Leah Thys is zoveel meer dan Marianne van Thuis. De actrice wordt 80 en blikt terug op een rijk leven in en buiten de schijnwerpers. Maakt een boycot van producten uit de Verenigde Staten, Rusland of Israël iets uit? Bedrijfsfilosoof Jochanan Eynikel onderzoekt de relatie tussen economie en ethiek. Jana Antonissen duikt voor haar debuutroman in de theaterwereld van Berlijn. En journalist Tomas Vanheste getuigt over het stigma van onvruchtbaarheid bij mannen. Dit zijn de 4 boeken die VRT NWS deze week tipt.
De memoires van Leah Thys, onvruchtbaarheid bij mannen en heeft het zin om Tesla te boycotten? Dit zijn de boeken van de week
Myriam Blieck
Gepubliceerd:
Actrice Leah Thys wordt 80 en viert dat met haar memoires die ze liet neerpennen door Jasper Van Biesen. In 'De rollen van mijn leven' (uitgeverij Lannoo) blikt de grande dame van de Vlaamse televisie terug op een carrière van meer dan 5 decennia, als actrice maar ook als dochter, zus, echtgenote, docente en regisseur.
Thys speelt ondertussen al 30 jaar Marianne in 'Thuis'. Een rol die haar veel gaf, vertelt ze in De afspraak. Die bood niet alleen de financiële ruimte voor andere projecten, zoals haar Marlene Dietrich-hommage, maar deed haar ook groeien als actrice. "Die vrouw heb ik 30 jaar gespeeld: welke kans heb je als actrice om een rol zo uit te diepen?" Hoeveel van Marianne zit er in Thys? "Als acteur gebruik je jezelf, je bent je eigen instrument. Als Marianne immens verdriet heeft, dan moet ik dat zoeken in mezelf en dan geef je dat aan je personage."
Thys kijkt ook terug op een periode waarin ze heel diep zat en hoe ze het tij heeft gekeerd. "Ik heb mij verwijderd van de plaats des onheils. Ik ben vertrokken naar Engeland en daar heb ik de kracht, waardering en zelfrespect teruggevonden." Thys ging voor 3 maanden, zonder te weten wat ze er zou doen, en bleef er bijna 12 jaar. "Ik wilde weg van alles, maar beleefde er de beste tijd van mijn leven."
En ze gaat nog door met Marianne, zolang ze er nog zin in heeft, haar gezondheid het toelaat en de scenarioschrijvers haar in 'Thuis' houden.
Actrice Leah Thys: "Ik vind nog altijd nieuwe facetten in Marianne"
Uit onvrede met Trump en Musk niet meer naar Amerika reizen of geen Tesla kopen. Israëlische producten weren uit protest tegen de oorlog in Gaza. Haalt het wat uit? Bedrijfsfilosoof Jochanan Eynikel, verbonden aan de denktank van het ondernemersforum Etion, onderzoekt het in 'Morele intuïtie. Bedrijfsethiek met hoofd én hart' (uitgeverij Lannoo).
"De consument is moreel gevoeliger geworden in zijn economische keuzes", licht Eynikel toe op Radio 1. Hij vindt de reactie op Tesla niet eigenaardig omdat Elon Musk heel dicht bij het beleid staat dat veel mensen afkeuren en waarmee ze niet geassocieerd willen worden. Hij voegt eraan toe dat dit niet de enige oorzaak is van de dalende verkoop, al heeft de boycot zeker effect. In ons land wordt nu de helft minder Tesla's verkocht.
Eynikel somt een aantal criteria op die het succes van zo’n boycot bepalen, zoals de vervangbaarheid en zichtbaarheid van een product: "Een wagen vervang je niet op een week en mensen identificeren zich ook sneller met een auto dan met een afwasproduct."
