebied steeds vaker uit naar het noorden", vertelt Jorg Lambrechts van Natuurpunt aan VRT NWS.
"We zien dat bijvoorbeeld ook bij libellen en sprinkhanen. Alles zit in een felle dynamiek, die aangewakkerd wordt door de klimaatverandering."
2 'poorten' langswaar nieuwe soorten België binnenkomen
De vondst van Enoplognatha mandibularis in België en Nederland is biogeografisch erg opmerkelijk. "Het zijn de noordelijkste meldingen in Europa. Een eerdere vondst in Noord-Frankrijk, niet ver van de Belgische grens, gaf al een hint dat de soort mogelijk noordwaarts uitbreidde, vermoedelijk als reactie op de klimaatverandering", zegt Lambrechts.
Er zijn twee 'poorten' langswaar nieuwe zuidelijke soorten België binnenkomen: over het continent en dan eerst in Wallonië, ofwel langs de kust van de oceaan, om dan eerst binnen te komen via het westen van België in West-Vlaanderen, zoals in dit geval.
Voorkeur voor open, zandig gebied
Enoplognatha mandibularis geeft in onze streken de voorkeur aan open, zandige gebieden met weinig vegetatie, zoals stuifduinherstelzones of vochtige duinvalleien. Alle waarnemingen kwamen uit zulke leefgebieden, waar vaak zeldzame spinnen en loopkevers voorkomen.
De spin is een relatief kleine tot middelgrote kogelspin. Mannetjes worden 2,2 tot 6 millimeter groot en vrouwtjes 2,4 tot 8 millimeter. "Het dier is totaal ongevaarlijk voor de mens," vertelt Lambrechts nog.
En de naam?
De Nederlandse naam "tandkaak" verwijst naar een kenmerk dat bij veel mannetjes in dit spinnengeslacht voorkomt: opvallend vergrote kaken of cheliceren met daarop 2 of 3 tanden.
Een Nederlandse benaming zou daarom 'mediterrane tandkaakspin' kunnen zijn. "Maar spinnenexperts wijzen erop dat er nog wel meer soorten mediterrane tandkaakspinnen zijn dan deze. Er zal dus nog over worden nagedacht."
