Het aantal zelfdodingen in Vlaanderen daalt en staat op het laagste peil in 25 jaar. Dat blijkt uit cijfers van Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit). Hoopgevende cijfers, zegt professor Gwendoline Portzky. "We denken dat het vele werk sinds midden 2000 effect heeft gehad." Al is er wel een stijging onder jonge vrouwen en oudere mannen.
Aantal zelfdodingen op laagste peil in 25 jaar: "Donkere gedachten zijn meer bespreekbaar geworden"
Sofie Laermans
Gepubliceerd:
Wie met vragen zit over zelfdoding kan terecht op de Zelfmoordlijn, op het gratis nummer 1813, of op zelfmoordlijn1813.be. Nood aan een gesprek? Dan kan je 24/7 terecht bij Tele-Onthaal op het nummer 106. Je kan ook chatten via www.tele-onthaal.be . Jongeren kunnen terecht bij Awel op telefoonnummer 102, of via chat op awel.be .
In 2023 (de meest recente cijfers) overleden 887 personen in Vlaanderen door zelfdoding, omgerekend zijn dat 2,4 suïcides per dag. Een daling van meer dan 10 procent tegenover 2020, en van meer dan 34 procent sinds de eeuwwisseling. "Het stemt ons hoopvol dat we de suïcidecijfers in 2023 opnieuw zien dalen. Vorig jaar vreesden we even dat de dalende trend gebroken was met een stijging van de cijfers in 2022", zegt prof. dr. Gwendolyn Portzky, directeur Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie (VLESP).
De daling wekt de indruk dat onder andere het Vlaams actieplan Suïcidepreventie zijn vruchten afwerpt. "We denken dat het vele werk sinds midden 2000 effect heeft gehad", zegt Portzky. "Zelfmoordgedachten zijn meer bespreekbaar geworden en worden ernstiger genomen. Ook in de hulpverlening wordt er veel gerichter op gewerkt. Zelfmoordgedachten worden niet meer gezien als louter een symptoom van depressie."
"De algemene cijfers tonen aan dat we op de goede weg zitten", reageert minister van Welzijn Gennez. "Maar ook dat we waakzaam moeten blijven. Het is niet omdat de algemene cijfers in een positieve richting evolueren, dat we gerust achterover kunnen leunen. Integendeel. Elke zelfdoding is er een te veel."
Somber toekomstbeeld weegt op jonge meisjes
Onder jonge meisjes tussen 15 en 29 steeg het aantal zelfdodingen met 25 procent tegenover 2020. "We zien dat ook in de buurlanden en in de VS", zegt Portzky. "Er zijn enkele hypotheses. Zo kan het een langetermijneffect zijn van de covidpandemie, die bij jonge vrouwen toch wel sociale isolatie heeft veroorzaakt."
"Maar ook het toekomstbeeld is heel somber voor jonge mensen", gaat ze verder. "Denk aan thema's als wonen, klimaatveranderingen of oorlog. Daarnaast worden sommige groepen door de technologische evolutie blootgesteld aan suïcidaal gedrag, waardoor het heel vaak lijkt voor te komen. Er is nooit 1 verklaring, maar het is een samengaan van verschillende maatschappelijke evoluties."
Mannen blijven een risicogroep
Ook bij mannen tussen de 60 en 74 stijgt het aantal zelfdodingen. Het gaat om een stijging van 10 procent tegenover 2020. En dat lijkt een Vlaamse problematiek, want die stijging is er in het buitenland niet. "Ook hier is er niet 1 verklaring, meer er zijn enkele hypotheses. Die groep gaat richting einde loopbaan en het is niet altijd makkelijk om een nieuwe zinvolle invulling te vinden. We moeten dat zeker verder opvolgen", aldus Portzky.
Daarnaast zijn mannen in de algemene cijfers oververtegenwoordigd, met 74 procent van alle suïcides. Een bekende problematiek zegt Portzky. "Er zijn risicofactoren die gelinkt kunnen worden aan de mannelijke genderrol, bijvoorbeeld het idee dat je als man sterk en verantwoordelijk moet zijn. Er wordt ook verwacht dat je financieel instaat voor je gezin. Vooral in economisch moeilijke periodes merken we dat dat weegt."
Daarom lanceerde het Vlaams expertisecentrum Suïcidepreventie enkele jaren geleden de campagne 'Kom uit je kop', om zelfmoordgedachten bij mannen in uit de taboesfeer te halen. Je kan nog steeds terecht op de gelijknamige website .