Daarnaast telt ook mee wat de doelgroep ethisch belangrijk vindt. Eynikel verwijst naar Ben & Jerry’s dat geen ijs meer verkoopt op de bezette Westelijke Jordaanoever. "Dat rebelse en progressieve merk matcht met hun doelpubliek: de consumenten zijn het ermee eens." De oprichter van Ben & Jerry's werd gisteren nog weggeleid uit de Amerikaanse Senaat.
Bedrijven moeten dus goed nadenken over de waarden en principes die ze zelf belangrijk vinden. Zo staan vandaag heel wat firma's en ook universiteiten onder druk wegens hun diversiteitsbeleid, als ze willen samenwerken met de VS.
Boycots zullen volgens Eynikel niet afnemen, want ze liggen in de lijn van de huidige revieweconomie. Consumenten geven tegenwoordig voortdurend feedback op merken, bedrijven of horecazaken. Dat kan ook voor ethische aspecten.
De Morgen-journaliste Jana Antonissen debuteert als romanschrijfster. 'Ludwig' (uitgeverij De Bezige Bij) speelt zich af in Berlijn. Antonissen woont en werk afwisselend in Berlijn en Brussel.
Hoofdpersonage is Mira Maselis die terugblikt op de periode waarin ze deel uitmaakte van het 'Neue Gesellschaft' onder leiding van cultregisseur Ludwig van Sachsenhausen. Het experimentele theatergezelschap werd ontbonden wegens grensoverschrijdend gedrag. Mira onderzoekt haar aandeel hierin, zonder schaamte.
Ibe Rossel tipt 'Ludwig' van Jana Antonissen
Voor Ibe Rossel, zelf auteur en columniste, lost dit debuut al haar verwachtingen in. "Het gaat heel erg over de diffuse lijn tussen dader- en slachtofferschap. Mira zegt in de roman: 'Ik weiger slachtoffer te zijn, de rol van verwaarloosbare vrouw stond me slecht, dus werd ik dader.'"
Voor Rossel is het een heel gewaagde, goed geschreven roman met scherpe gedachten: "Antonissen is niet bang om ambigu te zijn en stil te staan bij grenzen, verantwoordelijkheid, macht en schaamte." De roman geeft ook inkijk in een fascinerend universum: we volgen de culturele elite in Berlijn, die utopische ideeën probeert uit te voeren en daar heel vaak in faalt."
In 2004 krijgt journalist Tomas Vanheste te horen dat hij onvruchtbaar is. Toen kon hij er moeilijk over praten. Meer dan 20 jaar later lukt dat wel. In het boek 'Mannen die zwijgen' (uitgeverij De Bezige Bij) verdiept hij zich in het taboe van mannelijke onvruchtbaarheid en in oorzaken en behandelingen.
Tomas Vanheste werd zelf te laat behandeld voor niet-ingedaalde teelballen. Hij kreeg de diagnose azoöspermie: in zijn sperma zitten geen zaadcellen. Als 34-jarige met een vaderwens was dat nieuws destijds een schok: "Zoals zoveel mannen ging ik ervan uit dat ik vanzelfsprekend vruchtbaar zou zijn", vertelt hij op Radio 1. Ondertussen is Vanheste samen met zijn vrouw de gelukkige adoptieouder van een dochter en nu voelt hij de noodzaak erover te praten. "Door dit boek ben ik klaar met mijn schroom en schaamte."
Vanheste dook in het wetenschappelijk onderzoek en sprak met lotgenoten. "Er zijn veel aanwijzingen dat de spermakwaliteit dramatisch is gedaald in de afgelopen halve eeuw door hormoonverstorende stoffen in het milieu." Behalve de mannelijke onvruchtbaarheid raakt hij ook een ander taboe aan. "Een aantal zaken wordt op een hoop gegooid: mannelijkheid, vruchtbaarheid en potentie."
Er zijn positieve stappen gezet, maar traditionele opvattingen over mannelijkheid zijn weer in opmars: übermannelijkheid – denk aan Poetin in bloot bovenlijf op zijn paard – doet mannen opnieuw in hun schulp kruipen, vreest Tomas Vanheste.
