Nu standbeeld Molly Malone beschermd wordt tegen grijpgrage toeristen: waarom raken we zo graag bronzen beelden aan?

In Dublin hebben ze drastische maatregelen genomen. Voortaan is het verboden om de borsten van het standbeeld van Molly Malone aan te raken. Door al die grijpgrage handen is het beeld in slechte staat geraakt.

Het bronzen standbeeld uit 1988, gemaakt door kunstenares Jeanne Rynhart, krijgt sinds maandag bodyguards. De traditie wil dat het aanraken van de borsten van Molly geluk brengt. Iets wat toeristen maar al te graag deden.

“Arme Molly verdient dit niet. Ze vertegenwoordigt de stad en haar vrouwelijke inwoners”, zegt een bestuurslid uit Dublin. De tijdelijke bodyguards blijven een week lang postvatten bij het beeld. Intussen overweegt de stad permanente beschermingsmaatregelen.

Volgens metaalrestaurateur Lucy ’t Hart is aanraking nefast voor bronzen beelden. “Het moment dat je met je handen over een beeld begint te wrijven, wrijf je fysiek materiaal weg.”

Een beeld zoals dat van Molly Malone is gemaakt uit een koperlegering. “Meestal brons, een mix van koper en tin met een beschermende vernis, een patina. In dit geval een bruine patina”, zegt 't Hart.

“Meestal zie je die beelden op één plek glimmen - exact daar waar mensen ze altijd aanraken. Onze handen bevatten zweet met zouten en water. Dat zet het corrosieproces in gang. Het is het resultaat van de chemische reactie tussen zouten en metaal.”

Molly Malone is lang niet het enige standbeeld dat gretig betast wordt. Op begraafplaats Père Lachaise in Parijs wordt de bobbel van Victor Noir aangeraakt, op Wall Street zijn het de teelballen van een stier.

“Dat gedrag is diep geworteld”, zegt Pascal Gielen, hoogleraar cultuursociologie aan de Universiteit Antwerpen. “Het heeft vaak te maken met bijgeloof: het aanraken van een beeld dat symbool staat voor vruchtbaarheid, liefde of succes.”

“Duizenden jaren geleden werden beelden bij de farao's aangeraakt om krachten te krijgen. Heilige beelden waren een manier om in contact te komen met het goddelijke”, legt Gielen uit.

Bij Molly Malone gaat het verder dan bijgeloof. “Het is niet toevallig dat het haar borsten zijn”, merkt Gielen op. “Het heeft te maken met vruchtbaarheid, maar ook met het doorbreken van taboes.”

“Het is niet haar neus die aangeraakt wordt, maar haar borsten. Als je het vanuit feministische hoek ziet, gaat het over de seksuele objectivering van een vrouw. En Molly slaat niet terug, zoals een vrouw normaal zou doen. Het is sociaal grensoverschrijdend gedrag dat mag”, zegt hij.

Onze neiging om beelden aan te raken komt volgens Gielen voort uit een diepgewortelde behoefte. “Tastzin is het enige zintuig dat je niet kan digitaliseren of doorgeven. Je moet het zelf ervaren.”

“Vandaag kunnen we overal foto's van een standbeeld zien, maar tast geeft een sterk gevoel van hier en nu, van authenticiteit. De kans is groot dat ik die ervaring van aanraking nooit meer zal hebben. Voor toeristen is dat een unieke reiservaring.”

“We leven in een tijd waarin onze zintuigen beperkt worden tot kijken en luisteren. Tastzin is een uniek zintuig dat niet overdraagbaar is. Daarom wordt dat verlangen alleen maar groter om zaken aan te raken die je misschien niet mag aanraken”, vindt de cultuursocioloog.

De bescherming van Molly met bodyguards is volgens Gielen slechts een tijdelijke oplossing. “Dat gaat ons verlangen om dingen aan te raken niet veranderen. We hebben nood aan tastzin.”

“Ik hoop dat men naar alternatieven zoekt, manieren van restaureren waardoor aanraking wel kan,” besluit hij. “In plaats van het aanraken te verhinderen, zouden we beter op zoek gaan naar materialen die onze aanrakingen kunnen verdragen.”