Wapens in Saudi-Arabië, duur geschenk in Qatar en handel met Verenigde Emiraten: Trump voor het eerst op buitenlands bezoek

Decennialang was het de gewoonte dat net verkozen Amerikaanse presidenten eerst naar hun belangrijkste partnerlanden (en buren) trokken, zoals Canada en Mexico. Of, bij uitzondering, dat er gereisd werd naar een traditionele bondgenoot, zoals het Verenigd Koninkrijk. Om dan, na thee met de koning, een bezoekje aan de NAVO in Brussel te brengen.

Enter Trump 2.0: wapens verkopen in Saudi-Arabië, Amerikaanse militairen bezoeken in Qatar, een 'gift bag' met een Boeing 747-8 en een vergunning voor een golfresort. Om af te sluiten gaat hij zakenlui plezieren in de Emiraten. 'Welcome to Trump world'. Al ligt er meer op de diplomatieke plank dan zijn agenda doet uitschijnen.

Het gaat om 3 staatsbezoeken. Dat is de hoogste eer die een staatshoofd of regeringsleider kan krijgen. Ook inbegrepen: een staatsdiner met de first ladies. President Trump zal in Saudi-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten onthaald worden als een koning. Iets waar hij overigens niet ongevoelig voor is.

De agenda is, in vergelijking met bezoeken van andere presidenten, voorlopig vrij vaag. Economische samenwerking, met winst voor de VS, staat voorop. Dat past in het chaotische transactionele (buitenland)beleid in het Witte Huis. In het zog van president Trump zullen verschillende Amerikaanse CEO's meereizen, onder wie Tesla- en SpaceX-topman Elon Musk.

De eerste stop op 13 en 14 mei is het koninkrijk Saudi-Arabië, waar de focus ligt op economische samenwerking en investeringen. Er worden aanzienlijke zakelijke deals verwacht op het gebied van wapens, grote projecten en kunstmatige intelligentie. Saudi-Arabië zou tot 600 miljard dollar investeren in de VS. 100 miljard daarvan zou gaan naar Amerikaans militair materieel. President Trump zal naar verwachting de koning van Saudi-Arabië ontmoeten om de bilaterale relaties te bespreken en de steun van het koninkrijk te verkrijgen bij het beëindigen van de oorlog in Gaza en het ondersteunen van de wederopbouw. Hoewel een doorbraak in de normalisatie van de betrekkingen tussen Saudi-Arabië en Israël niet (meer) wordt verwacht, blijft de uitbreiding van de Abraham-akkoorden een belangrijk doel van de Amerikaanse regering. Sinds de Abraham-akkoorden in 2020 zijn afgesloten, normaliseerde Israël de diplomatieke betrekkingen met de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein en later ook met Marokko en Soedan. Het akkoord kwam er na bemiddeling van de Verenigde Staten.

Mogelijk komen er om de aandacht wat af te leiden enkele symbolische gestes: president Trump zou de Perzische Golf, de zee tussen Saudi-Arabië en Iran, erkennen als de Arabische zee.

Op 14 mei reist president Trump door naar de kleine maar gasrijke golfstaat Qatar. Daar zal hij naar verwachting de Amerikaanse luchtmachtbasis Al Udeid bezoeken, de grootste Amerikaanse militaire basis in het Midden-Oosten. Qatar is echt de uitvalsbasis van de VS voor het Midden-Oosten én Afrika, en delen van Azië. Er zijn zo'n 10.000 Amerikaanse militairen gehuisvest. In Qatar zullen gesprekken plaatsvinden over regionale veiligheidskwesties, waaronder de oorlog in Gaza, de situatie in Jemen en ook over het Iraanse nucleaire programma. Qatar huisvest verschillende toplui van Hamas die er in vrijwillige ballingschap leven. Samen met Egypte is Qatar de drijvende kracht achter de gesprekken tussen de Palestijnen en de Israëlische regering. 

De koninklijke familie van Qatar zal een Boeing 747-8-vliegtuig schenken aan president Trump (niet aan de Amerikaanse overheid) om te gebruiken als presidentieel vliegtuig, een zogenaamd 'Air Force One'-toestel. Er zijn immers nieuwe Air Force Ones besteld, maar die laten op zich wachten door technische vertragingen.

Dat het Qatarese toestel snel zou kunnen worden ingezet, is overigens erg twijfelachtig: Amerikaanse presidentiële toestellen moeten voorzien zijn van luchtafweer, uiterst beveiligde communicatie-apparatuur en moeten kunnen bijtanken in de lucht. Tenzij het toestel enkel binnen de VS zou worden gebruikt. De familie Trump kondigde overigens ook nieuwe investeringen aan in Qatar: een golfresort. Naar verluidt is president Trump dol op Qatari's omdat ze "de rijkste inwoners ter wereld per capita" zijn. 

De laatste stop van de reis zijn de Verenigde Arabische Emiraten, waar de focus opnieuw zal liggen op economische samenwerking en regionale veiligheid. Over dit deel van de reis is voorlopig het minst bekend.  President Trump zal naar verwachting de emir van de Verenigde Arabische Emiraten ontmoeten om de bilaterale relaties te versterken en de steun van de VAE te zoeken bij het bevorderen van stabiliteit in de regio. 

Trump ging er in het verleden prat op "de beste president voor Israël" te zijn, en hij verhuisde de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem. Nu lijkt er een flinke haar in de boter te zitten tussen de Israëlische premier Netanyahu en president Trump. Zo liet de VS na Israël te betrekken bij het akkoord tussen de Houthi-rebellen en de VS. Dat voorziet dat Westerse koophandelsschepen voor de kust van Jemen niet meer worden aangevallen, maar het sluit geen verdere aanvallen op Israël uit.

De VS zitten intussen ook aan hun vierde bilaterale onderhandelingen over het atoomdossier met Iran. Israël wordt door de VS amper betrokken bij al die gesprekken. De Golfstaten wel. Israël moet overigens net als andere landen nu ook 10 procent invoerheffingen betalen. 

Het lijkt er dus op dat Trump in premier Netanyahu niet langer een betrouwbare partner ziet die mee de Amerikaanse belangen in de regio kan versterken. Dat terreurgroep Hamas onvoorwaardelijk een Israëlisch-Amerikaanse gijzelaar heeft vrijgelaten zet premier Netanyahu bovendien onder druk om een akkoord te vinden met Hamas. De kans dat zijn uiterst rechtse regering een akkoord lang zou overleven is klein. Van president Trump is geweten dat hij een afkeer heeft van verliezers.