In VTI Deinze zorgt 1 op de 7 leerlingen voor familielid of helpt in het huishouden: "Aantal jonge mantelzorgers wordt nog te vaak onderschat"

Het VTI in Deinze ving vorig jaar signalen op van leerlingen die vaak huishoudelijke taken voor hun rekening nemen, of zelfs een deel van de zorg van een familielid op zich nemen. Daarom startte de school samen met mantelzorgorganisatie Samana een project op voor een "mantelzorgvriendelijke schoolomgeving".

Bijna 700 leerlingen van de school werden bevraagd en daaruit bleek dat 102 leerlingen, 1 op de 7, een jonge mantelzorger is. "We wisten het van een klein aantal leerlingen, maar we zijn toch wel geschrokken van hoeveel het er echt zijn", zegt Koen Vangheluwe, directeur van het VTI in Deinze.

"Ook omdat blijkt dat ze die zorg- en huishoudelijke taken langer dan 3 maanden op zich nemen", vertelt Vangheluwe. "Scholen onderschatten wel vaker hoeveel leerlingen eigenlijk echt mantelzorger zijn", zegt Evelyn Geerdens van mantelzorgorganisatie Samana.

Toch ligt het cijfer voor het VTI in Deinze onder het Vlaamse gemiddelde. 1 op de 5 leerlingen in Vlaanderen is mantelzorger, blijkt uit cijfers van Samana. "Jongeren die de rol van mantelzorger opnemen blijven nog te vaak onder onze radar", zegt Evelyn Geerdens van Samana.

"Jongeren vinden het vaak zelf heel vanzelfsprekend om die taken op zich te nemen, omdat ze daar vaak van kinds af aan inrollen", zegt Geerdens. "Het voelt voor hen niet als een extra verantwoordelijkheid aan, terwijl ze net veel meer verantwoordelijkheden opnemen dan hun medeleerlingen."

"Jonge mantelzorgers praten er ook niet openlijk over, net omdat ze het heel normaal vinden die taken op zich te nemen", zegt Geerdens. Dat zegt ook de 16-jarige Ruben, hij is 1 van die jonge mantelzorgers. "Je rolt er in", vertelt hij. "Het gebeurt heel geleidelijk, tot voor kort stond ik er eigenlijk nooit bij stil dat ik best wel veel doe thuis."

"Zo neem ik bijvoorbeeld de typische huishoudelijke taken voor mijn rekening: de afwas, kuisen of naar de winkel gaan", vertelt Ruben. Ook neemt hij sinds een jaar een deel van de zorg van zijn zieke vader voor zijn rekening. "Ik geef hem zijn medicatie of ik help hem bijvoorbeeld uit bed."

"Ik noem mij zelf dan wel een 'lichte mantelzorger', omdat het vaak afhangt van week tot week, naargelang de gezondheidstoestand van mijn papa. Maar ik merk toch dat het emotioneel zwaar is, zeker in combinatie met school."

"Zo ben ik vaker prikkelbaar of voel ik mij gestrest wanneer ik onverwacht nog een schooltaak opgelegd krijg", zegt Ruben. "Het kan zo heel snel erg druk worden. In de les kan ik soms moeilijk mijn aandacht erbij houden, zeker als het een periode slechter gaat met mijn vader."

Jonge mantelzorgers zijn vaker afwezig op school en komen vaker te laat. "Net omwille van die rol van mantelzorger die ze op zich nemen", zegt Geerdens. "Ook zien we dat ze vaker dan andere leerlingen hun middelbare school niet afmaken."

Ook in hun latere studiekeuzes heeft die rol van mantelzorger een invloed. "Als ze verder studeren, kiezen ze vaker voor een zorgopleiding, omdat ze zich daar comfortabeler bij voelen. Terwijl opleidingen die dan weer verder van huis zijn en waar ze bijvoorbeeld voor op kot moeten, afvallen. Omdat het niet combineerbaar is met de rol van mantelzorger die ze opnemen", legt Geerdens uit.

Eén oplossing voor alle jonge mantelzorgers bestaat niet. "Elke situatie is anders en vereist een specifieke aanpak", zegt Geerdens. "Al zijn er wel wat tools om hen te ondersteunen en te helpen, en vooral om het op te merken als ze er niet over spreken."

Zo gaat VTI Deinze nu samen met Samana actie ondernemen om die jonge mantelzorgers beter te ondersteunen. "Onze godsdienstleerkrachten en leerlingenbegeleiders zijn beschikbaar als vertrouwenspersonen, zij bieden hen een luisterend oor", zegt directeur Vangheluwe.

De jonge mantelzorgers krijgen ook een zogenoemd 'mantelzorgpasje'. "Zo hoeft de leerling niet telkens opnieuw heel zijn verhaal te doen als ze te laat zijn of een taak niet hebben ingediend."

"Er werd ook een inleefdag georganiseerd, waar alle leerlingen het uitvoeren van die zorgtaken konden ervaren. En met een brievenbus kunnen de jonge mantelzorgers op een laagdrempelige manier om hulp kunnen vragen of hun verhaal kunnen delen."